ABD Başkanı Donald Trump, göreve geldiği günden bu yana Latin Amerika’daki siyasi istikrarları tekrar şekillendirmek için sistematik bir strateji yürütüyor. Beyaz Saray’ın bölge siyasetinin temelinde, Çin’in artan ekonomik nüfuzuna karşı bir istikrar oluşturma ve Amerika kıtasındaki ticari üstünlüğü yine tesis etme amacı yatıyor. Bölge ülkelerindeki 7 başkanlık seçiminde Trump’ın desteklediği adayların kazanması, Washington’ın bölge ülkelerindeki seçim süreçlerine direkt müdahale ettiği savlarına yol açtı.
ABD’nin tekrar canlandırdığı Monroe Doktrini, Latin Amerika’yı “ABD’nin arka bahçesi” olarak gören klâsik anlayışı günümüz şartlarına uyarlıyor. Trump idaresi, bu kapsamda Çin ile ticari ve stratejik iştirak geliştiren ülkeleri amaç alırken, ABD’ye yakın duran hükümetlere ise ekonomik ve askeri teşvikler sundu. Bu yaklaşım, bölgedeki otoriter eğilimleri güçlendirdiği ve demokratik kurumları zayıflattığı gerekçesiyle milletlerarası kamuoyunda tenkitlere sebep oldu.
En yeni haberlere ve son dakika gelişmelerine Google üzerinden anında ulaşmak için bizi favorilerinize ekleyin.
kaynak olarak ekleyin
KOLOMBİYA’DA ‘DEMİR YUMRUK’ İKTİDARA GELDİ
Kendisine “Kaplan” lakabını takan milyarder avukat Abelardo de la Espriella, çekişmeli seçimde solcu senatör Ivan Cepeda’yı mağlup etti. Popülist siyasetçi, yolsuzluk yapan, cezasız kalan suçlularla ve Kolombiya’nın varlığını tehdit eden herkesle “demir yumrukla” çaba edeceğine kelam verdi.
De la Espriella, vazifeye geldikten sonraki birinci üç ay içinde 10 adet yüksek güvenlikli mega hapishane inşa edeceğini, askeri bütçeyi artıracağını ve 10 kartel önderini yakalayıp öldüreceğini taahhüt etti. Ayrıyeten ülkesini, Latin Amerika ülkeleri ve ABD’nin polis güçlerinin militarizasyonu yoluyla kartellerle gayret etmeyi amaçlayan “Amerika Kalkanı” ittifakına katılmaya davet etti. Kolombiya’nın vazifeden ayrılan solcu cumhurbaşkanı Gustavo Petro fosil yakıtlardan uzaklaşmayı önceliklendirirken, De la Espriella petrol üretimini ve kaya gazı çıkarma usullerini artırma kelamı verdi.
Kolombiya’nın yeni Devlet Başkanı Abelardo de la Espriella
LATİN AMERİKA’DA DEĞİŞİM RÜZGARLARI
Trump’ın Latin Amerika’nın denetimini ele geçirme gayreti, kıtanın büyük bir kısmında on yıllardır süren solcu iktidarların sonunu getirdi. Trump misyona geldiğinden beri Latin Amerika’da yapılan yedi başkanlık seçiminin tamamını ABD’nin müttefikleri kazandı. Yeni başkanlar, özgür piyasa iktisadı siyasetleri ve sert güvenlik taktikleri üzerine kurulu vaatlerle iktidara geldi. Bu durum, göçü azaltmak, uyuşturucu akışını denetim altına almak ve bölgeden ihaleler almak isteyen ABD Başkanı için ideal bir senaryo oluşturuyor.
Trump, Latin Amerika’ya hakim olma planlarını hiçbir vakit gizlemedi ve güvenlik garantileri karşılığında kendisine maden kaynakları bakımından varlıklı ülkelere sınırsız erişim sağlayacak sağcı adayları destekledi. Peru’da Keiko Fujimori, hatayla uğraş, hapishanelerin militarizasyonu ve ABD ile ekonomik muahedeler sağlama üzere Trumpvari söylemi sayesinde rakibini az farkla geçerek başkanlık seçimini kazandı. Kosta Rika’nın yeni başkanı Laura Fernandez Delgado, seçim kampanyasını “koşulsuz müttefiki” Trump ile daha güçlü bağlar kurma ve “örgütlü kabahatlere karşı sert bir savaş” vaatleri üzerine inşa etti.
