Rutte: ABD’nin İran’a güçlü bir karşılık vermesi gerekli

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, ABD tarafından İran’a yönelik düzenlenen yeni askeri harekatın “kesinlikle gerekli” olduğunu belirtti.

Ankara’da düzenlenen NATO doruğunda gazetecilere açıklamalarda bulunan Rutte, “Bir ateşkes varken ve İran bu ateşkesi esasen ihlal ediyorken, ABD’nin buna güçlü bir cevap vermesinin büsbütün hayati olduğunu düşünüyorum” dedi.

Ankara’daki tepede Avrupalı liderler, ABD Başkanı Donald Trump’ı askeri ittifaka olan bağlılığını tekrar teyit etmeye ikna etmeyi amaçlıyor. Trump, Avrupalı müttefikleriyle İran savaşı ve Grönland üzerindeki uyuşmazlıklarını tekrar gündeme getirmişti.

Rutte, ABD’nin NATO’ya olan bağlılığından kuşku duyulmaması gerektiğini, bu ittifakın ABD’yi korumak için de çalıştığını tabir etti.

avrupalıların ve Kanadalıların savunma harcamalarını ABD ile eşitlemelerinin beklendiğini ve bunun adil olduğunu lisana getiren Rutte, “İyi haber şu ki bugün elde edilen büyük kazanım budur. Bu durum Putin için bir kayıp, Avrupalıların ve Kanadalıların tam olarak bunu yapmasını sağlayan Başkan Trump için ise bir kazançtır” diye ekledi.

KÖRFEZ’DE KARŞILIKLI SALDIRILAR

İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı’ndaki tanker akınlarına cevap olarak ABD’nin düzenlediği operasyonun akabinde, bugün Bahreyn ve Kuveyt’teki ABD askeri tesislerini amaç aldığını açıkladı .

Kırılateşkes mutabakatına darbe vuran bu gelişmede Devrim Muhafızları; Bahreyn’deki Bandar Salman, 5. Filo Bölgesi ve Kuveyt’teki Ali Al Salem Hava Üssü’ne füze ve insansız hava araçlarıyla (İHA) ortak operasyon düzenlediğini, ayrıyeten müdahale etmeye çalışan bir ABD MQ-9 İHA’sını düşürdüğünü bildirdi.

Saldırılar sırasında Bahreyn ve Kuveyt’te hava savunma sirenleri çalarken, Kuveyt ordusu hava savunma sistemlerinin düşman füze ve İHA akınlarına karşılık verdiğini duyurdu. ABD ordusundan mevzuya ait anlık bir açıklama yapılmadı.

Daha erken saatlerde ABD, Hürmüz Boğazı’nda üç tankerin vurulmasına karşılık olarak yeni askeri hücumlar düzenlemiş ve İran’a petrol satışı sağlayan lisansı iptal etmişti.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), atekesi ihlal eden tanker akınlarının bedelini ödetmek maksadıyla düzenlenen operasyonda, İran Devrim Muhafızları Ordusu’na ilişkin 60’tan fazla küçük teknenin de vurulan gayeler arasında yer aldığını açıkladı.

CENTCOM açıklamasında, “İran güçlerinin haksız saldırganlığı, ateşkesin açık ve tehlikeli bir ihlalidir; seyrüsefer serbestisini baltalamaktadır” sözlerine yer verildi.

İran’ın en üst seviye ortak askeri komutası olan Hatemül Enbiya Merkez Karargahı ise ABD ataklarını “apaçık bir saldırganlık eylemi” olarak nitelendirip kınayarak, “ezici bir yanıt” tehdidinde bulundu ve Tahran’ın boğazın idaresinde ABD müdahalesine müsaade vermeyeceğini duyurdu.

İran’ın üst düzey müzakerecilerinden Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf da ABD’yi ateşkes muahedesini ihlal etmekle suçladı.

Galibaf, ihlale münasebet olarak son askeri atakların yanı sıra yenilenen petrol yaptırımlarını, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki “düzenlemelerine” yönelik ihlalleri ve İsrail’in Lübnan’a yönelik hücumlarını gösterdi. Qalibaf, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı paylaşımda, “Zorbalık ve şantaj dönemi sona erdi. Boyun eğmeyeceğiz” tabirlerini kullandı.

