İran’ın Dimona saldırısı Tel Aviv’i alarma geçirdi: İsrail’in Demir Kubbe’si çöküyor mu?

İsrail’de, güney Negev Çölü’ndeki Dimona kasabası yakınlarında bulunan ülkenin ana nükleer araştırma tesisinden daha güzel korunan çok az yer bulunuyor. Sıkı güvenlik tedbirleriyle korunan tesisin yakınındaki iki kasabaya düşen füzelerin yol açtığı yıkım görüntüleri, İsraillileri sarstı. İsrail ordusunun yaklaşık 3 saat ortayla isabet eden füzeleri engellemeye çalıştığını itiraf etmesi, ülkede hava savunmasının yetersiz kalmaya başladığı telaşına neden oldu.

İsrail ordusu sözcüsü Nadav Şoşani, Arad ve Dimona’yı vuran füzelerin İsrail’in daha evvel gördüğü ve muvaffakiyetle engellediği çeşitten olduğunu açıkladı. Şoşani, İran’ın son 3 haftada İsrail hava alanına fırlattığı yaklaşık 400 balistik füzeden yalnızca 4’ünün savunmayı delip geçtiğini ve direkt isabet sağladığını belirtti. Füze ataklarında en az 15 sivilin hayatını kaybettiği bildirildi.

BAŞARISIZ ÖNLEMELER VE SAVUNMA ZAFİYETLERİ

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, pazar günü füzelerin isabet ettiği bölgeleri ziyaretinde kimsenin ölmemiş olmasını bir “mucize” olarak nitelendirdi. Netanyahu İsraillilere, füze ikazlarının sağladığı vakti sığınaklara gitmek için kullanmaları davetinde bulundu ve “Kendinizi rahat hissetmeyin” ihtarını yaptı. İsrail Başbakanı, başarısız önlemeler için rastgele bir açıklama sunmazken, İsrail ve ABD’nin on yıllardır milyarlarca dolar yatırım yaptığı hava savunma sistemine dair değerlendirmede de bulunmadı.

Askeri yetkililer İran’ın balistik füzelerine karşı tedbire oranını yüzde 90’ın üzerinde olarak açıklasa da uzmanlar savunmanın hiçbir vakit yüzde 100 kusursuz olamayacağının altını çiziyor. İsrail ordusu sözcüsü Tuğgeneral Effie Defrin, pazar akşamı yaptığı açıklamada Arad ve Dimona’daki başarısızlıkların birbiriyle ilişkili olmadığını söz etti.

New York Times’ın (NYT) haberine nazaran, İsrail’in hava ve füze savunma kuvvetlerinin eski kumandanı ve yedek tuğgeneral Ran Kochav, Dimona’nın İsrail ve Amerikan imali çok katmanlı savunma sistemleriyle korunduğunu lakin hiçbir şeyin kusursuz olmadığını vurgulayarak, “Operasyonel bir başarısızlık yaşandı” dedi.

FARKLI KATMANLARDAN OLUŞAN SAVUNMA SİSTEMİ

İsrail’in Demir Kubbe’si, ülkedeki füze savunmasının en bilinen ögesi olsa da temel olarak Hamas’ın kısa menzilli füzelerini durdurmak için tasarlanmıştı. Balistik füzelere karşı en gelişmiş savunma katmanını ise İsrail ve ABD’nin geliştirdiği Arrow 3 sistemi oluşturuyor. Arrow 3, atmosferin çabucak dışındaki bir uzay bölgesindeki amaçları tedbire kapasitesiyle öne çıkıyor.

Davud Sapanı ise seyir füzeleri ve orta menzilli roketlere karşı hazır durumda tutulurken, ABD imali THAAD sistemi de İsrail’de konuşlandırılmış durumda. İsrail, seçeneklerini artırmak ve kaynaklarını optimize etmek emeliyle daha uygun maliyetli ve daha yaygın olarak kullanılabilen önleyici füze sistemlerinin kapsamını genişletmek için çalışıyor.

Kochav, iran’ın teşebbüslerinin bazen işe yaradığını kaydederek, “Demir Kubbe ve David’in Sapanı üzere alt kademe hava savunma sistemlerinin kapasitesini zorlamaya yönelik bir girişim” olarak tanımladı.

ARROW 3 SİSTEMİNE YÖNELİK ELEŞTİRİLER

Arrow 3 sistemi, füzelerinin üretiminin maliyetli ve vakit alıcı olması nedeniyle dikkatli kullanılmaları gerektiği gerekçesiyle İsrail’de mercek altına alındı. Askeri sansürün sıkı kuralları altında faaliyet gösteren İsrail medyası, Arrow 3 sisteminin Arad ve Dimona’yı vuran füzeler karşısında kullanılmadığını duyurdu.