Ekvador Devlet Başkanı Daniel Noboa, uyuşturucu terörizmiyle uğraşında kendisine yardımcı olması için paramiliter şirket Blackwater’ın Trump destekçisi kurucusu Erik Prince ile “stratejik bir ittifak” kurduğunu açıkladı. Müdafaa altındaki toprakları maden çıkartımına açmak isteyen Noboa, Galapagos Adaları’nda bir ABD askeri üssü kurulmasına müsaade vermeye çalışıyor. Trump’ın müttefikleri Şili, Honduras ve Arjantin’i de ele geçirmişti.
Hapisteki eski Brezilya devlet başkanı Jair Bolsonaro’nun oğlu Flavio Bolsonaro, gelecek başkanlık seçimini kazanması halinde beş yeni yüksek güvenlikli hapishane inşa etme kelamı verdi. ABD’ye ülkenin kaynaklarına erişim kelamı vererek Trump’ın onayını alan Bolsonaro’nun muhtemel zaferi, Latin Amerika’da 2000’li yıllardan bu yana süren solcu “pembe dalga”ya son darbeyi vuracak.
Flavio Bolsonaro
ABD’NİN PLANI
The Telegraph’a değerlendirmelerde bulunan ABD’nin eski Panama Büyükelçisi John Feeley, Trump’ın gözünün kıtanın petrol ve altın yataklarında olduğunu söyledi. Feeley, ABD Başkanı’nın muhtemelen daha fazla denetim sağlamak ve uyuşturucuyla savaşını tırmandırmak için şu anda ABD dostu olan ülkelere asker göndereceğini tez ederek, “(Trump) Batı yarımküresinde egemenlik kurmak istiyor; bunu sağlıklı demokrasilerden oluşan ittifak temelli bir topluluk yaratmak gayesiyle değil, ticari sömürü emeliyle yapmak istiyor” dedi.
“Trump, Truth Social platformunu kullanarak başka ülkelerin içişlerine ait görüşlerini açıkça lisana getirdi; bu, hayatımızın büyük bir kısmında katiyen yasaklanmış bir şeydi” diyen Feeley, öteki ABD liderlerinin Latin Amerika üzerinde denetim kurmaya çalıştığını lakin seçmenleri ve siyasetleri etkilemeye yönelik bu kadar açık bir kampanyanın daha evvel hiç yapılmadığını kelamlarına ekledi.
ABD’nin emekli Guatemala Büyükelçisi Stephen McFarland, Trump’ın Latin Amerika’ya olan ilgisinin İkinci Dünya Savaşı sonrası bir ABD başkanı için eşi benzeri görülmemiş olduğunu vurgulayarak, Trump’ın planının ideolojik tasalardan çok ticari dertlere dayandığını belirtti. ABD şu anda Venezuela’nın petrol üretimini denetim ediyor ve El Salvador, Arjantin ve Guatemala ile ticaret mutabakatları imzaladı. Ayrıyeten Peru, Bolivya ve Şili’de nadir toprak elementlerine ve kritik minerallere erişimi genişletmeyi inceliyor.
McFarland, “Trump’ın dış siyasete genel yaklaşımı ideolojik olmaktan çok, ABD’ye kâr getirecek iş mutabakatlarına ve kaynaklara erişime odaklanmaktır” yorumunu yaptı.
Bolivya, onlarca yıllık solcu idarenin akabinde ABD Uyuşturucuyla Mücadele Dairesi (DEA) casuslarını ülkeye tekrar kabul etti.
ÇİN İLE REKABET
Trump’ın önderlik ettiği “ABD’yi Yeniden Büyük Yap” (MAGA) hareketi, Batı tertibinin başarısız olduğunu düşünüyor ve bölgedeki birçok ülkenin kıymetli ticari ve stratejik ortağı olan Çin’den egemenliği geri almak için ülkenin ekonomik ve istihbari tesirini kullanıyor. Trump, bölgedeki önde gelen başkanları yanına alarak, ABD’nin Latin Amerika üzerindeki ticari tesirini artırmayı hedefliyor. Jair Bolsonaro, ekonomik istikrarları Brezilya’nın en büyük ticaret ortağı olan Çin aleyhine değiştirmeye kelam vermişti.
2025 aralık ayında yayınlanan ABD ulusal güvenlik stratejisi evrakı, Roosevelt İlkesi’nin Trumpvari bir versiyonunu özetliyor: 1904’te eski lider Theodore Roosevelt, ABD’nin ABD çıkarlarını savunmak ve “Batı Yarımküre’de Amerikan üstünlüğünü tekrar tesis etmek… Amerikan gücünün ve önceliklerinin sağduyulu ve tesirli bir halde tekrar tesis edilmesi” için “uluslararası polis gücü” kullanacağını belirtmişti.
