Türkiye, Pakistan ve Riyad askeri kurumları Mekke Mutabakatı çerçevesinde temas trafiğini hızlandırırken Tahran idaresi uçuş yasaklarına sert reaksiyon gösterdi.
Yemen’deki Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik füze ve insansız hava aracı hücumlarını yoğunlaştırması üzerine Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan askeri idareleri Riyad’a verilecek dayanağı görüşmek için bir araya geliyor.
Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu’nun Suudi ve Pakistanlı mevkidaşlarıyla görüşmek üzere cuma günü Suudi Arabistan’a gideceğini açıkladı.
Görüşmeler, üç ülkenin Ağustos ayında imzaladığı Mekke Ortak Savunma Anlaşması kapsamında yürütülüyor.
Taraflardan birine yapılan saldırıyı tüm taraflara yapılmış sayan muahede uyarınca Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye dışişleri bakanları daha evvel Mekke ve sivil yerleşimleri amaç alan taarruzları kınamış, genelkurmay liderlerinin acil toplanmasını kararlaştırmıştı.
Ankara idaresi, mutabakat henüz Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından onaylanmadığı için şu basamaktaki takviyenin ikili seviyede ve dayanışma ruhuyla hudutlu kalacağını, bilhassa teknik alanlardaki askeri gereksinimlerin karşılanmasına odaklanacağını kaydetti.
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik hava akınlarıyla başlayan bölgesel çatışmalar, Lübnan ve Körfez’in akabinde Yemen’de de tırmanışa geçti.
Yemen’de ilerleyen ve Suudi Arabistan içindeki gayelere tertipli akınlar düzenleyen Husiler, Perşembe günü onlarca füze ve insansız hava aracı fırlattıklarını duyurdu.
Suudi yetkililer ise atılan altı balistik füzenin havada imha edildiğini açıkladı. Gelişmelerin akabinde Suudi Arabistan Başmüftüsü, orduya Husiler idareden uzaklaştırılana kadar canlarını ortaya koyarak savaşma daveti yaptı.
Körfez ve Kızıldeniz’deki savaş, dünyanın en büyük ham petrol ihracatçısı Suudi Arabistan’ın sevkiyatını önemli ölçüde daralttı.
Husilerin Kızıldeniz girişindeki gemi trafiğini vurması ve İran’ın savaş öncesinde global petrol ihracatının yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki tanker geçişlerini kısıtlaması güç arzını kesintiye uğratıyor.
Hürmüz Boğazı’ndan geçen günlük gemi sayısı perşembe günü dokuza kadar geriledi.
Savaş sürerken Washington, İran üzerindeki ekonomik baskıyı artırmak hedefiyle üçüncü ülke şirketlerini de gaye alan ikincil yaptırımları devreye soktu.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, İran havacılık bölümüne yönelik yeni kısıtlamaları “ekonomik savaş günü” olarak niteledi ve İran’ın dış uçuşlarının yüzde 80 ila 90’ının durduğunu söyledi.
Yeni yaptırımların akabinde bölge ülkeleri hava alanlarını ve havalimanlarını İran uçaklarına kapatmaya başladı.
Birleşik Arap Emirlikleri ve Umman’ın akabinde cuma günü Irak’taki Bağdat, Necef ve başka iki havalimanında İran seferleri askıya alındı.
Gürcistan ve Azerbaycan da Tahran ile yapılan uçuşları durdurduklarını resmen teyit etti. Çin ise tek taraflı yaptırımları yasa dışı olarak niteleyerek Tahran’dan kalkan Mahan Air uçaklarının Guangzhou ve Şanghay seferlerine müsaade vermeyi sürdürdü.
Tahran’dan İstanbul, Kabil ve Erivan yönüne birtakım uçuşlar icra edilse de çok sayıda sefer iptal edildi.
Reuters ajansının aktardığına nazaran Tahran idaresi uçuş yasaklarına sert reaksiyon gösterdi.
İran Dini Lideri Mücteba Hamaney’in danışmanı Muhammed Muhbir, bölge ülkelerini ABD ile hizalanmakla suçlayarak, “İran uçuş yapamaz ve havalimanı hizmeti alamazsa, bölgedeki hiçbir ülke de bu imkana sahip olamaz” dedi.
İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Başkanı Muhsin Rızai de devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, Washington ile işbirliği yapan komşu ülkelerin havalimanlarının artık İran’a uçuş gerçekleştiremeyeceği tehdidinde bulundu.
New York’ta bulunan İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise ABD’nin baskılarına karşı halkın direnişinin daha da güçleneceğini vurguladı.
New York’taki Birleşmiş Milletler Genel Kurulu temasları sırasında diplomasi kanalları da işletiliyor.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, arabulucular vasıtasıyla Washington’a ateşkes kurallarını içeren bir teklif sunduklarını açıkladı.
Taslağa nazaran Lübnan dahil tüm cephelerdeki çatışmalar yedi gün içinde duracak, ABD liman ablukasını kaldıracak, dondurulan İran fonlarını özgür bırakacak ve petrol yaptırımlarından feragat edecek.
Arakçi, koşulların yerine getirilmesi durumunda Hürmüz Boğazı’nın son gün tekrar açılacağını ve akabinde nükleer müzakerelerin başlayabileceğini söyledi.
AFP ajansına konuşan ve ismi belirtilmeyen üst seviye bir İranlı yetkili, Tahran’ın ABD’nin cevabını değerlendirdiğini belirtirken, mümkün uzlaşma beklentisi milletlerarası piyasalarda petrol fiyatlarının gerilemesini sağladı.
İran’dan komşularına misilleme tehdidi. “Hiçbir havalimanı inançta değil”
İsrail’de ibre aksine döndü: Netanyahu için yolun sonu mu?
Suriye’nin tarihi yapıtları ABD’den geri döndü
Trump’tan Çin’e: Bağlantılarımız hiç bu kadar uygun olmamıştı
İran’dan ABD ve İsrail’e ihtar: Farklı silahlar kullanacağız
Cumhurbaşkanı Erdoğan: “Mekke Mutabakatı’yla barışçıl geleceğin inşası için sorumluluk üstlendik”
Ekvador’da ABD takviyeli operasyon: 30’dan fazla bireye gözaltı
