İsveçli bir soylu ile Hindistan’ın acımasız kast sisteminin en alt basamağındaki bir ‘dokunulmaz’ arasındaki aşk, yalnızca kıtaları değil; kast sistemini, ön yargıları ve imkânsızlıkları da aştı. İşte bir ikinci el bisikletle Delhi’den Göteborg’a uzanan hariku...
Altı yıl evvel İsveç’in Göteborg kentinde düzenlenen bir Nobel Ödülü etkinliğinde, Oscar ödüllü belgesel yönetmeni Orlando von Einsiedel konuşmasını şimdi bitirmişti ki yanına iki genç yaklaştı. Karl ve Emilie von Schedvin ismindeki bu iki kardeş, direktörün eline İsveçli muharrir Per J Andersson tarafından kaleme alınmış bir kitap tutuşturdu: “Çalışmalarınızı çok seviyoruz. Bu bizim anne babamızın kıssası. Bir sinema için bu mevzuyu incelemek ister misiniz?”
Von Einsiedel kibarlık edip inceleyeceğini söylese de eve dönünce kitabı bir kenara koyup unuttu. Aylar sonra bir tatil seyahatinde, uçakta okumak için yanına aldığı bu kitap hayatını değiştirecekti. Sayfaları çevirdikçe şaşkınlığını gizleyemeyen direktör, öykünün gerçek olamayacak kadar büyüleyici olduğunu fark etti. Uçak piste teker koyar koymaz telefona sarılıp kardeşleri aradı.
Ne var ki ortada büyük bir mahzur vardı. Kitap ABD’de yayımlanmış, Hollywood üretimcileri bu inanılmaz hikayenin telif haklarını kapmak için kardeşlerin etrafında pervane olmaya başlamıştı. Lakin von Einsiedel’in içten yaklaşımı istikrarları değiştirdi: “Eğer bu hikayeyi bir belgesel olarak anlatmak isterseniz, bundan onur duyarım.”
Bu samimi teklif üzerine kardeşler yönetmeni ebeveynleriyle tanışmaya davet etti. Birlikte yola çıkma kararı alındı; Karl ve Emilie de projenin yapımcılığını üstlendi. Böylelikle sinema dünyasını büyüleyen o harikulâde öykünün belgeselleşme süreci başladı.
AŞKIN ÇİZDİĞİ KADER
Hikâye 1975 yılının sonlarında, Delhi’de 26 yaşında bir hoş sanatlar öğrencisi olan Pradyumna Kumar Mahanandia (bilinen ismiyle PK) ile başladı. Dedesinin kabile reisi olduğu Kendujhar’daki bir köyde sevgiyle büyüyen PK, toplumun gözünde ağır bir yük taşıyordu: O bir ‘Dalit’ti. Yani Hindistan’ın acımasız kast sisteminin en alt basamağındaki bir ‘dokunulmaz’. Çocukluğu taşlanarak, zulüm görerek ve ayrımcılıkla geçmişti. Buna karşın yeteneği sayesinde burs kazanıp Delhi’ye gelmiş, kent merkezindeki süs havuzunun kenarında portreler çizerek geçimini sağlamaya başlamıştı.
PK’nin çocukluğundan beri zihnine kazınan bir kehanet vardı. Aile astroloğu babasına, PK’nin müstakbel eşinin çok uzak bir diyardan geleceğini, müzikal bir ruha sahip olacağını, Boğa burcunda doğacağını ve en enteresan halde “bir ormana sahip olacağını” müjdelemişti.
Bir gün PK sokakta portre çizerken karşısına genç bir İsveçli turist çıktı: 20 yaşındaki Lotta. Üç arkadaşıyla birlikte bir minibüse atlayıp Hindistan’a kadar gelmişti. PK genç bayandan anında etkilendi. Lotta sonraki gün tekrar geldiğinde PK kehanetin adımlarını tek tek sorgulamaya başladı: Mayıs doğumluydu, yani Boğa burcuydu. Müzik söyleyip piyano çalıyordu, yani müzik ruhunda vardı. Sıra en tuhaf soruya geldiğinde Lotta şaşkınlıkla gülümsedi; evet, İsveçli soylu dedesinin Göteborg yakınlarında geniş yerleri ve devasa bir ormanı vardı.
