Gemi 20 bin liralık aygıt sebebiyle batmış olabilir

10 kişilik mürettebatıyla Marmara Denizi’nde batan Tuğberk İmamoğlu yük gemisine yönelik kapsamlı soruşturma sürüyor. Savcılığın talebi üzerine hazırlanan ön tespit raporu facianın nasıl yaşandığını büyük ölçüde anlatıyor. 3 Eylül 2026 tarihli uzman ön tespit raporunun sonuç kısmı şöyle;

MARMARA’DAKİ GEMİ KAZASININ ÖN RAPORU

“02 Eylül 2026 günü saat 03:13 sularında Marmara Denizi Trafik Ayrım Şeridi üzerinde meydana gelen çatışma (deniz kazası) sonucunda, Tuğberk İmamoğlu gemisi iskele tarafından hasarı alarak hızla batmış; mürettebatından hala haber alınamamaktadır. “

“Eldeki M/T ALSU gemisine ilişkin kısıtlı ECDIS playback bilgileri, olay anındaki jurnal kayıtları, gemi adamlarının sözleri ve geminin Bridge Management Manual (BMM) kuralları çerçevesinde yapılan ön incelemede; kazanın hem M/T ALSU’da tespit edilen köprü üstü seyir emniyeti tertibi ihlalleri (Watch Condition B ihlali, tek ve deneyimsiz zabit bırakılması, gözcü bulunmaması) hem de Tuğberk İmamoğlu gemisinin AIS aygıtının kapalı/ arızalı/ ya da dış müdahale sonucu kâfi çalışmaması ve şimdilik elde edilebilen telsiz mutabakatına alışılmamış tehlikeli sancağa dönüş hareketleri gerçekleştirmesi sonucunda çift taraflı ağır durumsal farkındalık kaybı ile meydana geldiği tespit edilmiştir.”

Kazanın çabucak akabinde hazırlanan bu rapor, işçi yanlışlarının yanısıra, gemilerin seyir için sahip olması gereken teknik donanım açısından da büyük eksikliğe işaret ediyor. Rapora nazaran felaket, birçok olumsuz faktörün ardı ardına gelişmesi üzerine yaşandı, insan yanılgılarının yanısıra elektronik donanım eksikliği kazayı neredeyse kaçınılmaz kıldı.

FİYATI 20 BİN LİRADAN BAŞLIYOR

AIS aygıtının fiyatı 20 bin liradan başlıyor, nitelik, marka ve kalitesine nazaran 100 bin liraya ulaşabiliyor.

Rapordan çıkan sonuçlardan birisi, Tuğberk İmamoğlu gemisinin AIS verisi göndermemesi. Türk deniz düzenlemeleri kapsamında muhakkak bir büyüklüğün üzerindeki bütün gemiler otomatik tanımlama sistemi olarak çalışan bu aygıtı bulundurmak zorunda. Bu aygıt, kolay olarak, geminin sürat, rota ve kimlik bilgilerini radyo dalgalarıyla etraftaki gemilere bildiriyor. İmamoğlu gemisi bu datayı göndermediği için etraftaki gemiler için görünmez ve tanınmaz hale gelmiş olabilir.

Bilirkişi heyetinin ön raporunda, bu aygıtın durumu, “Kapalı, arızalı yahut dış müdahele nedeniyle” kâfi formda çalışamaz olarak tanımlandı. Tuğberk İmamoğlu üzere bir gemide bu sistemin bulunmaması imkansız, esasen rapor, aygıtın farklı sebeplerle fonksiyonsuz olduğuna işaret ediyor.

RADARDA SADECE İZ OLARAK GÖRÜNDÜ

Cihazın yarattığı sorun kaza sırasında kendisini nasıl gösterdi? Rapora nazaran kaza 2 Eylül 2026 tarihinde saat 03.13’te meydana geldi. Kazadan kısa müddet evvel, saat 03.08 sıralarında Tuğberk İmamoğlu gemisi, AIS verisi göndermiyordu.

Raporun saat 03.06’da gemilerin durumunu irdeleyen “Tespit ve Görünmezlik” başlığında, “1.8 mil uzaklıkta, Tuğberk İmamoğlu gemisi AIS’i verisi alınmadığı için ALSU’nun ECDIS ekranında yalnızca radar ekosu (‘Missing Echo’) olarak rotasında 7.2 knot süratle ilerleyen bir maksat formunda belirmektedir. AIS’in bilgi göndermemesi, kimlik tespiti ve erken geçiş planlamasını imkansız hale getirmiştir.”

