ABD Başkanı Donald Trump, İran savaşıyla ilgili yaptığı son açıklamalarla yeni bir tartışmanın fitilini ateşledi. Trump’ın geri çekileceklerini açıklaması, savaşın sona erebileceği beklentisini güçlendirirken, global bedelin çok daha ağır olabileceği ikazları yapıldı.
DÜNYA İKTİSADI REHİN
CNN International’da yer tahlile nazaran, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı denetim altına alması, global petrol akışını önemli halde sekteye uğrattı. Bu kritik geçiş noktası üzerindeki denetimin kalıcı hale gelmesi durumunda, Tahran’ın stratejik bir zafer elde edeceği değerlendirilimelerinde bulunuldu.
TRUMP’IN ZOR SEÇİMİ
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth’in, İran’da “rejim değişikliği” sağlandığını tez etmesi dikkat çekerken alandaki gerçeklik bu söylemi doğrulamadı.
Savaşın başlamasının üzerinden bir aydan fazla mühlet geçerken, Trump idaresi sıkıntı bir denklemle karşı karşıya:
- Savaşı uzatmak: Daha fazla kayıp ve siyasi risk
- Savaşı bitirmek: Global güç dengelerinde zayıflık algısı
Uzmanlar, bu nedenle “erken çıkış” senaryosunun daha muhtemel olduğu değerlendirmesinde bulundu.
Savaşın İran’ın Hürmüz üzerindeki denetimiyle sona ermesi durumunda:
- Tahran zafer ilan edebilir
- Caydırıcılık gücünü tekrar tesis edebilir
- Tankerlerden geçiş fiyatı alarak ekonomik kar sağlayabilir
Uzmanlara nazaran bu gelirler, İran’ın askeri ve nükleer kapasitesini tekrar inşa etmesinde kullanılabilir.
Bu durumun yaratacağı “en büyük risk” konusunda uzmanlar, global bir sakinliğin petrol fiyatları yükselmesi nedeniyle yaşanabileceğine değindi.
Küresel sakinliğin, Avrupa’nın yanı sıra ABD’deki ekonomiyi de sarsabileceğine değinen uzmanlar, şöyle konuştu:
“ABD dünyanın önde gelen petrol üreticisi olsa da, bu durum ABD tüketicilerini petrol fiyatlarından korumuyor zira petrol fiyatları global.”
NATO’DA ÇATLAK
Uzmanlara nazaran savaş, transatlantik ittifakta önemli bir kırılmaya yol açabilir. ABD’nin müttefiklerine yönelik sert telaffuzları, Avrupa’nın ABD’ye karşı inanç krizini derinleştirebilir.
Uzmnanlar savaşın dolaylı tesirleri Avrupa için hayli ağır olabilir tabirinde bulunurken şu unsurları sıraladı:
– Yüksek güç fiyatları
– Artan enflasyon
– Ekonomik daralma
– Yeni mülteci dalgası riski
Bazı Avrupa ülkelerinde ise yakıtın karneye bağlanması gündeme geldi.