Mekke Ortak Savunma Anlaşması (Mekke İttifakı), Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) ve kamuoyunun ana gündem maddelerinden biri olmaya devam ediyor. Peki, Mekke Anlaşması nedir?
Suudi Arabistan’ın Mekke kentinde imzalanarak duyurulan dev ittifak, savunma sanayiinden ortak askerî tatbikatlara, kolektif caydırıcılıktan teknoloji transferine kadar geniş bir alanı kapsıyor. Türkiye gündemi ve Türkiye’nin memleketler arası bağlantılarını yakından takip eden birçok kişi ise Mekke Anlaşması ne olduğunu ve maddelerini merak ediyor. Peki, Mekke Anlaşması nedir, maddeleri nelerdir? Mekke Anlaşması hangi ülkeleri kapsıyor?
Mekke Anlaşması’yla ilgili Gelen Kağıtlar listesinde yayımlanan 1966245 evrak numaralı “Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı Arasında Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşması’nın maddeleri duyuruldu. 16 maddeden oluşan muahede maddeleri şu formda:
Madde 1
“Taraflar” birbirlerinin bağımsızlığının, egemenliğinin, toprak bütünlüğünün ve milletlerarası alanda tanınan hudutlarının ihlal edilemezliğinin sağlanması ve korunmasını teminen işbirliği yaparlar. “Taraflardan” rastgele birinin toprak bütünlüğünün, egemenliğinin ve milletlerarası alanda tanınan sonlarının tehdit edilmesi yahut tehlikeye düşmesi durumunda, “Taraflar” bu tehdit(ler) yahut tehlike(ler)i bertaraf etmek gayesiyle gerekli tüm formülleri kullanırlar.
Madde 2
“Taraflardan” rastgele birine yönelik dış kaynaklı bir silahlı taarruz, tüm “Taraflara” yönelik bir taarruz olarak kabul edilir. “Taraflardan” birinin öbür bir ülke veya ülke grubu tarafından silahlı akına yahut askeri saldırganlığa uğraması halinde, “Taraflar” atağa uğrayan “Tarafa” birbirlerine sağlayabilecekleri karşılıklı yardım imkanlarının tamamını kullanarak derhal yardım edecektir. Bu gayeyle “Taraflar”, Birleşmiş Milletler Şartı’nın 51’inci Maddesinin tanıdığı legal müdafaa hakkının kullanılmasını teminen, muhtaçlık duyulan yardımın objektif değerlendirmesini müteakip sağlanacak takviyenin kapsam ve niteliğine karar vererek; askeri imkân ve yetenekler de dahil olmak üzere mevcut imkanları çerçevesinde işbirliği yaparlar.
Madde 4
“Taraflar” uluslararası güvenlik mevzularında sistemli olarak istişarelerde bulunurlar. “Taraflar” hayati çıkarlarını ve ulusal güvenliklerini korumak ve ulusal güvenliklerine karşı tehdit ve tehlikeleri bertaraf etmek niyetiyle ortak değerlendirmeler temelinde kişisel ve müşterek önlemler geliştirmek üzere daima ve tesirli bir formda birbirlerine yardım eder ve işbirliği yaparlar.
Madde 5
“Taraflar”, bölgesel ve milletlerarası istikrar ve güvenliği olumsuz etkileyen terörizmin tüm çeşit. ve tezahürleriyle gayrette operasyonel düzey de dahil olmak üzere mevcut işbirliğini ve müşterek eforları güçlendirirler.
Madde 6
Savaşta ve barışta, “Taraflar”, savunma yeteneklerini geliştirmek gayesiyle, savunma kurumları arasında karşılıklı işçi değişimi. ortak eğitim programları ve tatbikatlar ile “Tarafların” Silahlı kuvvetlerinin birlikte çalışabilirliğinin artırılmasına yönelik, konuşlanma ve faaliyetleri teşvik ederler.
Madde 7
Savunma yeteneklerini güçlendirmek niyetiyle “Taraflar karşılıklı mutabakat temelinde aşağıdaki alanlarda savunma sanayii kurumları arasında teknoloji paylaşımını, ortak teknoloji geliştirilmesini, ortak Üretimi ve savunma sanayii kuruluşları arasındaki işbirliğini desteklerler.
Madde 8
1. “Çekirdek Taraflar”, ortak savunmaya stratejik yön vermek, “Taraflar” arasındaki savunma ve güvenlik işbirliğini geliştirmek ve işbu Anlaşmanın uygulanması sırasında ortaya çıkabilecek pürüzleri ele almak niyetiyle, “Tarafların Dışişleri Bakanları, Savunma Bakanları ile Genelkurmay Başkanlarından oluşan “Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi’ni kurar Komite “Taraflar arasında dönüşümlü evsahipliğiyle yılda iki kez toplanır. “Tarafların Liderleri, gerekli görüldüğü takdirde, yılda bir kere toplanabilir.
Madde 9
İstihbarat alanındaki işbirliğini derinleştirmek ve bu doğrultuda gerekli eşgüdümü sağlamak gayesiyle “Taraflar”, bilgi güvenliği, bilgilerin korunması ve saklılığa riayet ederek, karşılıklı mutabakata varılan inançlı kanallar üzerinden istihbarat paylaşımında bulunacaktır.
Madde 10
“Taraflar”, lojistik takviye hizmetlerinin mevcudiyeti ve uyumluluğuna bağlı olarak, barışta, savaşta ve başka inanılmaz durumlarda, silah.) mühimmat, yakıt, yedek modül ve başka teçhizat dahil olmak üzere birbirlerine lojistik takviye sağlar.
Madde 11
Uluslararası hukuk ve “Tarafların” ilgili iç hukukları gizli kalmak kaydıyla, “Taraflar”, bu Anlaşmanın kararlarının uygulanmasında işbu Anlaşmayı hukuksal destek olarak kabul edecek ve gereksinim halinde ek yasal düzenlemeler önerecektir.
Madde 12
İşbu Anlaşma, “Tarafların daha evvel akdetmiş oldukları milletlerarası mutabakatlardan doğan hak ve yükümlülüklerine halel getirmez.
Madde 13
1. “Taraflar”, işbu Anlaşma kapsamında elde edecekleri kapalılık dereceli bilgi ve dokümanların mahremiyetine riayet ederler ve ulusal mevzuatlara hürmet gösterirler.
2. Kapalılık dereceli bilgi ve dokümanlar, “Taraflar” dışındaki bir devlet, şirket ya da bireyle paylaşılmaz.
3. Zımnilik dereceli bilgi ve dokümanlara erişimin “bilmesi gereken” prensibiyle ve yalnızca uygun seviyede güvenlik yetkisine sahip şahıslara sağlanması temin edilir.
Madde 14
İşbu Anlaşmanın yorumundan yahut uygulanmasından doğacak rastgele bir uyuşmazlık, “Taraflar” arasında istişareler ve görüşmeler vasıtasıyla dostça bir formda çözülür.
Madde 15
İşbu Anlaşma “çekirdek Taraflar” arasında istişareler ve oybirliğiyle tadil edilebilir.
Madde 16
1. İşbu Anlaşma, her bir “Tarafın” tabi olduğu yordamlar uyarınca onaylanacak ve son onay dokümanının “Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi” Sekretaryasına tevdi edildiği tarihte yürürlüğe girecektir.