PK için taşlar oturmuştu. Genç bayanın gözlerine bakıp evleneceklerini söyledi.
Kader, ağlarını Lotta tarafında da örüyordu. Lotta daha evvel Londra’da hemşirelik yaparken duvarına Odişa’daki 13. yüzyıldan kalma Konark Güneş Tapınağı’nın devasa taş çarkının fotoğrafını asmış, bu resme hayran kalmıştı. PK, bu tutkudan büsbütün habersiz formda Lotta’yı o tapınağa götürdüğünde, genç bayan da aralarındaki görünmez bağa ve ortak yazgılarına teslim oldu.
Lotta ailesine mektup yazıp hayatının aşkını bulduğunun haberini verdi. Birlikte PK’nin köyüne gittiler. Ailesi Lotta’yı bağrına bastı, geleneksel bir düğün töreni yapıldı. Lakin bu peri masalına kısa bir mola gerekiyordu; Lotta eğitimini tamamlamak için İsveç’e dönmek zorundaydı.
BİSİKLET SELESİNDE 10 BİN KİLOMETRE
Aylar mektuplarla geçti. PK akademiden mezun oldu lakin hasret dayanılmaz bir hal almıştı. İsveç’e uçak biletlerini araştırdığında karşılaştığı 40.000 rupilik fiyat (o devir Hindistan’daki ortalama yıllık gelirin 18 katı) hayallerini yıktı. Lakin PK vazgeçmedi.
Ocak 1977’de 60 rupiye ikinci el bir bisiklet satın aldı. Çadırını, uyku tulumunu ve fotoğraf materyallerini arkasına bağladı. Elinde bir harita bile yoktu.
PK’nin en büyük gücü coğrafya bilgisizliğiydi. Güneşin doğudan doğup batıdan battığını biliyordu. Emelinin İsveç olduğunu sanırken isim benzerliği yüzünden İsviçre’ye gittiğini düşünüyordu. Yolda karşılaştığı Belçikalı bir hippi haritayı çıkarıp gitmek istediği yerin çok daha kuzeyde olduğunu gösterdiğinde yaşadığı şoku sonradan tebessümle hatırlayacaktı.
Yolculuk pürüzlerle doluydu. Hintlilerin Pakistan’dan vizesiz geçemediğini hududa gelince öğrendi. Geri dönmek zorundayken Amritsar’da tesadüfen karşılaştığı Delhi’den bir tanıdığı, bu tutkulu aşktan etkilenerek PK’ye Kabil’e giden bir uçak bileti aldı. Hayatında birinci defa uçağa binen PK’nin bisikleti ise tanıştığı Alman bir çiftin minibüsüyle Kabil’e ulaştırıldı.
YOLUN İYİLEŞTİREN GÜCÜ VE YERYÜZÜNÜN MELEKLERİ
Bu uzun seyahati ayakta tutan şey, yol boyunca karşılaşılan düzgün insanlardı. Bürokrasinin ve çatışmaların az olduğu o yıllarda beşerler PK’yi meskenlerine konuk ediyor, bir portre çizimi karşılığında ona yemek ve para veriyordu.
Kabil yakınlarında ilerlerken hendekte hurdaya dönmüş bir otomobil ve yol kenarında kanlar içinde yatan genç bir bayan gördü. Bayanın bütün dişleri dökülmüştü. PK çabucak bir kamyonu durdurdu, bayanı ve bisikletini kasaya atıp Kabil’deki hastaneye yetiştirdi. Konuşamayacak durumda olan bayan bir kâğıda ismini yazdı: Leanna. Avusturyalıydı ve Viyana’da bir sanat galerisinde çalışıyordu. PK bayan taburcu olana kadar yanından ayrılmadı, onu elçiliğe teslim edip yoluna devam etti.
