Araştırmacılar ezber bozdu: Beynin karar verme sırrı çözüldü mü?

ABD’de yapılan bir araştırmada, insan beyninin işleyişine ve karar alma sürecine dair klâsik yaklaşımları bozan yeni bir teori öne sürdü. ABD’deki Indiana Üniversitesi Psikoloji ve Beyin Bilimleri Bölümü’nden Prof. Dr. Tom James, ‘önce algılama, sonra düşünerek karar verme ve en son harekete geçme’ biçiminde çalışan doğrusal bir sisteme sahip olmadığını savundu. Araştırmada; duyusal ve motor süreçlerin beyinde somut karşılıkları bulunurken, ikisi arasında varsayılan bağımsız bir ‘karar verme’ merkezinin nörolojik olarak yer almadığı kaydedildi.

Davranışların sadece beynin verdiği kararlarla değil, beyin, beden ve etrafın daima etkileşimiyle şekillendiğini belirten Prof. Dr. Tom James, insanların hareketlerini ekseriyetle arzu, inanç ve niyetlerine dayalı kararların sonucu olarak gördüğünü aktardı. James, “Karar vermek günlük ömrü ve davranışları açıklamak için kullanışlı bir kavram olsa da beynin içinde bu süreci yöneten tek bir karar merkezi bulunmamaktadır” değerlendirmesinde bulundu.

‘ROBOT DA KARAR ALIYORMUŞ GİBİ GÖRÜNEBİLİR’

James görüşünü açıklamak için kolay robot sistemlerinden örnek verdi. Sadece etrafını algılayıp hareket edebilen bir robotun bile duvarları takip ederken dışarıdan bakıldığında şuurlu kararlar alıyormuş üzere görünebildiğini söyledi. James, “Bu robotun içinde bir karar düzeneği yoktur; sırf etrafını algılar ve buna nazaran hareket eder. İnsan davranışları da emsal biçimde, merkezi bir denetleyici olmadan duyusal ve motor sistemlerin etkileşimiyle ortaya çıkıyor olabilir” açıklamasını yaptı.

Uzmanlar, beynin içinde tüm kararları yöneten tek bir ‘merkezi denetleyici’ arayışının bilimsel açıdan kâfi bir yaklaşım olmadığını bildirdi. Bilişsel hudut bilimin gelecekte, sırf zihinsel süreçlere değil, vücut ve etrafın davranışlar üzerindeki tesirine de odaklanması gerektiği söz edildi.