WSJ: Trump’a baskı artıyor… İran’dan çıkış yolu bulalım

ABD ve İsrail, 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı kapsamlı hava harekâtını sürdürüyor. Ancak İran’ın dini lideri Ali Hamaney ve birçok üst seviye ismin öldürülmesine, ayrıyeten Tahran’ın askeri kapasitesine büyük darbe vurulmasına karşın ABD ismine ağırlaşan stratejik belirsizlik Washington etraflarında telaşa neden oldu. Beyaz Saray danışmanları kasım ayındaki orta seçimlere gidilirken, İran savaşının büyük bir ekonomik ve siyasi maliyet getirebileceğinden telaşlı. İsrail’de Başbakan Binyamin Netanyahu’nun “Henüz savaş bitmedi” açıklamasına karşın Tel Aviv’deki güvenlik kaynaklarının da mümkün çıkış senaryolarını tartışmaya başladığı belirtiliyor.

BELİRSİZLİK AZALMADI

Başta ABD Başkanı Donald Trump olmak üzere idare kanadından gelen birbirini tutmayan iletiler meçhullüğü artırdı. Trump, “Birçok açıdan esasen kazandık fakat şimdi gereğince kazanmadık” diyerek askeri başarıyı vurgularken, öteki yandan savaşın “çok yakında bitebileceğini” söylüyor. ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) ise sosyal medya hesaplarından, “Savaşa şimdi yeni başladık” üzere bildirilerle çatışmaların süreceğini ima ediyor. Bu farklı açıklamalar, askeri ve siyasi kanat ortasında savaşın müddeti ve amaçları konusunda görüş ayrılığı bulunduğu yorumlarına yol açtı. Foreign Affairs’te yayımlanan bir tahlilde de siyasi amaçların net biçimde tanımlanmamasının çatışmayı uzatabileceği ve “savaşın nasıl biteceği” sorusunun cevapsız kalmasının operasyonun giderek genişlemesine yol açabileceği belirtiliyor.

Binyamin Netanyahu savaşın sürmesi taraftarı.

DANIŞMANLAR ‘ÇIKALIM’ DİYOR

Wall Street Journal gazetesine konuşan Beyaz Saray etraflarına nazaran danışmanların derdi üç temel noktada ağırlaşıyor. Birinci olarak savaşın uzaması halinde güç fiyatlarının yükselmesi ve bunun ABD iktisadını etkilemesi bekleniyor. İkinci olarak artan maliyetlerin yaklaşan orta seçimlerde Cumhuriyetçi Parti’yi güç durumda bırakabileceği bedellendiriliyor. Üçüncü olarak ise çatışmanın askeri açıdan denetimsiz biçimde genişleme ihtimali Washington’da stratejik bir risk olarak görülüyor. Bu nedenle kimi danışmanlar Başkan’ın askeri gayelere ulaşıldığını ilan ederek bir çıkış planı oluşturmasını savunuyor. Kamuoyu takviyesi de Lider için risk sinyalleri veriyor. NBC’nin yaptığı ankete nazaran seçmenlerin yüzde 54’ü Trump’ın İran siyasetini onaylamıyor. Bu tablo Cumhuriyetçi Parti içinde de korku yaratıyor. Orta seçimlere hazırlanan kimi Cumhuriyetçi siyasetçilerin Beyaz Saray’ı arayarak savaşın siyasi tesirleri konusunda tasalarını lisana getirdiği belirtiliyor. Bu bağlamda ABD’nin Ortadoğu dışındaki birçok bölgede planları olduğuna dikkati çeken uzmanlar Trump’ın “hedeflerimize ulaştık” diyerek ani bir kararla müzakere sürecine dönme ve taarruzları sonlandırma ihtimali bulunduğu görüşünde.

TERS Mİ DÜŞTÜLER

Washington’daki tartışmanın kıymetli bir boyutu da ABD ve İsrail’in amaçlarının farklılığı. Washington’da kimi yetkililer operasyonun sonlu tutulmasını savunurken, Tel Aviv’in maksadının İran’ın bölgesel askeri kapasitesini kalıcı biçimde zayıflatmak olduğu bedellendiriliyor. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, evvelki gece yaptığı açıklamada, “savaş şimdi bitmedi” dedi. “Amacımız İran halkını tiranlığın boyunduruğundan kurtarmak” diyen Netanyahu, rejim değişikliği maksadını yinelerken, “Şu ana kadar attığımız adımlarla onların kemiklerini kırdığımızdan kuşku yok lakin şimdi işimiz bitmedi” diye konuştu. Lakin İsrail’in savunma etraflarında de operasyonun nasıl sonlandırılacağına ait tartışmalar başladığı belirtiliyor. Foreign Policy mecmuasına nazaran birtakım İsrail güvenlik yetkilileri büyük askeri maksatlar vurulduktan sonra “ABD kurallarını içerecek bir ateşkes” üzere çıkış yollarını kıymetlendiriyor.

Tahran’da öldürülen dini önder Ali Hamaney’in bayrağı oğlu Mücteba Hamaney’e teslim ederken tasvir edilmiş poster asıldı.

TAHRAN’DAN TRUMP’A TEHDİT ‘KENDİSİNE DİKKAT ETSİN’

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Kurulu Sekreteri Ali Laricani toplumsal medya hesabından Trump’ın İran’ı Hürmüz’ü kapatmaları istikametinde daha sert vuracakları istikametindeki tehditlerine sert karşılık verdi. “İran sizin boş tehditlerinizden korkmuyor. Sizden daha güçlü olanlar bile İran milletini ortadan kaldıramadı” diyen Laricani, “Kendine dikkat et, ortadan kaldırılabilirsin” diyerek Trump’ı tehdit etti. 

Trump evvelki gece Fox News’e verdiği röportajda İran’la “koşullara bağlı” görüşebileceğini söylemişti. Lakin Tahran’dan gelen bildiriler müzakere yerinin kapalı olduğuna işaret ediyor. Trump’ın Hamaney’in yerine Mücteba’nın seçilmesinden ötürü da “memnuniyetsiz” olduğu, bu durumun Tahran’la müzakere kanalına yönelmeyi zorlaştırabileceği belirtiliyor. Trump, Mücteba’nın da babası üzere gaye alınıp alınmayacağı sorusuna “bundan bahsetmenin uygun olmayacağını” belirterek karşılık vermekten kaçındı.