Haftalar sonra İstanbul’a varan PK, postaneye (postrestant) gittiğinde kendisini bekleyen bir zarf buldu. Sıhhatine kavuşan Leanna, ona minnet borcu olarak İstanbul’dan Viyana’ya bir tren bileti göndermişti. Viyana’ya ulaşınca Leanna’nın kız kardeşi PK’yi galeriye götürdü. Galeri sahibi PK’nin tablolarını satın alarak ona Göteborg’a kadar uzanan bir tren bileti temin etti.
Yolun son etabında Almanya hudut muhafızları kaçak sanıp tutuklamak istese de PK’nin yanında taşıdığı evlilik haberinin yer aldığı Hint dergisi ve Lotta’nın mektupları kapıları açtı. İsveç treninde kompartımanı paylaştığı Norveçli bir bayan ise polislerin para denetimi yapacağını anlayınca PK’nin cebine gizlice bir tomar kâğıt para tıkıştırdı.
Ve yola çıktıktan tam 133 gün sonra, 23 Mayıs’ta PK Göteborg istasyonuna indi.
Lotta o kavuşma anını hiç unutmadı: “Arabayla onu almaya gittim. Uzun müddet konuşamadık, yalnızca sarılıp ağladı.”
Lotta’nın İngilizce bilmeyen ailesi damatlarını sıcaklıkla karşıladı. Anneleri özel bir pasta pişirdi, PK ise Hint geleneklerine uyarak hürmetle kayınpederinin ayaklarına kapandı. O yılın sonunda İsveç’te resmi nikahları kıyıldı. PK İsveççe öğrendi, fotoğraf öğretmenliğine başladı; Lotta ise müzik dersleri verdi.
ÖNYARGILARI YIKAN BİR MİRAS
Çiftin Emilie (1985) ve Karl (1988) isminde iki çocukları oldu. O yıllarda epeyce homojen ve sarışın olan İsveç toplumunda büyüyen çocuklar, ebeveynlerinin kıssasını bir doğal ömür biçimi olarak gördü. Karl o dönemi tebessümle anlattı: “İnsanlar evlatlık olduğumuzu sanırdı. Arkadaşlarımızın anne babaları bizimkilere aşk tavsiyesi almaya gelirdi.”
Ancak çocukların kast sisteminin tartısını anlaması vakit aldı. Emilie 19 yaşındayken ‘Babamın İzinden’ başlıklı üniversite tezi için Hindistan’a gitti. Dalit topluluklarıyla ve birinci kere babasıyla bu bahis üzerine röportaj yaptı. Emilie o anları “Babamın ağladığını birinci kere o gün gördüm.“Babam Hindistan’ı deneyimlememizi fakat İsveç’te korunaklı büyümemizi istedi. Bize insanları etiketleriyle değil, oldukları üzere görmeyi öğretti” kelamlarıyla anlattı.
Günümüzde orman içindeki 250 yıllık tarihi meskenlerinde huzurlu bir ömür süren PK ve Lotta, öykülerinin belgeselleşmesinden son derece keyifli.
PK, seyahatini ve belgeseli tek bir cümleyle özetledi: “Bu insanlık için bir ilaç. Nitekim gereksinim duyulan bir ilaç.”
Yönetmen von Einsiedel ise bu serüvenin özünü şöyle vurguladı: “Haberleri açtığınızda gördüğünüzün bilakis; bu öykü dünyadaki insanların birçoklarının güzel ve yardımsever olduğu gerçeğini kanıtlıyor. Ön yargıları yıkan asıl güç de işte bu.”
Fotoğraflar: Instagram
Almanya bugün sandık başında. Aşırı sağ çoğunluğu hedefliyor
ABD ordusu: “İran’a ilişkin ham petrol tankeri ‘M/T Kylo’ ABD saldırısı sonucunda battı”
Mukadderat ağlarını dünyanın bir ucundan öbür ucuna ördü… Aşkı uğruna bisikletle 10 bin kilometre yol katetti
Nepal’deki selde 10. gün mucizesi
Trump’ın aklında ‘yeni bir Ortadoğu’ var
Mücevherleri göz kamaştırdı
Almanya’da gözler Saksonya Anhalt’ta
