Uzay araçlarının en kırılgan noktasıydı. NASA tahlili buldu

İnsanlı uzay seyahatlerinin başlangıcından bu yana astronotların dış dünyayla temasını sağlayan pencereler, yeni kuşak uzay araçlarıyla birlikte değerli bir dönüşüm geçiriyor.

NASA mühendisleri, camın kırılgan yapısından kaynaklanan riskleri azaltmak emeliyle gelecekte akrilik materyallerin kullanımını artırmayı planlıyor.

Uzmanlara nazaran pencereler sırf görüntü sunan bir detay değil. Aylar, hatta yıllar sürebilecek geleceğin uzay vazifelerinde astronotların ruhsal konforunun korunmasında da değerli rol oynuyor.

İlk beşerli uzay vazifelerinde astronotların dışarıyı görebileceği alan epeyce sonluydu. ABD’nin birinci astronotlarından Alan Shepard’ın Mercury kapsülünde ve uzaya çıkan birinci insan Yuri Gagarin’in aracında sırf küçük pencereler bulunuyordu.

Uzay araçlarının gelişmesiyle bu durum değişti. Milletlerarası Uzay İstasyonu’ndaki yedi pencereli Cupola modülü, astronotların Dünya’yı izleyebildiği en değerli alanlardan biri haline geldi.

SpaceX de 2021’deki Inspiration4 misyonu için Crew Dragon kapsülüne geniş bir kubbe pencere yerleştirdi. Virgin Galactic ve Blue Origin üzere uzay turizmi şirketleri de yolcuların Dünya’yı mümkün olduğunca geniş açıyla görebilmesini araçlarının değerli özelliklerinden biri haline getirdi.

“Creature Comforts in Space” kitabının müellifi Samuel Coniglio IV’e nazaran pencereler, uzun müddet uzayda yaşayacak beşerler için bitkiler ve duş üzere temel konfor ögeleriyle emsal bir kıymete sahip.

Coniglio, insanların sadece kapalı bir kutunun içinde yaşayamayacağını belirterek, uzayın ve dış dünyanın görülebilmesinin astronotların etraflarıyla ilişki kurmasına yardımcı olduğunu söylüyor.

Uzay seyahati sırasında Dünya’yı uzaktan görmenin insanlarda yarattığı güçlü bilişsel ve duygusal değişim ise “Overview Effect” olarak biliniyor.

Ancak geniş pencereler mühendisler için önemli bir sorun yaratıyor. NASA Johnson Uzay Merkezi’nde uzay aracı pencereleri konusunda çalışan mühendis Lynda Estes, camın tabiatı gereği kırılgan olduğunu ve vakit içinde yapısal dayanıklılığını kaybedebildiğini belirtiyor.

Cam üzerindeki mikroskobik kusurlar vakitle büyüyebiliyor. “Statik yorulma” olarak isimlendirilen bu süreç, uzun misyonlarda pencerenin dayanıklılığını etkileyebiliyor.

Bir öbür risk ise camın kırıldığında keskin kesimlere ayrılması. Estes’e nazaran basınçlı bir uzay aracının gövdesinde büyük bir açıklık oluşturup buraya cam yerleştirmek, yapısal açıdan başlı başına bir risk taşıyor.

Bu sebeple NASA, bilhassa Artemis programında kullanılacak Orion uzay aracında büsbütün akrilik pencere dizaynına geçmek için çalışmalar yürütüyor.

Akriliğin cama kıyasla yapısal olarak daha kararlı olduğu belirtilirken, atmosfere yine giriş sırasında karşılaşılan yüksek sıcaklıklarda ısı kalkanına benzeri halde davranabilmesi de değerli bir avantaj olarak görülüyor.

NASA tıpkı vakitte Artemis kapsamında Ay yüzeyine insan taşıyacak iniş araçlarının pencereleri için de yeni güvenlik standartları üzerinde çalışıyor.

Buna karşın uzay araçlarından pencerelerin büsbütün kaldırılması gündemde değil. NASA’nın beşerli araçlara ait kurallarında, uzaya insan taşıyan araçlarda pencere bulunması gerektiği açıkça belirtiliyor.

Geleceğin uzay araçlarında kullanılan materyaller değişse de astronotların Dünya’ya ve uzayın derinliklerine bakabileceği “manzaralı oda” varlığını koruyacak.