Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Suudi Arabistan'da Husilerle yaşanan çatışmalarda Mekke İttifakı olarak askeri gereksinimlere cevap verilebileceğini söyledi.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, gündemdeki bahislere ait NTV yayınında Burak Özcan ile Burcu Kaya’nın sorularını yanıtladı.
Bakan Fidan, Netanyahu’nun artan saldırganlığı ve Türkiye tersi telaffuzlarıyla ilgili, İsrail’in yalnızca bölge için değil, tüm dünya için tehdit oluşturduğunu söyledi. Bakan Fidan, “Türkiye’nin bu çeşitten provokasyonlara ucuz kışkırtmalara gelecek devlet değil.” dedi.
MEKKE İTTİFAKI DEVREYE GİRER Mİ?
Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik akınlarının akabinde Mekke İttifakı’nın devreye girip girmeyeceği sorusuna Bakan Fidan, “Suudi Arabistan’ın toprak bütünlüğüne, egemenliğine çok önemli hücumlar olduğunu görüyoruz. Bizim anlaşmamızda da müttefiklik anlaşması var, sözümüzün eriyiz. Bu bahiste bir dayanışma içerisindeyiz. Mekke İttifakı olarak yakından takip ediyoruz. Askeri muhtaçlıkları bilhassa belirli teknik hususlarda olabilir, Bunu da karşılama yönünde zahmetimiz olmaz.” cevabını verdi.
SURİYE ZİYARETİ
-Suriye ziyaretinizin gündemi neydi? Şara ile hangi mevzuları ele aldınız? Türkçe’nin seçmeli lisan olarak müfredatta kalması ziyaretin somut bir sonucu olarak açıklandı. Öbür hangi hususlar masadaydı?
“Suriye’de görüşmemiz gereken çok sayıda başlık var. Sistemli aralıklarla gözden geçirilmesi gerekiyor. Dışişleri Bakanları olarak bizlerin iki devlet arasında yürüyen çok sayıdaki projeyi yakından takip etmemiz ve daima bir araya gelmemiz gerekiyor. Suriye ile 911 kilometrelik hududumuz var. Oradaki istikrar, barış, huzur kalkınma bizim için de kıymetli. Cumhurbaşkanımızın iletileri vardı onları ilettim sayın Şara’ya. Bölgesel istikrar, riskler, entegrasyon süreci ve terörle gayret dahil birçok mevzuyu konuştuk.”
SDG’NİN SURİYE’DE ENTEGRASYONU
-Şam ziyaretinizle ilgili olarak Suriye’de entegrasyon konusunda da görüşlerinizi almak isteriz. Bu mevzudaki müşahedeniz nedir?
“Kontrollü halde sürecin ilerletilmesine yönelik bir dilek görüyoruz taraflarda. Öbür taraftan bütün kuralları yerine gelip süreç tamamlanana kadar dikkatli takip etmemiz gerekiyor.”
NETANYAHU NE YAPMAK İSTİYOR?
-Netanyahu seçimler öncesi bölgedeki saldırganlığını ve Türkiye aykırısı telaffuzunu güzelce artırdı. Netanyahu’nun hedefi ne?
“Netanyahu içerideki siyasi durumunu güçlendirmek için kendisini vazgeçilmez göstermek için arayışlar peşinde. Türkiye düşmanlığı da bunun bir eseri. Bunu hafife alıyor değiliz. İsrail barışa dayalı, hürmete dayalı işbirliğine dayalı bir politikayı desteler umuyoruz. Yoksa yalnızca yalnızlaşmakla kalmayacak bunun bedelini bölgeyle birlikte ödeyecek. Türkiye’nin bu çeşitten provokasyonlara ucuz kışkırtmalara gelecek devlet değil. Bölgede ortaklarımız var bizim. İsrail bölgeye değil yalnızca dünyaya tehdit. Bu bu türlü olduğu sürece ben gereken yanıtın verileceğini düşüyorum. Sürecin mazlum Filistinlilerin lehine olacağını düşünüyoruz.”
KÖRFEZ’DE BABÜLMENDEP GERİLİMİ
-Suudi Arabistan ile Yemen arasındaki çatışmalar Husi güçlerinin Babülmendep Boğazı’nı neredeyse denetim altına aldığı bir safhaya girdi. Gerginliğin sonlandırılmasına yönelik bir teşebbüs kelam konusu mu?
