Bir yudum kafein aldığınızda bedeninizde neler olur? İşte saat saat tesirleri…

08.00: BİRİNCİ YUDUM

Sabahları yataktan kalkmak için kafein desteğine muhtaçlık duyanlar için kahve makinesine yahut çaydanlığa uzanmak artık bir içgüdü. Sonrasında neler olacağı, ne kadar tükettiğinize ve nasıl bir bünyeye sahip olduğunuza bağlı olarak değişecektir. Bu nedenle, bu haberdeki zamanlamaları kesin bir takvimden fazla bir rehber olarak okumanızı tavsiye ediyoruz.

Genel bir kural olarak, sağlıklı yetişkinlerde kafeinin bedendeki ortalama yarı ömrü yaklaşık 5 ila 6 saattir. Prof. Sanders, “Vurgulanması gereken kıymetli nokta, kahveye verilen ferdî yansılarda hayli fazla varyasyon olduğudur; bunun bir kısmı genetik olabilir ve kahveyi parçalama formumuzda cinsiyet farklılıkları da bulunabilir” dedi.

08.05: PLASEBO ETKİSİ

Hayatta kahvenin o birinci yudumları kadar keyif veren çok az şey vardır ve sizi saniyeler içinde daha uyanık hissettirir. Lakin, ruh halinizdeki o ani değişim, biyolojik bir değişimden çok bir plasebo tesiri olabilir; bilhassa de her sabah kafein tüketme alışkanlığınız varsa.

Prof. Sanders, “Kafeinin tesirlerini hissetmek için kan sirkülasyonuna emilmesini beklemeniz gerekir. Bu kademede hissettiğiniz şey muhtemelen yalnızca ruhsal bir tesirdir.

İşte işler burada ilginçleşiyor: Kafeinin kana karışması yaklaşık 20 dakika sürer, hasebiyle olumlu tesirleri lakin o vakit hissetmeye başlamalısınız” bilgisini verdi.

08.20: GÜÇ ARTIŞI

Prof. Sanders’a nazaran deneyimlediğiniz birinci şey kalp atış suratındaki artı olacak. Şayet düşük uyarılma durumundaysanız, size hafif bir canlılık verir; bu yüzden birçok insan sabahları kahvesine güvenir. Aritmi üzere kalp rahatsızlığı olan şahıslara sabahları sert bir içecekten kaçınmalarının önerilmesinin nedeni de budur.

Adrenalin salgılanması
Bu 20 dakika içinde zihinsel performansınız zati güzelleşmiştir; kendinizi daha uyanık, zinde ve misyonlarla başa çıkabilir hissedeceksiniz. Kahvenin kan sirkülasyonuna akışı adrenalin salgılanmasına neden olarak ‘savaş ya da kaç’ modumuzu aktive eder. Bu aslında görüşümüzü de keskinleştirebilir.

Prof. Sanders, konsantrasyon seviyelerinizin buradan itibaren kademeli olarak artmaya devam ettiğini ve yaklaşık bir saatte doruğa ulaştığını söylüyor. Bu büsbütün tükettiğiniz kafein ölçüsüne ve metabolizmanıza bağlıdır.

08.30: DOĞAL İHTİYAÇLAR

Kafein bir diüretiktir (idrar söktürücü), bu nedenle sabah kahvenizden yaklaşık yarım saat sonra idrara çıkma gereksinimi hissedebilirsiniz. Bu, içtikten yalnızca beş dakika sonra bile gerçekleşebilir.

Ancak bir araştırma, küçük bir fincan kahvenin dehidrasyonla (susuz kalma) bir kontağı olmadığını buldu; yani ölçülü ölçüde kahve tüketenlerin ekstra suyla durumu telafi etmesine gerek yok.

09.30: BAĞIRSAKLAR ÜZERİNDEKİ ETKİ

Tercihiniz kahveyse, karnınızda gurultular hissedeceğiniz an bu andır. Kahvedeki bileşikler bağırsakları uyararak atıkların olağandan daha süratli dışarı itilmesini sağlar.

Prof. Sanders, tüketimden 60-90 dakika sonra bağırsaklarınızda bir ‘kramp’ hissedebileceğinizi ve bunun tuvaleti tekrar ziyaret etme vaktinin geldiğini gösterdiğini söylüyor.

Bu durum kafeinsiz kahvede de olur; karın gurultusuna neden olan şey kafeinin kendisinden çok kahvenin içindeki bir unsurdur. Lakin bunun olumsuz bir sonuç olduğunu düşünmeyin. Prof. Sanders, “Kahve içmek kolorektal kanser riskinin azalmasıyla ilişkilendirilmiştir ve bir görüşe nazaran bunun nedeni bağırsak hareketliliği üzerindeki tesiridir,” dedi.

Kahvenin Tip 2 diyabet riskini azalttığı da gösterilmiştir. Bir Harvard araştırması, dört yıllık bir mühlet zarfında kahve alımını artıran bireylerin, artırmayanlara nazaran bu hastalığa yakalanma riskinin %11 daha düşük olduğunu ortaya koydu.

Tıp dünyasında kahvenin mide asitlerimizi ne ölçüde tahriş edebileceği konusunda bir tartışma var. Prof. Sanders, “Bazı insanlar için sade kahve mide asidi salgısını artırabilir; lakin her vakit değil. İspatlar bilinmeyen olsa da kimileri asidik bir mideniz varsa sade kahveden kaçınmanızı söylüyor” sözlerine yer verdi.

11.00: KORKULAN ÇÖKÜŞ

Prof. Sanders, “İlk fincan kahvenizi sabah 8’de içtiyseniz, bedeniniz üzerindeki tesirinin saat 11’e kadar büsbütün geçmesi olasıdır; bu tesirleri sürdürmek için sistemli olarak kahve tüketmeniz gerekir” dedi.

Kafein çöküşünün belirtileri ortasında baş ağrısı, çok yorgunluk, konsantrasyon zahmeti ve sonluluk yer alır.

12.00: AŞERME VE İSTEK

Bu saate sonun başlangıcı denebilir. Zira kafein bedeninizden atılmış olsa da aklınızda hâlâ çokça yer ediyor.

Prof. Sanders, “Bir şeyi bir müddet tükettiğinizde, beyninizdeki reseptörler buna ahenk sağlar. Kahveyi sistemden çıkardıktan sonra bu reseptörlerin olağana dönmesi biraz vakit alır; zira beyninizde sizi uyandıracak yeni bir doz alma beklentisi vardır” dedi.

Bu beklenti, birçoğumuzun öğlenden sonra bir fincan daha kahveye uzanmasına neden olarak öğlenden sonraya kadar süren kısır bir döngüyü başlatır. Kafein içeriği nedeniyle, uzmanlar ortasında kahveyi günün ilerleyen saatlerinde tüketmenin uykuyu bölebileceği konusunda geniş bir fikir birliği var.

Journal of Clinical Sleep Medicine‘de yayımlanan bir araştırma, yatmadan altı saat evvel tüketilen kafeinin, iştirakçiler tesirlerini artık hissetmeseler bile uykuyu etkilediğini buldu.

Elbette, makûs bir gece uykusu tek bir manaya gelir: Sabah sert bir kahve. Ve böylelikle o uykulu gözlerle geçen döngü devam eder.