Tüm ülke yedinci sefer karanlığa gömüldü. Küba da neler oluyor?

Küba Enerji ve Maden Bakanlığı, ülke genelinde elektrik şebekesinde kesinti meydana geldiğini bildirdi.

Açıklamada, “Elektrik şebekesinde tam bir kesinti meydana gelmiştir. Sistemin yine devreye alınmasına yönelik protokoller uygulanmaya başlandı.” tabirleri kullanıldı.

Uluslararası kaynaklara nazaran yaklaşık 9 milyon nüfusa sahip Küba’da elektrik kesintisi sebebiyle ülke genelinde hayat durma noktasına geldi.

BU SENE YAŞANAN YEDİNCİ KESİNTİ

Son olay, Küba’da 2026 yılı içinde yaşanan yedinci ülke çapındaki elektrik kesintisi olarak kayıtlara geçti.

Ülke mart ayında iki sefer tam şebeke çöküşü yaşamış, temmuz ayında ise dokuz gün içinde üç büyük kesinti meydana gelmişti. Elektrik sistemi 3 Ağustos’ta bir sefer daha devre dışı kalmış ve bu olay yılın altıncı ülke çapındaki kesintisi olarak açıklanmıştı.

Ulusal şebeke çalıştığı devirlerde de üretimin talebi karşılayamaması sebebiyle Küba’nın birçok bölgesinde dönüşümlü kesintiler uygulanıyor. Milyonlarca kişi vakit zaman günün büyük kısmını elektriksiz geçirirken su temini, ulaşım, irtibat ve besinlerin soğukta saklanması üzere temel muhtaçlıklar da kesintilerden etkileniyor.

Küba’nın elektrik üretiminin büyük kısmı petrol ve türevleriyle çalışan eski termik santrallere dayanıyor. Uzun müddettir kâfi bakım yapılamayan tesislerdeki teknik arızalar, yedek modül eksikliği ve yakıt yetersizliği sistemi küçük aksaklıklara karşı bile savunmasız hale getiriyor.

Ülkenin en büyük santrallerinden Antonio Guiteras Termik Santrali’ndeki arızalar, geçmişte birçok geniş çaplı kesintiyi tetikledi. Bir santralin apansız devreden çıkması, üretim ile tüketim arasındaki istikrarın bozulmasına ve şebekenin zincirleme biçimde çökmesine yol açabiliyor.

Havana idaresi, elektrik sisteminin yenilenememesinin esas sebepleri arasında ABD’nin uzun yıllardır uyguladığı ekonomik yaptırımları gösteriyor. Washington ise krizin temelinde Küba hükümetinin iktisat siyasetlerinin, yatırım eksikliğinin ve merkezi planlama sisteminin bulunduğunu savunuyor.

TRUMP YÖNETİMİ PETROL BASKISINI ARTIRDI

Küba’nın güç krizi, Donald Trump idaresinin 2026’nın başından itibaren petrol tedarikine yönelik baskıyı artırmasıyla daha da derinleşti.

Küba’nın en kıymetli yakıt tedarikçisi Venezuela’dan yapılan sevkiyatlar ocak ayında durdu. Trump daha sonra Küba’ya petrol gönderen ülkelerin ABD’ye yaptığı ihracata ek gümrük vergileri uygulanabileceği ikazında bulundu.

Trump, şubat ayında Meksika’nın da Küba’ya petrol göndermeyi bırakacağını söyledi. Meksika idaresi sevkiyatları insani yardım olarak tanımlasa da ABD ile tansiyon yaşamamak için petrol teslimatlarını durdurdu. Böylelikle Küba’nın elektrik üretimi, ulaşım ve sanayi için gereksinim duyduğu dış yakıt kaynakları büyük ölçüde kesildi.

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi tarafından görevlendirilen uzmanlar, mayıs ayında ABD’nin uyguladığı yakıt kısıtlamalarını ‘enerji yoksunluğu’ olarak nitelendirmiş ve tedbirlerin sıhhat, ulaşım, su ve elektrik üzere temel hizmetleri tehlikeye attığını bildirmişti.

Trump, 1 Mayıs’ta imzaladığı kararnameyle Küba’ya yönelik yaptırımların kapsamını genişletti. Düzenleme, Küba’nın güç, savunma, madencilik, finans ve güvenlik dallarında faaliyet gösteren yabancı kişi ve şirketlere de ikincil yaptırım uygulanabilmesinin önünü açtı.

Kararın akabinde birtakım milletlerarası nakliyat şirketleri Küba’ya yönelik rezervasyonlarını askıya aldı. Bu durum yakıtın yanı sıra santrallerin çalışması için gereken yedek modül ve başka materyallerin ülkeye ulaştırılmasını da zorlaştırdı.

ABD, bugünkü son elektrik kesintisinden bir gün evvel Küba’nın nikel kesimi ve askeri kuruluşlarıyla temaslı 11 kurum ve yetkiliye daha yaptırım uyguladı. Yaptırım listesine nikel kaynaklarıyla temaslı dört kamu kuruluşu, askeri araştırma ve silah sistemleri üzerinde çalışan dört işletme ile üç askeri yetkili dahil edildi.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, söz konusu yapıların Küba halkı ziyan görürken ülke idaresindeki seçkinleri zenginleştirdiğini savundu. Küba Dışişleri Bakanı Bruno Rodriguez ise yaptırımların ülkedeki kıtlığı ağırlaştırdığını ve insan vefatlarına yol açtığını belirtti.

Yeni yaptırımların son şebeke çöküşünü direkt tetiklediğine ait bir bulgu bulunmuyor. Fakat petrol ithalatının azalması, yedek modül teminindeki zahmetler ve ekonomik kısıtlamalar, elektrik sisteminin arızalara karşı dayanıklılığını zayıflatıyor.

TRUMP: KÜBA SIRADA

Trump, mart ayında Küba’nın çöküşün eşiğinde olduğunu savunmuş ve Washington’ın ülke konusunda yakında harekete geçeceğini söylemişti.

ABD Başkanı daha sonra yaptığı bir konuşmada ”Küba sırada” tabirini kullanmış fakat atılabilecek adımlara ait detay vermemişti. Trump ayrıyeten Küba idaresinin ABD ile mutabakat yapmak zorunda kalacağını ileri sürmüştü.

Küba Devlet Başkanı Miguel Diaz-Canel ise Washington’ı ülke iktisadını boğarak halkı teslim olmaya zorlamakla suçladı. Havana idaresi, ABD ile görüşmeye açık olduğunu fakat ülkenin siyasi sistemi ve iç işlerinin müzakere konusu yapılamayacağını belirtiyor.