HIZ, KİMLİK VE ROTA BİLGİSİ VERMEDİ

Bu tabir, Tuğberk İmamoğlu ile çarpışan Alsu gemisinin seyir aygıtları açısından öteki gemiyi görebildiğini fakat kimlik ve hızı rotası üzere bilgelere tam sahip olamadığını da anlatıyor olabilir. Denizdeki seyir kurallarına nazaran, gemiler hız ve rota bilgilerine bakarak çatışabilecekleri gemilere nazaran tedbir alıyor, suratlarını artıyor, rotalarını değiştiriyor yahut yavaşlıyor, Rapora nazaran, Tuğberk İmamoğlu, AIS datayı göndermediği için Alsu’nun radarlarında yalnızca bir iz olarak görünüyordu.

Raporda gemiler arasında telsiz üzerinden bir ilişki kurulduğu bilgisine de yer verildi, lakin bu sırada seyir sistemleri açısından sorun yaşanıyordu. Kazadan 4 dakika evvel ALSU’nun 2. Zabiti Murat Evciman ile telsizle Tuğberk İmamoğlu arasında temas kuruldu. Tuğberk İmamoğlu gemisi kaptanı Alsu’yu telsizle aradı ve hareket yapmasını istedi. Tuğberk İmamoğlu gemisi, kendisi data göndermemesine rağmen Alsu’nun gönderdiği dataları görebiliyordu.

Evciman’ın verdiği bilgi ve savı rapora aktarılırken, “Karşı tarafın ‘iskeleye kaçın’ talebi üzerine ALSU’nun rotasını iskeleye hakikat değiştirmeye başladığını beyan etmektedir.” denildi. Evciman’ın bu savına nazaran, Alsu, Tuğberk İmamoğlu gemisinin varlığını bu temas sonrasında tam olarak farketti. AIS sistemi çalışmayan Tuğberk İmamoğlu’nun geçe yarısı Alsu’yu farketmesi ve hareket yapmasını istemesi de dikkat çekiyor.

İKİNCİ ELEKTRONİK SİSTEMDE SORUNLU ÇALIŞIYORDU

Gemireler ECDIS, Elektronik Harita Görüntüleme ve Bilgi Sistemi olarak bilinen bir sistemi haritalar yerine kullanılıyor. Uzman ön tespit raporuna nazaran, bu sistemin çalışmasında da sorun vardı. Tuuberk İmamoğlu gemisi, kazadan çok kısa mühlet evvel, Alsu ile temasa geçtiğinde, szaten radarda bir iz olarak görünüyordu Raporda ikinci bir seyir sisteminde de bir sorun yaşanıdığı, be telsiz temasının ardınndan Alsu bu istek üzerine, rotasını kendi soluna hakikat çevirmeye başladığı, Alsu rotasını çevirirken Tuğberk İmamoğlu ECDIS sisteminden kaybolduğu bilgisi yer aldı. Tuğberk İmamoğlu bu sistemde birdenbire yine belirdi ve rapora nazaran Alsu ile yaptıkları görüşmenin bilakis, sancak yani kendi sağına dönmeye başladı. Tuğbek İmamoğlu gemisi bu sırada suratını 5;8 knot’a düşürdü, Alsu ise ona nazaran biraz daha hızla 7 knot ile yoluna devam ediyordu.

İNSAN HATASI, DENEYİM EKSİKLİĞİ VE CİHAZ ARIZALARI

Bilirkişi raporuna nazaran Alsu değil, başka gemi Tuğberk İmamoğlu Alsu’ya sancak baş omuzundan çarptı.

Bilirkişi heyeti bu savrulma sonrasında geminin sebep battığının ayrıyeten incelenmesi gerektiğini ve yükleme durumunun incelenmesi gerektiğini raporuna not düştü. Ön rapor savcılık tarafından da inceleniyor. Gemilerin yük durumu, yüklerin yanlış yerleştiril yerleştirilmediği, gemilerin denize elvirişlilik testlerinin kim tarafından yapıldığı, seyir elektroniklerinin kalibre ve ayarlarının tam olup olmadığı üzere onlarca mevzunun inceleme konusu yapılması gerekecek.