Liselilerden Tarlasist uygulaması… Tarlaya en uygun eseri söylüyor, çıkarı hesaplıyor

Ordu Fen Lisesi 11’inci sınıf öğrencisi Muhammed Ensar Aktaş ve 12’nci sınıf öğrencisi Alper Hamza Altıntaş, danışman öğretmenleri Hamdi Uğur Taş ile Tarlaist projesi üzerinde geçen yıl çalışmaya başladı. Bu kapsamda evvel bir bilgisayar programı geliştiren ikili, daha sonra bu programı güncelleyerek taşınabilir uygulamaya dönüştürdü. Uygulama kolay arayüzü sayesinde hayli kolay bir halde kullanılabiliyor. Yapay zeka takviyeli sistem, çiftçilere bilimsel bilgilerle rehberlik ederek üretimde randımanı artırmayı hedefliyor. Muhammet Ensar Aktaş, Genç Başarı Eğitim Vakfı ve Türkiye İş Bankası’nın paydaşlığında yürütülen GençBizzTech 2026 programı kapsamında 472 grup arasından 3’üncü olmayı da başaran projelerini şöyle anlattı:

TARIM ÜRETİMİ YÜZDE 70 ARTIRILMALI
“Dünya Tarım Örgütü’nün 2009 yılında yaptığı araştırmaya nazaran, 2050 yılında dünya nüfusu 9 milyarı aşacak. Bu kapsamda şu an dünyadaki tarım üretiminin yüzde 70 artırılması gerektiği ön görülüyor. Türkiye çok kıymetli bir pozisyona ve verimli topraklara sahip olmasına karşın çiftçiler, tarım süreçlerini hala klâsik formüllerle sürdürüyor. Bilimsel bilgiye dayanmayan tarım uygulamaları da yavaş yavaş geçerliliğini kaybediyor. Biz de işte bu bu sorunu çözmeye odaklandık. Geliştirdiğimiz uygulamayla çiftçiye hem doğru ürün seçiminde hem de randımanı artırma noktasında bilimsel takviye sunacağız. Projemizi geliştirirken çiftçilerin dijital okuryazarlığının düşük olduğunu da göz önünde bulundurarak kolay kullanılabilecek bir uygulama tasarladık.

90 FARKLI ÜRÜNÜN UYGUNLUĞU BELİRLENİYOR
Sistem, çiftçinin uygulamayı açması ve tarlasını seçmesiyle çalışmaya başlıyor. Çiftçi isterse harita üzerinden işaretleme yaparak, isterse uygulamadaki Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü entegrasyonu ile adres bilgilerini girebilir. Ayrıyeten sistem, çiftçinin bulunduğu pozisyon doğrultusunda tarlanın yerini otomatik olarak da belirleyebiliyor. Yer belirlendikten sonra çiftçi uygulamadaki tahlil butonuna tıklıyor ve pek çok bilgi tabanından otomatik olarak alınan bilgiler doğrultusunda 90 farklı eserin tarlaya uygunluğu bedellendiriliyor. Uygulama, tarlaya yalnızca hangi eserin uygun olduğunu belirlemekle kalmıyor tıpkı vakitte ilgili eser için gerekli mazot, gübre, ilaç ve personellik masraflarını hesaplıyor. Son olarak ne kadar eser elde edileceğini de belirleyen sistem çiftçiye hasat sonrasında elde edeceği net geliri bildiriyor.

TOPRAK SAĞLIĞI DA ÖLÇÜLÜYOR
Tabii tıpkı coğrafyada olsa da tarlanın toprak yapısı farklılık gösterebiliyor. Sistem, uydu imgeleri üzerinden kelam konusu tarlanın bitki örtüsü yoğunluğunu ve sıhhatini ölçen Normalize Edilmiş Fark Bitki Örtüsü İndeksi’ni (NDVI) kullanıyor. Bu sayede ilgili arazinin son 12-24 aylık kıymetleri tahlil ediliyor ve ekim için en uygun eserin ne olacağını bildiriyor. Tahlil sonucunda kıymetler, beklenen aralığın çok altında çıkarsa bu durum sistem tarafından otomatik olarak ‘anamoli’ olarak işaretleniyor. Bu türlü bir durum anız yakımı, sel sonrası tortu birikimi yahut aşırı otlatma üzere olayların akabinde meydana gelebiliyor. Sistem tarlada bu türlü bir durum tespit ederse çitçiye her hangi bir eser teklifinde bulunmuyor.”

ÇİFTÇİYLE ARKADAŞ GİBİ KONUŞUYOR
“Hedef kitlemiz çoklukla dijital okuryazarlığı düşük olan çiftçiler olduğu için sisteme bir de ‘sesli komut’ özelliği getirdik” diyen 12’nci sınıf öğrencisi Alper Hamza Altıntaş da geliştirdikleri uygulamanın kullanım kolaylığı hakkında şunları söyledi:

“Sesli komut özelliği sayesinde kullanıcı, sadece mikrofon butonuna basarak ‘tarlamı tahlil et’ diyebiliyor ve sesli asistan çiftçiyle arkadaş üzere konuşarak gerekli tahlilleri yapıyor ve tüm bilgileri sesli olarak aktarıyor. Çiftçinin uygulamamız sayesinde yüksek randıman elde etmesi eserlerin satış fiyatına da yansıyacağından bu durum tüketici için de avantaj sağlayabilir. Bu tıp farklı uygulamalar yurt dışında birtakım şirketler tarafından sunuluyor lakin epeyce kıymetliler ve çiftçiler açısından kullanıcı dostu değiller. Öte yandan onların bu çeşit tahlili yapması için farklı sensörleri de kullanmaları gerekiyor. Halbuki bizim uygulamamız için sadece bir akıllı telefon kâfi. Ek bir araca gereksinim yok. Uygulamamızda fiyatsız ve premium model seçeneklerimiz olacak. Çiftçiler isterlerse fiyatsız kullanabilecek isterlerse de sesli modeli premium yani fiyatlı versiyonda kullanabilecek.

ÖNÜMÜZDEKİ YIL KULLANIMA AÇILABİLİR
Sistem şu an çalışıyor fakat bir yandan yeni testlerle uygulamayı geliştirmeye devam ediyoruz. Önümüzdeki yıl uygulamanın taşınabilir mağazalarda yerini almasını ve kullanılmaya başlamasını planlıyoruz.”

KARAR SÜREÇLERİNE DESTEK OLACAK
Danışman öğretmen Hamdi Uğur Taş:
Karadeniz üzere atadan gelme tarımın devam ettiği yerlerde bu uygulama insanların işini bir epey kolaylaştıracak. Zira beşerler fındığın kazandırmadığı periyotlarda ne ekeceğine karar vermekte zorlanıyor. Münasebetiyle öğrencilerin bu çalışması, çiftçilerin karar süreçlerine de değerli katkılar sunacak. Uygulama bilimle konuşuyor münasebetiyle tarımın geleceği için hayli değerli veriler sunuyor.