Hürmüz’de satranç: Abluka mı muahede mı

ABD ve İran ortasındaki savaşa diplomatik tahlil arayışları Pakistan başta olmak üzere Türkiye, Katar ve Mısır’ın arabuluculuğunda devam ederken, muhtemel mutabakatın İran’ın nükleer programı ile birlikte merkezinde yer alan Hürmüz Boğazı, bölgenin birinci gündem hususu olmaya devam ediyor. Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Münir’in önceki gün başlayan Tahran ziyareti, dün de ağır geçti. Münir, İran Meclis Lideri ve müzakere heyetinin lideri Muhammed Kalibaf ile bir ortaya geldi. AFP, görüşmenin gündeminin İslamabad’da geçen hafta orta verilen müzakerelerin devamına yönelik olduğunu aktardı. Öteki yandan İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü İsmail Bekayi, ABD’nin Hürmüz Boğazı’na uyguladığı ablukanın Tahran ve Washington ortasında devam eden ateşkesi bozabileceği konusunda ikazda bulundu. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da, başşehir Tahran’da Munir’i kabul etti.

Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Münir, İran Meclis Lideri Muhammed Kalibaf’la görüştü.

İRAN’DAN YENİ TEKLİF

Müzakereler durmuş üzere görünse İran’ın Pakistan aracılığıyla ABD ile çatışmaların başlamasını önleyecek bir muahede sağlanması durumunda gemilerin, Hürmüz Boğazı’nın Umman tarafından geçmesine müsaade verebileceğine dair teklifte bulunduğu belirtildi. Global güç sevkiyatının beşte birinin gerçekleştiği bölgede aylar süren çatışmalar nedeniyle mahsur kalan yüzlerce gemi için kritik bir çıkış yolu sunan bu teklif, Tahran’ın Boğaz üzerindeki odunsuz egemenlik argümanlarından birinci stratejik geri adımı olarak değerlendirildi. Uygulamanın hayata geçmesi Washington’un İran’ın taleplerine vereceği karşılığa bağlı görünüyor.

ABD’nin İran limanlarına yönelik başlattığı deniz ablukasına karşın, yaptırım listesinde bulunan “RHN” ve “Alicia” isimli iki dev muhteşem tanker Hürmüz Boğazı’nı geçerek Körfez’e giriş yapmayı başardı. ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) ablukanın odunsuz sürdüğünü ve gemilerin geri çevrildiğini tez etse de, gemi takip bilgileriyle desteklenen bu geçişler ilan edilen kısıtlamaların aktifliği konusunda soru işaretleri yarattı.

TRUMP: MUTABAKATA ÇOK YAKINIZ

ABD’nin İran’a yönelik deniz ablukasını sürdüreceğini açıklayan ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ablukanın “gerektiği sürece” devam edeceğini söylerken, ABD Başkanı Trump İran’la anlaşmanın yapılmasıyla birlikte boğazın büsbütün açılacağını belirtti. Las Vegas’a giderken Beyaz Saray çıkışında basın mensuplarına yaptığı açıklamada Trump ayrıyeten şunları söyledi: “İran’ın nükleer silaha sahip olmaması son derece değerli ve onlar da bunu kabul ettiler. İran bunu kabul etti, üstelik çok kesin bir halde. Yer altında kalan nükleer kalıntıları bize iade etmeyi de kabul ettiler. Hasebiyle İran’la pek çok hususta mutabakat sağladık.”

ALMANYA MAYIN TEMİZLEYEBİLİR

Öte yandan Almanya, Fransa, İtalya ve İngiltere önderlerinin bugün videokonferans yönetmiyle yapacakları Hürmüz toplantısında, bölgeye muhtemel takviye formüllerinin görüşüleceği belirtiliyor. Politico’nun haberine nazaran Alman hükümeti, Hürmüz’e mayın temizleme gemisi göndermeye sıcak bakıyor. Fakat Almanya Başbakanı Friedrich Merz dün yaptığı açıklamada, Berlin idaresinin mümkün katkısının “tercihen” Birleşmiş Milletler tarafından onaylanmış bir milletlerarası güvenlik misyon kapsamında gerçekleşeceğini ve Alman meclisinden onay alınacağını söyledi.

İSRAİL VE LÜBNAN ORTASINDA 10 GÜNLÜK ATEŞKES

ABD’nin başşehri Washington’da salı günü Lübnan ve İsrail yetkililerinin “ateşkes ön görüşmeleri” için bir ortaya gelmesinin akabinde Lider Donald Trump dün Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda İsrail ve Lübnan’ın 10 günlük ateşkeste anlaştığını duyurdu. Trump, Truth Social hesabından yaptığı açıklamada, “Saygıdeğer Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile harika görüşmeler gerçekleştirdim. İki önder, ülkeleri ortasında barışın sağlanması emeliyle bugün 17.00’da (TSİ 00.00) yürürlüğe girecek 10 günlük bir ateşkes konusunda muahedeye vardı” dedi. Trump, Lübnan ve İsrail ortasında kalıcı bir barış sağlanmasına yönelik çalışmalar için ABD Lider Yardımcısı James David Vance, Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Genelkurmay Lideri Dan Caine’e talimat verdiğini bildirdi. Trump, “Dünya genelinde 9 savaşı sonlandırmaktan büyük erdem duydum, bu da 10.’su olacak” yorumunu da yaptı. Her iki lideri de yakın zamanda Beyaz Saray’a davet edeceğini belirten ABD Başkanı Trump, bu hafta Washington’da iki ülke temsilcileri ortasında gerçekleştirilen müzakerelerin çok verimli geçtiğini kaydetti.

TRUMP’IN TALEBİNE UYDUK

İsrail’de yayın yapan Kanal 12’nin haberine nazaran İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun ABD Başkanı Donald Trump’ın Lübnan’da ateşkese varıldığını ilan etmesinden sonra telefon üzerinden acil güvenlik kabinesi toplantısı yaptığı, bakanlara, “Trump’ın talebine uyduk, ateşkes sırasında Lübnan’da kalacağız” dediğini öne sürdü.

İsrail’in ateşkesin uygulanacağının duyurulmasının akabinde düzenlediği akında Lübnan’ın güneyinde 9 kişi hayatını kaybetti. Lübnan Sağlık Bakanlığı, İsrail ordusunun 2 Mart’tan bu yana Lübnan’a düzenlediği hücumlarda hayatını yitirenlerin sayısının 2 bin 196’ya yükseldiğini bildirmişti.