Feeley, ABD’nin yeni Latin Amerika siyasetine ait, “Trump idaresi, ABD’nin istismar edildiğini, dünyanın dört bir yanındaki yolsuz yetkililerin para aldığını, kendi üzerlerine düşen işi yapmadığını ve uyuşturucunun ABD’ye aktığını; Çin’in ise iş mukavelelerini aldığını ve ABD’nin alay konusu olduğunu düşünüyorlar. Siyasetleri bu varsayımdan kaynaklanıyor.” ifadelerini kullandı.
ABD Dışişleri Bakanlığı, daha önce “Burası bizim yarımküremiz ve Başkan Trump güvenliğimizin tehdit edilmesine müsaade vermeyecek” iletisini paylaşmıştı.
ASKERİ MÜDAHALE OLASILIĞI
Kaynaklar, Trump’ın ABD için tehdit oluşturduğunu söylediği kartellerle uğraş etmek için bölgeye asker göndermeyi düşündüğünü belirtti. Ocak ayında Trump, Kolombiya’nın uyuşturucuyla gayret yükümlülüklerini “açıkça yerine getiremediğini” duyuru etmiş ve ülkeyi askeri müdahaleyle tehdit etmişti. De la Espriella’nın seçim sürecinde ABD’nin rastgele bir müdahalesine açıkça karşı çıkmasına karşın, ABD güçlerinin Kolombiya’ya giderek kokain üretiminin yapıldığı ormanları yakması, kartel başkanlarını öldürmesi ve ormanlarda saklanan paramiliter kümelerle savaşması bekleniyor.
Bölgede Trump’ın tesirinin farkında olan liderler, ABD Başkanı tarafından ödüllendirileceğine inandıkları hata tersi iletiler kullanmaya itina gösterdi. Sağcı eğilim bölge genelinde de geniş yankı buldu. Latinobarometro anket şirketine nazaran, son yirmi yılda hiç olmadığı kadar çok Latin Amerikalı kendini siyasi yelpazenin sağ kanadıyla özdeşleştiriyor.
Mitofsky anket şirketinin bir araştırmasına nazaran, tarihî olarak ABD müdahalelerine karşı olan ve milliyetçi bir ülke olan Meksika’da bile, iştirakçilerin yarısından fazlası ABD yetkililerinin organize kabahatle uğraş etmek ve başkanlarını tutuklamak için ülkelerine girmesi gerektiğine inanıyor.
İSTİKRARSIZLIK RİSKİ
Uzmanlar, bu tıp otoriter baskıların işe yaramayacağı ve organize hatanın daha kısıtlayıcı siyasetlere karşı misilleme yapması sebebiyle bölgedeki istikrarsızlığa katkıda bulunacağı konusunda uyarıyor. Kolombiya’daki paramiliter kümeler, De la Espriella ile bir uğraşa gireceklerini bilerek şimdiden güç gösterisine başladı. Sert bir yaklaşım Latin Amerika’yı daha da istikrarsızlaştırabilir. Öte yandan Latin Amerika üzerindeki denetimi, Trump’ın ABD’de bir güç ve ekonomik refah duygusu yaratmasına yardımcı oldu.
Feeley, Latin Amerika’daki sağ dalganın bir “voto castigo” yani protesto oylaması sonucu ortaya çıktığını öne sürerek, şunları lisana getirdi:
“Sıradan vatandaşlar meskenlerinden çıkamamaktan, çetelerin çocuklarını ele geçirmesinden, gasp ve yolsuzluktan bıkmış durumda. Bu müthiş bir senaryo. Çaresiz halkın bu gidişatı değiştirmek için oy kullanması şaşırtan değil. Toplumsal demokratlar birçok yerde, rastgele bir hükümetin sağlaması gereken en temel hizmet olan iç güvenliği sağlama konusunda daima olarak başarısız oldu.”
Trump’ın en yakın müttefikleri ve iş ortakları, ülkelerini hür piyasaya açan bu ülkelerdeki yatırım fırsatlarından faydalanacak. Fakat uzmanlar, bu tıp siyasetlerin uzun vadede bölgedeki toplumsal huzursuzluğu artırabileceği ve ABD’nin prestijine ziyan verebileceği konusunda uyarıyor.