İran’da mutabakat için son hamle! Pakistan devreye girdi Trump ek müddet verdi

ABD ve İsrail’in İran yönelik açtığı savaşın geleceği, Tahran’ın güç altyapısının yok edilmesi ile müzakere masasının kurulması ortasında gidip gelirken dün Pakistan’ın devreye girmesiyle yeni bir muahede ümidi doğdu. ABD Başkanı Donald Trump, önceki gün İran’a yönelik küfürlü tehdit paylaşımından yalnızca beş saat sonra Tahran idaresine muahede yapmak için tanıdığı süreyi 8 Nisan’a uzattığını duyurdu. Aksi takdirde İran’ın tüm güç altyapısını yok edeceği tehdidini yineleyen Trump’ın karar değişikliğinin gerisinde ise Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Münir’in çabası olduğu çıktı. Münir’in ABD Lider Yardımcısı JD Vance, Washington’ın özel temsilcisi Steve Witkoff ve İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile “bütün gece” telefonla temas halinde olduğu belirtilirken, Pakistan’ın taraflara iki kademeli bir plan sunduğu aktarıldı.

ÖNCE ATEŞKES VE HÜRMÜZ

“İslamabad Anlaşması” olarak isimlendirilen planın birinci evresinde tarafların eş vakitli olarak askeri operasyonları durduracağı acil bir ateşkes öngörülüyor. Bu adımın, çatışmanın bölgesel bir savaşa dönüşmesini önlemek ve diplomatik görüşmeler için uygun yeri oluşturmak gayesi taşıdığı belirtiliyor. Bu kademenin ateşkesin dışındaki unsuru ise global güç ticareti açısından stratejik kıymete sahip Hürmüz Boğazı’nın yine açılması. Plan kapsamında İran’ın deniz trafiğine yönelik kısıtlamaları kaldırması ve petrol tankerlerinin inançlı geçişine müsaade vermesi bekleniyor. ABD tarafı, bu adımı temel koşul olarak görüyor.

3 HAFTALIK MÜZAKERE SÜRECİ

Ateşkesin akabinde yaklaşık 15 ila 20 günlük ağır bir müzakere süreci öngörülüyor. Bu görüşmelerde daha kapsamlı bir güvenlik mutabakatı, bölgesel tansiyonu azaltacak düzenlemeler ve uzun vadeli siyasi uzlaşı başlıklarının ele alınması hedefleniyor. ABD idaresi öncelikle Hürmüz Boğazı’nın açılmasını talep ederken, İran ise baskı ve tehdit altında müzakere etmeyeceğini savunuyor. Uzmanlara nazaran bu temel görüş ayrılığı, diplomatik sürecin en büyük sınavı olacak. Axios haber platformuna nazaran Türkiye, Mısır ve Pakistan’ın 45 günlük bir ateşkes sağlanmasına ait teşebbüsleri sürüyor. Bu teşebbüsün savaşın tırmanmasını önlemek için son fırsat olabileceği bedellendiriliyor.

İRAN ATEŞKES İSTEMİYOR

Ancak İran’dan gelen birinci sinyaller uzlaşma ihtimalinin düşük olduğuna işaret ediyor. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD için ateşkesin tekrar toplanmak ve tekrar kabahat işlemek için kısa bir orta vermek manasına geldiğini belirtirken, Devlet haber ajansı IRNA da, Tahran’ın ABD koşullarına karşılık verdiğini açıkladı. Buna nazaran ateşkes teklifini reddeden İran, “kalıcı barış mutabakatının gerekliliğini” vurgulayarak, bölgedeki tüm çatışmaların sonlanması, Hürmüz’den geçiş protokolü oluşturulması, yine inşa için tazminat ve İran’a yönelik yaptırımların kaldırılmasını istiyor.

