Demokratlar Trump’ı topa tuttu… “Ne planı var ne de hedefi”

ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin İran savaşına ait net bir çıkış planı olmadığı istikametindeki tenkitlerin arttığı bir devirde, Beyaz Saray ve ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) yetkilileri Senato Silahlı Hizmetler Komitesi üyelerine kapalı bir brifing verdi. İki saat sürdüğü belirtilen brifingin akabinde Demokrat senatörler, Trump idaresinin savaşın kapsamı, gayeleri ve müddeti konusundaki yaklaşımını sert sözlerle eleştirdi.

‘HİÇBİR PLANLARI YOK’

Demokrat Senatör Chris Murphy, brifing sonrası yaptığı açıklamada Trump idaresinin İran stratejisinin tutarsız olduğunu ve bu nedenle kamuoyu önünde bu savaşı savunamadığını argüman etti. Murphy, ABD Başkanı’nın açıklamalarının bilakis, İran’ın “nükleer silahlarının yok edilmesi” ya da İran’da “rejim değişikliğinin” savaş amaçları ortasında olmadığını söylerken, Demokrat Senatör Mark Kelly de idarenin savaş için net bir gaye belirlemediğini öne sürdü. Kelly, “Açıkça söylemek gerekirse stratejik bir amaçları yok. Bir planları yok, vakit çizelgesi yok. Bu yüzden bir çıkış stratejileri de yok” dedi.

‘ASKER GÖNDERECEK GİBİYİZ’

Demokrat Senatör Richard Blumenthal ise ABD’nin İran’da kara operasyonuna sürüklenebileceği ikazında bulundu. Blumenthal, “ABD askerlerinin İran’da kara harekâtına gönderilmesi tarafında bir yola girilmiş üzere görünüyor” dedi. Blumenthal ayrıyeten Rusya’nın İran’a takviye verdiği tarafındaki tezlerin çatışmayı daha geniş bir tansiyona dönüştürebileceği ihtarında bulundu.

PARTİDE BÖLÜNME VAR

Cumhuriyetçi kanatta ise Trump’a takviye vardı. Brifinge katılan Cumhuriyetçi Senatör Jim Banks, operasyonun tesirli olduğunu savunurken, Montana Senatörü Tim Sheehy ise İran’la çatışmanın maliyetine karşın ABD’nin misyonunu tamamlaması gerektiğini söyledi. Birtakım Cumhuriyetçi isimler de İran’la savaşın genişlemesi ihtimaline karşı temkinli açıklamalar yapıyor. Birtakım Kongre üyeleri ABD dış siyasetinin “ezilen halkları özgürleştirme” amacıyla ilerlemesi gerektiğini savunurken, Güney Carolina Temsilciler Meclisi üyesi Nancy Mace üzere kimileri da “Amerikan evlatlarını İran’a savaşa göndermeye” karşı. Öte yandan Demokrat senatörler Kongre’de Trump idaresi üzerinde baskıyı artırmaya hazırlanıyor. Demokrat Parti Kongre başkanları Trump’a bir mektup göndererek ABD Dışişleri Bakanı Rubio ile Savunma Bakanı Pete Hegseth’in İran savaşı konusunda Kongre’de yeminli tabir vermesini talep etti.

HÜRMÜZ KRİZİNE BORU ÇİZGİLERİYLE ÇIKIŞ ARANIYOR

İRAN’ın ABD ve İsrail hücumlarına karşı Hürmüz Boğazı’nı kapatması, savaşın global tesirlerini arttırarak Washington idaresinin elini en çok zorlayan gelişme oldu. Global petrol arzının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı, global güç piyasaları açısından kritik ehemmiyette. Evvelki gece İran’ın boğazı mayınlamaya başladığı haberleri ortaya atıldı, dün de ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) birkaç İran gemisini batırdıklarını duyurdu. Hafta sonu ABD’den gelen açıklamalarla haftaya düşüşle başlayan petrol fiyatları ise mayınlama savları ve dün boğaz yakınındaki üç geminin daha gaye alınmasıyla yükselişe geçti.

İSRAİL’E İHTAR GİTMİŞ

Enerji piyasalarındaki artışı önlemeye çalışan ABD idaresi, İsrail’e petrol tesislerinin vurulmaması yolunda ihtarda bulundu. Axios’a nazaran Trump idaresi İsrail’den “İran’daki güç tesislerine, bilhassa petrol altyapısına yönelik daha fazla akın düzenlememesini” ve mümkün bir hücumda “ABD’nin bilgilendirilmesini” istedi. İran’ın petrol ihracatının yüzde 90’nın geçtiği Buşehr karşısındaki Hark adasındaki petrol tesislerinin ABD tarafından vurulabileceği argümanları da İran’ın Körfez’de çok ağır misillemesini tetikleyebileceği, riskli bir adım olacağı yorumları ile ele alınıyor.  

ÇÖZÜM DEĞİL

Hürmüz krizine çıkış kapısı olarak Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki iki petrol boru sınırının kullanılabileceği bedellendiriliyor. Wall Street Journal gazetesinin haberine nazaran uzmanlar Suudi Arabistan’daki Doğu-Batı boru çizgisi ile BAE’deki Habshan-Fujairah çizgisini, Körfez’den dünya piyasalarına petrol çıkışını sürdürebilen alternatif rotalar olarak gösteriyor. Lakin boru sınırları global petrol akışındaki kesintiyi büsbütün telafi edemiyor. Tam kapasite çalışsa bile günde en fazla 8 milyon varil sevk edilebilecek. Hürmüz’den günde 20 milyon varil petrol çıkışı oluyordu. İran’ın bu sınırları vurma ihtimali de tahlil formülü oluşması önünde mani. Öte yandan İran İhtilal Muhafızları dün İsrail’e ilişkin Liberya bayraklı bir gemiyle Tayland’dan bir kuru yük gemisinin vurulduğunu açıkladı.