“Girişim çok ancak bunların muhatapları tarafından kabul görmesi gerekiyor. ABD-İran görüşmelerinde son bir kaç aydır bir tıkanma var. Babülmendep ayağının da artık Yemen tarafından açıldığını görüyoruz. Giderek daha karmaşık hale geliyor. İran ABD müzakerelerin bir sonuca varmasına veriyoruz. İşleyen süreci iki tarafta kendi lehine yorumlamaya başladı. Yeni teklifler vara umarım kabul ederler. Yoksa kriz muhakkak yere kadar tolere edildi fakat ekonomik yansımaları artık tolere edilebilir seviyeyi geçmeye başladı.”
MEKKE İTTİFAKI GENİŞLEYECEK Mİ?
-Tabii Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik akınlarının akabinde Mekke ittifakı da gündeme geldi. Mekke İttifakı ne evrede? Kurumsallaşma çalışmaları nasıl gidiyor? İttifak genişleyecek mi?
“Çok güçlü bir irade var, süratle ilerliyoruz. İttifakımız bölge ülkelerine açık bir ittifak. Bölgesel problemlere bölgesel tahlil getirme arayışından çıktı bu ittifak.”
– Suudi Arabistan’dan bir dayanak talebi geldi mi? Mekke İttifakı’nın Suudi Arabistan’ın yanında Husilere karşı bir askeri angajmana girmesi ihtimali var mı?
“Gelinen noktada Suudi Arabistan’ın toprak bütünlüğüne, egemenliğine çok önemli hücumlar olduğunu görüyoruz. Bizim anlaşmamızda da müttefiklik anlaşması var, sözümüzün eriyiz. Bu bahiste bir dayanışma içerisindeyiz. Dışişleri Bakanlığı olarak özellikle Mekke’ye yönelik petrol altyapısına atakları kınıyoruz. Mekke İttifakı olarak yakından takip ediyoruz. Askeri gereksinimleri bilhassa belirli teknik hususlarda olabilir, Bunu da karşılama yönünde zahmetimiz olmaz.”
-İsrail ve İran kaynaklı birtakım yorumlarda, Mekke İttifakı’nın kağıt üzerinde kaldığı argümanları yer aldı. Bu yorumları nasıl değerlendiriyorsunuz?
“Buna biz gülüp geçiyoruz. Biz NATO’nun üyesiyiz 1952’den beri. Aslında burada gördüğü tehdit algısını direkt yansıtan şeyler bunlar. Mekke İttifakı çok oyun değiştirici bir platform olacak.”
-Gazze ve Batı Şeria’da son durum nedir?
“Birinci evreden ikinci kademeye geçilemiyor. Hamas tarafı bir noktada üzerine düşenleri şiddetli da olsa yaptı. İsrail yapmadı ve yeni talepler getiriyor. Bu ay bu mutabakatın hayata geçirilmesinin üzerinden bir ay geçmiş olacak. Buradaki kilitlenmenin aşılması gerekiyor lakin İsrail’in tıkayıcı rolü devam ediyor. İnsani yardım konusunda istenilen süratte adım atıldığını görmüyoruz. Barınma hususlarının hayat geçmesi gerekiyor. İsrail birtakım barınma materyallerinin ve prefabrik yapıların içeri girmesine müsaade vermiyor. Hamas’ın karakterinden ötürü birçok Arap ülkesi şerh koymuş durumda oraya.”
-Son periyotta Karadeniz’de tekrar karşılıklı taarruzlar var. Siz, Türkiye’nin taraflara birtakım teklifler sunduğunu açıklamıştınız. Savaş sona ermese bu türlü bir muahedenin yine hayata geçirilmesi ihtimali var mı?
“Kalıcı sonuç üretmesi an itibariyle biraz zor gözüküyor. Savaşı yok ediciliğini bütün tarafların kâfi ölçü tanıyıp artık sönümlenen bir savaşa mı gideceğiz, yoksa makul yerde buluşup daha fazla birbirimizi yok etmeyelim mi diyeceğiz. İki tarafa da bir teklif gönderdik, karşılık bekliyoruz. Birinci öncelik tahılın Karadeniz’den çıkarılması. Tahıl gücün tersine her iki ülkenin de sattığı bir eser.”
-Son devirde Yunanistan tarafından Ege sıkıntıları bağlamımda yapılan kimi açıklamalar var, bunları nasıl değerlendiriyorsunuz?