PETROL FİYATLARI YÜKSELDİ

Anlaşmaya büyük bir darbe vurabilecek bir adım olarak Washington, dün İran’ın memleketler arası piyasalarda petrol satmasına müsaade veren kritik muafiyeti geri çekti.

ABD’nin bu kararının akabinde petrol fiyatları yüzde 3’ün üzerinde artış gösterdi.

Reuters’a konuşan bir ABD’li yetkili, müzakerecilerin İran ile kesin bir muahedeye varmak için uygun niyetle çalışmayı sürdürdüğünü söz etti.

Ancak boğazın denetimi Tahran’a büyük bir koz vererek dünyanın en güçlü ordusu karşısında fiilen bir tıkanma yaratmasını sağlıyor.

Geçici ABD-İran anlaşması kapsamında ABD Hazine Bakanlığı, 22 Haziran’da İran menşeli ham petrol, petrokimya ve petrol eserlerinin satışına 21 Ağustos’a kadar müsaade veren genel bir lisans yayımlamıştı.

Dün bu lisansı iptal eden bakanlık, İran’a süreçlerini sonlandırması için 17 Temmuz’a kadar süre tanıdı.

İran Dışişleri Bakanlığı ise bu adımı savaşı sona erdirmeyi amaçlayan çerçeve muahedesinin ihlali olarak kınadı ve sonuçlardan Washington’ın sorumlu olacağını duyurdu.

Bakanlık bugün erken saatlerde yaptığı açıklamada, İran’ın çıkarlarını ve ulusal güvenliğini korumak için gerekli gördüğü her türlü önlemi alacağını belirtti.

ATEŞKES SONA MI ERİYOR?

Tahran, boğazdaki son gemi akınlarının sorumluluğunu reddetmesine karşın, Katar tarafı gemilere yönelik hücumlardan İran’ı sorumlu tuttu.

Saldırıya uğrayan gemiler arasında, motor dairesinde yangın çıkan Katar’a ilişkin dev sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) tankeri Al Rekayyat da bulunuyor.

Gemideki mürettebatın inançlı bir biçimde tahliye edildiği bildirildi. Deniz güvenliği kaynakları, Umman açıklarında Suudi Arabistan bayraklı, üstün tanker Wedyan olduğu düşünülen bir ham petrol tankerinin de hasar gördüğünü aktardı fakat hasarın nedeni netleşmedi.

İran Dışişleri Bakanlığı, Katar’ın suçlamalarını şaşırtıcı bulduğunu ve Tahran’ın taahhütlerini titizlikle yerine getirdiğini savundu.

Bakanlık buna karşın, ticari gemilerin İran ile koordine edilmemiş rotaları kullanmasının risk taşıdığını ekledi. İsmini vermek istemeyen ikinci bir ABD’li yetkili, birinci bulguların İran’ın üç ticari gemiye ateş açtığı yönünde olduğunu söyledi.

İran’daki dini idare, Washington’ın uzun müddettir güvenlik garantörü olarak hareket ettiği bölgede güç istikrarını önemli formda değiştirecek kalıcı bir geçiş fiyatı toplama sistemi kurmayı amaçlıyor.

ABD saldırıları, İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney için kutsal Kum kentinde düzenlenen büyük cenaze merasimlerinin akabinde gerçekleşti. Hamaney, savaşın birinci gününde kızı, torunu, damadı ve geliniyle birlikte öldürülmüştü.

Geçici ateşkes, kalıcı bir muahede için yapılacak müzakerelere 60 günlük bir müddet tanımayı hedefliyordu lakin Katar’da yürütülen dolaylı görüşmeler geçen hafta rastgele bir ilerleme kaydedilemeden sona erdi.

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın bir mutabakata varmayı kabul etmemesi durumunda bombardımanlara tekrar başlama tehdidini yinelerken, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, geçici ateşkes mutabakatı uyarınca tehditlerin sürmesi halinde kesin mutabakat müzakerelerinin başlamayacağını belirtti.