Trump’ın F-35 kararı sonrası harekete geçtiler! İki ülke tek kaygı

ABD Başkanı Donald Trump’ın Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’a yönelik sıcak bildirileri, Türkiye’nin tekrar F-35 programına dahil edilmesi ve CAATSA yaptırımlarının kaldırılması ihtimali, Atina’da kaygı dalgası yarattı. Yunanistan Başbakanı Kiriakos Miçotakis, NATO Zirvesi’nde yaptığı açıklamalarında, direkt Trump’ı gaye almaktan kaçınırken, Trump-Erdoğan görüşmesi Yunan basınının manşetlerine taşındı. Hükümete yakın medya F-35 satışının Kongre pürüzüne takılabileceğini savunurken, muhalif basın ise tepeyi Ankara’nın diplomatik başarısı olarak yorumladı.

İKİYE BÖLÜNDÜLER

Kathimerini, “F-35 için övgüler ve vaatler” başlıklı haberinde Trump’ın Türkiye’ye olumlu bildiriler vermesine karşın F-35 konusunda kesin taahhütte bulunmadığını yazdı. Ta Nea gazetesi de perde arkasında “bol vaat, siyasi şov ve pazarlık” yaşandığını belirterek, Türkiye’nin F-35 programına dönüşünün Kongre sebebiyle kolay olmayacağını savundu. Muhalif basın ise çok daha sertti. Efimerida Ton Sintakton, “SultanaNATO” başlığıyla Trump’ın Erdoğan’a neredeyse istediği her şeyi verdiğini ve Atina’nın F-35 sürecini durdurmak için İsrail’in itirazlarına umut bağladığını yazdı. Estia, “Trump Sultan’ın önünde hürmetle eğildi ve F-35’lerin kapısını açtı” manşetini attı. Militaire.gr, “Türk diplomasisi kazanırken, Yunanistan’ın tek boyutlu dış siyaseti Atina’nın elini zayıflattı” yorumunu yaptı. Dimokratia ise “Ankara’dan gelen haberler Yunanistan için berbat fakat bunu muvaffakiyet olarak sunacaklar” değerlendirmesinde bulundu.

MİÇOTAKİS: SAVAŞ TEHDİDİ VAR

Miçotakis, NATO’nun bir savunma ittifakı olduğunu belirterek, “Bir ittifak yeterli komşuluk bağları unsuruna dayanmalıdır. Tüm NATO müttefiklerinin hassasiyetleri dikkate alınmalıdır” dedi. Türkiye ile yaşanan problemlere değinen Miçotakis, Yunanistan’ın karasularını genişletme hakkını kullanması halinde Ankara’nın savaş tehdidinin sürdüğünü ileri sürdü. Buna karşın meselelerin “iyi komşuluk ve işbirliği ruhu içinde” çözülebileceğini söyledi.

ATİNA’NIN SON UMUDU KONGRE

Atina’nın en büyük beklentisi ise ABD Kongresi. Yunanistan, 1996’da kurulan ve 80’den fazla üyeye sahip iki partili Yunan Dostluk Grubu’na güveniyor. Grubun önde gelen isimlerinden Cumhuriyetçi Kongre üyesi Gus Bilirakis, Miçotakis ile görüşmek için dün Atina’ya geldi. To Vima, Türkiye’ye muhtemel F-35 satışına karşı çıkmaya hazırlanan en az 18 Kongre üyesi bulunduğunu yazarken, Kathimerini ise Trump politikalarının Yunan Dostluk Grubu içinde yıllardır görülmeyen görüş ayrılıklarına yol açtığını aktardı.

İSRAİL ÜSTÜNLÜK PEŞİNDE

Türkiye’nin F-35 programına dönüşüyle ilgili rahatsızlık duyan bir öteki ülke ise İsrail oldu. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Fox News ve CNN’in akabinde Newsmax’e verdiği röportajda da Türkiye’nin F-35 programına dönüşünün yanlış bir karar olacağı tezine Amerikan kamuoyunu ikna etmeye çalıştı. “Bunun bir yanılgı olduğunu düşünüyorum” diyen Netanyahu, Türkiye’nin Yunanistan’ı tehdit ettiğini ve İsrail’in yok edilmesi gerektiğini savundu.  Netanyahu, “Türkiye’nin F-35 üzere silahlara sahip olması, bence bölgenin istikrarını büyük ölçüde bozacaktır” tezinde bulundu.

İsrail’in satışı engellemek emeliyle Kongre nezdinde teşebbüs başlatmaya hazırlandığı da öne sürüldü. Yedioth Ahronoth’a nazaran Tel Aviv, bu süreçte ABD’nin İsrail’in askeri üstünlüğünün korunmasını öngören yasal düzenlemelerine dayanacak. Haberde, sözkonusu düzenlemelerin Washington’a İsrail’le istişare etme ve gerektiğinde daha gelişmiş uçak versiyonlarının verilmesi üzere telafi edici adımlar atma yükümlülüğü getirdiği belirtilirken, İsrailli bir yetkili de Tel Aviv’in bu doğrultuda harekete geçeceğini belirtti.

BARRACK’I SUÇLADILAR

İsrailli gazeteci Zvika Yehezkeli de Trump’ın Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “tuzağına düştüğünü” öne sürdü. Trump’ı ABD’nin Türkiye Büyükelçisi Tom Barrack’ın etkilediğini savunan Yehezkeli, “Trump, ona ‘her şey yolunda, her şey iyi’ üzere yanlış fikirler veren Tom’un anlattığı kıssaya kapılmış durumda” sözünü kullandı.

HEGSETH’İN ZİYARETİ İPTAL OLDU

Öte yandan ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth’in Washington ile Tahran arasında tekrar alevlenen çatışmalar ve İsrail’in Türkiye’ye mümkün Amerikan F-35 savaş uçağı satışına ait tasaları arasında Tel Aviv’e yapacağı ziyareti iptal ettiği bildirildi. İptalin münasebetine dair rastgele bir açıklama yapılmadı.

Bilgi Notu: ABD Kongresi’nin 2008’de çıkardığı “QME” (Qualitative Military Edge – Niteliksel Askeri Üstünlük) yasası uyarınca; ABD idaresi Ortadoğu’daki rastgele bir ülkeye silah satarken, bu satışın İsrail’in askeri üstünlüğünü zayıflatmayacağını hukuken garanti etmek zorundadır.