‘İRAN’I BİR GECEDE YOK EDEBİLİRİZ’

Bu ortada dün Beyaz Saray’da askeri yetkililerle birlikte İran savaşıyla ilgili açıklamalarda bulunan ABD Başkanı Trump, ABD Doğu saatiyle salı akşamı (bugün) 20.00’ye kadar İran’a mühlet tanıdığını hatırlatarak, mühlet dolana kadar muahede sağlanamaması durumunda “İran’ın 2 seçeneği var. Yarın akşam İran’a yönelik yeni gelişmeler olabilir. Bütün ülke tek bir gecede yok edilebilir ve o gece yarın gece olabilir” tehdidinde bulundu. Trump ayrıyeten “İran halkı bombaların patladığını duymak istiyorlar. Bombaları duymadıklarında tasa ediyorlar zira özgür hale gelmek istiyorlar” değerlendirmesinde bulundu.

İSRAİL MASAYI DEVİRMENİN PEŞİNDE

İsrail, ABD Başkanı Trump’ın verdiği süre dolmadan, İran’ın Güney Pars Doğalgaz alanında bulunan ülkenin en büyük petrokimya tesisine akın düzenledi. İsrail Savunma Bakanı Katz, İran’ın Basra Körfezi kıyısındaki Aseluye kentinde bulunan tesislere saldırdıklarını açıkladı. Öte yandan İsrail’de yayın yapan Kanal 12 televizyonunun üst seviye bir İsrailli yetkiliye dayandırdığı haberde, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun dün telefon görüşmesi yaptığı ABD Başkanı Trump’a İran’la yapılacak bir ateşkes mutabakatının “büyük riskler taşıdığını” söylediği sav edildi.

Bilgi Notu: Trump’ın mutabakata varılmasına yönelik İran’a tanıdığı müddet yarın Türkiye saatiyle 03.00’te sona erecek. ABD’li önder mutabakat olmaması halinde İran’ın elektrik santrallarını ve köprüleri maksat alarak ülkenin sivil altyapısını çökerteceğini söyledi.

İRANLI İSTİHBARAT KUMANDANI ÖLDÜRÜLDÜ

İRAN’da İhtilal Muhafızları Ordusu, İstihbarat Teşkilatı Kumandanı Tümgeneral Mecid Hademi’nin hayatını kaybettiğini açıkladı. İhtilal Muhafızları’ndan yapılan açıklamada “Devrim Muhafızları İstihbarat Teşkilatının başkanı bugün şafak vakti Amerikan-Siyonist düşmanın atağında şehitlik mertebesine ulaşmıştır” dendi. Öte yandan İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, dün yaptığı açıklamada Hademi’nin öldürüldüğü atağın sorumluluğunu üstlendi. İsrail ordusunun da İhtilal Muhafızları’na “bir öteki ağır darbenin vurulduğu” belirtildi.

HÜRMÜZ’DEN SONRA BABU’L MENDEB TEHDİDİ 

İRAN, ABD Başkanı Donald Trump’ın ülkenin güç altyapısına atak tehditlerini hayata geçirdiği takdirde “Hürmüz Boğazı’nın yanında Babu’l Mendeb Boğazı’nın da kapatılabileceği” ihtarında bulundu. İran’ın dini lideri Mücteba Hamaney’in danışmanı Ali Ekber Velayeti, toplumsal medya hesabından yaptığı paylaşımda “Direniş Cephesi’nin komuta merkezi, Babu’l Mendeb’i Hürmüz Boğazı üzere görüyor. Beyaz Saray aptalca yanlışlarını tekrarlamayı planlıyorsa, güç akışının ve global ticaretin tek bir hareketle sekteye uğratılabileceğini yakında anlayacaktır” sözlerini kullandı.

COSTA: ALTYAPI SALDIRILARI KABUL EDİLEMEZ

Avrupa Birliği (AB) Kurulu Lideri Antonio Costa, İran’ın güç tesisleri başta olmak üzere sivil altyapılarının maksat alınmasının “yasa dışı ve kabul edilemez” olduğunu belirtti. Bölgedeki problemlerin “askeri yöntemlerle” çözülemeyeceğini kaydeden Costa, “İran halkı, İran rejiminin asıl kurbanıdır. Askeri harekatın genişlemesinin de asıl kurbanı tekrar onlar olacaktır. Tansiyonu tırmandırmak ateşkes ve barışı sağlamayacaktır. Bunu fakat müzakereler, yani bölgesel ortakların öncülüğünde yürütülen uğraşlar başaracaktır” dedi.