Trump karar veremedi: ABD iktisadı darbe aldı… Kriz büyüyor

ABD Başkanı Donald Trump’ın Hürmüz Boğazı’na ait çelişkili açıklamaları, global güç krizinin ortasında tartışma yarattı. CNN International tahliline nazaran, Trump’ın telaffuzları değişse de gerçek değişmedi.

Analizde, Hürmüz Boğazı’nın, ABD iktisadı için zannedilenden çok daha kritik olduğu vurgulandı.

ÖNCE “İHTİYACIMIZ YOK” DEDİ, SONRA TEHDİT ETTİ

Trump, Beyaz Saray’daki konuşmasında, “Amerika Birleşik Devletleri Hürmüz Boğazı’ndan neredeyse hiç petrol ithal etmiyor… buna muhtaçlığımız yok” dedi.

Ancak yalnızca günler sonra toplumsal medyada çok daha sert bir ileti paylaştı:

“Şu lanet muhtemel boğazı açın… yoksa cehennemde yaşayacaksınız.”

Bu sert ton değişimi, “Ne değişti?” sorusunu gündeme getirdi.

PETROL FİYATLARI FIRLADI

Analize nazaran, Trump’ın hal değişikliğinin art planında yükselen petrol fiyatları yer aldı.

Trump’ın açıklamasının çabucak akabinde ABD’de petrol fiyatları %11’den fazla artarak varil başına 111 doların üzerine çıktı. Savaş öncesinde 70 dolar düzeyinde olan fiyatlar, kısa müddette tarihi sıçrama yaşadı.

ABD GÜÇTE BAĞIMSIZ ANCAK TAM DEĞİL

ABD’nin Hürmüz Boğazı’na direkt bağımlılığı sonlu lakin günlük tüketim 20 milyon varil petrolün yaklaşık yarım milyon varilini Hürmüz’den sağlanıyor.

Ancak tahlillere nazaran kritik nokta farklı:

• Petrol piyasası küresel
• Bir bölgede arz düşerse fiyatlar tüm dünyada artıyor
• ABD de bu fiyat şokundan kaçamıyor

Analize nazaran ABD’nin sorunu petrol bulmak değil, petrolü değerliye almak.

EKONOMİYE BİRİNCİ DARBE

Yükselen güç fiyatları ABD iktisadını şimdiden etkilemeye başladı:

• Benzin fiyatları ortalama 4,12 dolara çıktı
• Küçük işletmeler maliyet baskısıyla karşı karşıya
• Orta ve düşük gelirli kesim önemli biçimde zorlanıyor

Uzmanlara nazaran petrol fiyatındaki her 10 dolarlık artış, ABD iktisadını ölçen GSYİH’yi %0,1 ila %0,4 ortasında aşağı çekti.

“150 DOLAR OLURSA HER ŞEY DEĞİŞİR”

Ekonomistler, mevcut düzeyin yönetilebilir olduğunu lakin riskin büyüdüğünü belirtti.

Çok uluslu muhasebe firması RSM’nin ABD Baş Ekonomisti Joe Brusuelas, “100 dolar üzerindeki fiyatlar bir mühlet tolere edilebilir. Lakin 150 ya da 200 dolar düzeyine çıkarsa tablo büsbütün değişir” ikazında bulundu.

HÜRMÜZ GERÇEĞİ: KRİTİK BOĞAZ

Dünyadaki petrolün yaklaşık %20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı, global güç sisteminin kalbi pozisyonunda.

Analize nazaran:

• Boğazın kısmen açılması bile önemli arz açığı yaratabilir
• Günlük 4,4 ila 8 milyon varil petrol riske girebilir
• İran’ın geçiş için fiyat talep etmesi krizi derinleştirebilir

TRUMP’IN KARARSIZLIĞI PİYASAYI SARSIYOR

Trump’ın bir yandan “boğaz kıymetli değil” derken, başka yandan sert tehditler savurması piyasalarda dalgalanmaya yol açtı.

Yatırımcılar, ABD’nin net bir çıkış stratejisi sunamamasından kaygı telaşlı. Bu belirsizlik, petrol fiyatlarını üst taraflı baskılamaya devam ediyor.