Ruhsal üstünlük İran’a mı geçti… İsrail’e hücumlar Hürmüz’de açmaz

ABD ve İsrail’in başlattığı İran savaşında neredeyse bir ay dolmak üzere. 24’üncü günü yaşanan savaşta Washington ve Tel Aviv ikilisi, İran’a yönelik ağır taarruzlarla ülkedeki askeri altyapının büyük kısmını imha ettiğini savunuyor ve Tahran idaresinin birçok kilit ismi suikastlarda öldürüldü. Buna karşın İran’ın gösterdiği direnç ve stratejik hareket kabiliyetinin sürmesi “psikolojik üstünlük İran’a mı geçti” sorusunu gündeme getirdi. Cumartesi gecesi İran’ın İsrail’in güneyindeki Dimona ve Arad kentlerine yönelik balistik füze ataklarıyla somut hasar yaratması, Tahran’ın suikastlara karşın rejimin yapısını ayakta tutmayı başarması ve Hürmüz Boğazı üzerinden güç piyasaları üzerinde baskı kurabiliyor olması üzere etkenlere bakan bazı analistler, “savaşta tempoyu İran belirliyor” yorumlarını yapıyor.

‘ÇOK SIKINTI BİR GECEYDİ’

İran’ın 21 Mart gecesi gerçekleştirdiği hücumlar İsrail’in güneyindeki Dimona ve Arad kentlerini amaç aldı. İsrail Sıhhat Bakanlığı’na nazaran İran’ın taarruzlarında en az 180 kişi yaralandı; yaralıların 116’sı Arad’da, 64’ü ise Dimona’da hastanelere kaldırıldı. İran medyası akınların İsrail’in en hassas altyapılarından birinin bulunduğu Dimona yakınlarındaki İsrail nükleer araştırma tesisine yönelik olduğunu öne sürerken, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı tesiste rastgele bir radyasyon sızıntısı tespit edilmediğini açıkladı. Akınlar sonrası İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu yaptığı açıklamada “çok güç bir gece” geçirdiklerini belirterek, İsrail’in “tüm cephelerde savaşmaya devam edeceğini” söyledi. İsrail hükümeti ayrıyeten güvenlik gerekçesiyle ülke genelinde yüz yüze eğitim faaliyetlerini süreksiz olarak durdurma kararı aldı.

İsrail Başbakanı Netanyahu, İran’ın maksat aldığı Arab kentindeki olay yerinde incelemelerde bulundu. Arad ve Dimona bölgelerindeki İran taarruzlarında 200’e yakın İsrailli yaralandı.

DEMİR KUBBE DELİNDİ

Saldırılarda dikkat çeken bir öteki öge ise İsrail’in çok katmanlı hava savunma sistemlerinin birtakım füzeleri engelleyememesi oldu. İsrail ordusu önleyici füzelerin ateşlendiğini lakin en az iki balistik füzenin gayeye ulaşmasını engelleyemediklerini açıkladı. Askeri yetkililer sistemlerin “devreye girdiğini lakin füzeleri vuramadığını” belirtirken olayın nedenine ait soruşturma başlatıldığını duyurdu. İran dün sabah da İsrail’in merkezine taarruzlar düzenledi, en az yedi farklı noktaya düşen füze modülleri nedeniyle en az 15 kişi yaralandı.

TEMPOYU İRAN BELİRLİYOR

Sahadaki bu gelişmeler ışığında İsrail basınında Haaretz ve Hayom gazetelerinde yer alan tahlillerde, çatışmanın askeri boyutunun ötesinde stratejik atılımların temposunu İran’ın belirlediği ve ABD ile İsrail’in birden fazla durumda gelişmelere reaksiyon veren taraf pozisyonunda kaldığı söz edildi. Bu değerlendirmelerde İran’ın bilhassa deniz yolları ve güç çizgileri üzerinden oluşturduğu baskının savaşın seyrini etkileyen değerli bir öge haline geldiği vurgulandı. Analistler İran’ın Hürmüz Boğazı etrafında kurduğu baskıya karşı Washington idaresinin tesirli bir karşı strateji geliştirmekte zorlandığını belirtiyor. Yemen’deki İran dayanaklı Husilerin savaşa dahil olma ihtimali de yakından izleniyor. Uzmanlara nazaran Husilerin Kızıldeniz ve Bab el-Mendeb boğazı etrafındaki taarruzları deniz ticaretini önemli biçimde etkileyebilir ve global güç akışını daha da zorlayabilir.

REJİM ÇÖKMEDİ

ABD ve İsrail yetkilileri savaşın birinci günlerinde İran’ın askeri komuta yapısına yönelik suikastların Tahran’ın operasyonel kapasitesini önemli biçimde zayıflatacağını savunuyordu. Lakin çatışmanın üçüncü haftasında ortaya çıkan tablo, İran devlet yapısının kıymetli ölçüde fonksiyonunu sürdürdüğünü gösteriyor. İran idaresi hem İsrail’e yönelik füze akınlarını sürdürebiliyor hem de bölgesel vekil ağları üzerinden çatışmayı farklı cephelere yayma kapasitesini koruyor. Analistlere nazaran bu durum, gaye alınan komuta kademesine karşın İran’ın idari ve askeri karar alma düzeneklerinin büsbütün felç olmadığını ortaya koyuyor.