Geçtiğimiz haziran ayındaki 12 Günlük Savaş’ın sonlarına gerçek, İsrail güvenlik teşkilatındaki birtakım yetkililer ülkenin hava savunma füzelerinin İran balistik füze cephaneliği tükenmeden evvel yetersiz kalabileceği telaşını lisana getirmişti. Yetkililer o devirde, İsrail’in önleyici füzelerin kullanımını yönetimli tutması gerektiğini ve ağır nüfuslu bölgelerle stratejik altyapının savunmasına öncelik vermesi gerektiğini belirtmişti.

İsrail ordusu, füze savunma sistemlerinin tükendiğine dair son haberleri yalanlayarak uzun müddetli çatışmalara hazırlandığını açıkladı. Durumun takip edildiği ve şu an prestijiyle rastgele bir eksiklik bulunmadığı söz edildi.

STOK KAYGISI VE ABD’DEN TALEPLER

Tartışmalar, geçen yıl İran’la yaşanan savaşta stokların tükenmiş olabileceğine dair haberlerin akabinde ordunun en değerli ve gelişmiş füzelerini ateşlemekten geri durduğu tezini yine gündeme getirdi. İsrail Genelkurmay Başkanı Korgeneral Eyal Zamir’in cumartesi günü yaptığı açıklamada, İran’a karşı yürütülen mevcut harekatın sadece “orta aşamada” olduğunu söylemesi, bu telaşların önümüzdeki haftalarda daha da derinleşebileceğine işaret ediyor.

İsrail Savunma Bakanlığı Genel Direktörü Amir Baram, bu ay Washington’a giderek daha fazla füze tedbire sistemi ve mühimmat talebinde bulundu. ABD’nin daha fazla gereç sağlamayı kabul edip etmediği ise belirsizliğini koruyor.

General Kochav, İsrail’in füze tedbire sistemleri tedarikine ait “Bu tabansız bir fıçı değil. Tedbire yaparken, sonraki günkü savaşı da düşünmek zorundayız” tabirlerini kullandı.

‘EN GELİŞMİŞ SİSTEMLER BİLE HER VAKİT İŞE YARAMIYOR’

Yetkililer, misket bombalarından kaynaklanan tehdidi etkisiz hale getirmenin tek yolunun füzelerin atmosferin üzerinde yanarak yok olacağı formda önlenmesi olduğunu belirtti. Daha alt kademe önlemeler, savaş başlığının parçalanmasını engelleyemiyor. Öte yandan, uzmanlar en gelişmiş sinyal engelleme sistemlerinin bile her vakit işe yaramadığını kaydetti.

İsrail Ulusal Güvenlik Çalışmaları Enstitüsü’nde kıdemli araştırmacı ve askeri teknolojiler uzmanı Yehoshua Kalisky, Arrow 2’nin füzenin yakınında patladığını fakat başarılı olması için çok yakın aralıkta gerçekleşmesi gerektiğini anlattı. Arrow 3’ün ise baş başa çarpışma gerektirdiğini söyleyen Kalisky, “Bu çok sıkıntı, tıpkı iki merminin çarpışması gibi” değerlendirmesinde bulundu.

İran füzelerinin kimilerinin hareket kabiliyetine sahip olduğunu ve bunun da tedbire sistemlerinin işini zorlaştırdığını ekleyen Kalisky, balistik füzenin rotasının hesaplanmasının yanlışlı olabileceğini, atmosferdeki küçük bir türbülansın bile önlemeyi engelleyebileceğini kelamlarına ekledi. Kalisky, balistik füzelerin üç ana ögesi olduğunu belirtti; fırlatıldıktan sonra düşen motor, savaş başlığı ve yakıt deposu. Yakıt depolarının ekseriyetle İsrail topraklarına düşerek siviller için tehlike oluşturduğunu vurgulayan uzman isim, “Çok büyükler, bir otobüs büyüklüğündeler” dedi.

YARALILAR VE ŞAHİTLERİN ANLATIMLARI

Acil durum ve sıhhat hizmetlerine nazaran, Arad ve Dimona’da meydana gelen iki füze akınında yaklaşık 175 kişi yaralandı, bunlardan en az 10’unun durumu ağır. Lokal yetkililere nazaran, yıkılan binaların sakinlerinin birçoklarının sığınaklara inmesi daha büyük bir felaketi önledi.

Bölge sakinlerinden 62 yaşındaki Yitzhak Salem, Dimona’daki meskeninde eşiyle birlikte güçlendirilmiş inançlı bir odada saklandıklarını anlattı. Füzenin birkaç apartman binası ortasındaki kumlu bir avluya isabet ettiğini belirten Salem, patlamanın odayı toz ve dumanla doldurduğunu söyledi. Dışarı çıktıklarında karşılaştıkları görüntüyü “Kasırga ile zelzelenin karışımı gibiydi” kelamlarıyla tanımladı.