“Yunanistan’da iç siyasette bir Türkiye faktörü var. Kamuoyunun dikkatini çekmek istiyorsa açacağı kart Türkiye kartı. Bizim daha büyük, daha global problemlerimiz var ancak Yunanistan siyasetinin bir tane konusu var. Mevcut hükümetle bir anlayış birliğine ulaştık. Bu iktidarlar olduğu sürece sorunu çözmek için ellerinden geleni yapacaklar birbirlerine karşı sürpriz olmayacak dendi. Muhalefetin de vurduğu yer burası oluyor yalnızca orada hükümeti. Orada da bir seçim atmosferi var ve bu lisan biraz daha kullanılacak. Ancak biz resmiyette olana bakıyoruz. Silahlı kuvvetlerimiz ve sahil güvenlik takımlarımız hassas durumdalar. Umarız kimse orada çılgınca bir hareket yapmaz. Cumhurbaşkanımız her gelen hükümetle konuşarak bu sorunları çözmek istediğini gösteriyor. Maceracı adımlara gitme niyeti olursa bu devletin ciddiyeti, gücü herkes tarafından biliniyor.
ERDOĞAN’IN BM’DE YAPACAĞI KONUŞMA
-Birleşmiş Milletler 81. genel heyet toplantısı New York’ta başlıyor. Türkiye’nin gündemi nedir? Bu bağlamda sayın Cumhurbaşkanı’nın genel kurula hitabına dair kimi ipuçları vermeniz mümkün müdür?
“Cumhurbaşkanımızın verdiği iletiler çok yakından takip ediliyor. Her vakit üç dört konuşmacıdan biri oluyor. Türkiye’nin bulunduğu yerden dünya sıkıntılarına getirdiği tahlil teklifleri neler buna yönelik vizyonel bir konuşması olacak. İnsanlık kıymetleri temelinde tahliline ait bir vurgu. Yapay zeka konusunda da insanlığın birinci kere gelecek riskleri evvelce bu kadar görüp ortak adım atması gerekeceği bir durumdayız. Buna yönelik bir iletisi da olacak sayın Cumhurbaşkanımızın”
-Diyarbakır’a bir ziyaretiniz oldu geçtiğimiz günlerde. Çok yoğun bir ilgi vardı. Halkla temas ettiniz, süreç ile birlikte düşündüğümüzde bu ziyareti, nasıl bir hava gördünüz kentte?
“Terörsüz Türkiye’nin orada inanılmaz derece yankı bulduğunu gördüm. Çok değişik sivil toplum kuruluşlarının temsilcileriyle bir araya gelme imkanım oldu. Karşılıklı görüş alışverişlerimiz oldu.”
-Terörsüz Türkiye sürecinde de Kuzey Irak’ta bir silah bırakma süreci olacak. Bu alandaki çalışmalar ne durumda? Burada nasıl bir sistem işliyor? Silah bırakma ile ilgili bir gecikme var mı?
“Ne Suriye ne Irak silahlı kümelerin cirit atmasına müsaade vermiyor artık. Bu Terörsüz Türkiye için tamamlayıcı bir nokta. Umarız örgüt bu imkanı uygun kıymetlendirir ve kalıcı olarak gündemimizden çıkarırız.”
YAPAY ZEKADA GELECEK
“ABD bunu tartışacak bir yere geldi. Teknoloji üretti tesirlerini görmeye başladı ve düzgün tarafını ziyanlı tarafını tartışmaya başladı. Bizim yapmamız gerekende o, bir seferberlik duyuru edilmesi gerekiyor. ABD ve Çin kendilerini yeni bir çağa hazırlıyorlar. Bu endüstri devrimi üzere olmayacak. Öbür ülkeler tıpkı nükleer silahlarda olduğu üzere ya sahip olacaksınız o teknolojiye ya da sahip olmayacaksınız. Yapay zeka o kadar fazla hayata girecek ki ABD size bir yaptırım uygulayacağı vakit yapay zekadan kesecek sizi. Bizim bu bahiste kendi başımıza yapmamızda çok kolay değil bilhassa büyük bilgi merkezlerini kuracağımız kedi bölge ülkelerimizle adımlar atmamız gerekiyor. Bu hususta yürütülen çalışmalar var. Bu sıradan bir teknolojik rekabet değil. Ulusal güvenlikle ilgili bir mevzu, çok yukarıdan bakmamız gereken bir bahis.”