Nature Medicine mecmuasında yayımlanan büyük bir araştırma, tek bir kür antibiyotiğin bile bağırsak mikrobiyomunu dört ila sekiz yıl boyunca bozabileceğini ortaya koyuyor. Araştırmacılar, bu değişimlerin obezite, kalp hastalıkları ve tip 2 diyabet riskini artırabileceğine inanıyor.
Imperial College London’da kolorektal cerrah ve bağırsak sıhhati uzmanı olan Dr. James Kinross, “Antibiyotikler hayat kurtaran ilaçlardır fakat mikrobiyomda (bağırsaklarımızdaki trilyonlarca bakteri ve mikrop) tesirli bir ekolojik çöküşe neden olurlar” dedi.
15.000 kişinin uzun yıllar boyunca takip edildiği bu çalışma, yaygın olarak reçete edilen antibiyotiklerin iç ekolojimiz üzerinde uzun vadeli ve hasar verici tesirleri olabileceğini gösteriyor.
Dr. Kinross’a nazaran bu durum; obezite, kardiyovasküler hastalıklar ve hatta bağırsak kanserindeki artışın temel nedenlerinden biri olabilir.
Neyse ki bağırsaklarınızı ve uzun vadeli sıhhatinizi müdafaanın yolları var. İşte bir dahaki sefere antibiyotik reçete edildiğinde hasarı en aza indirmek için yapmanız gerekenler…
ANTİBİYOTİKLER BAĞIRSAĞA NASIL ZİYAN VERİR?
Antibiyotikler, bakterileri öldürerek yahut çoğalmalarını durdurarak enfeksiyonları tedavi eder; lakin sorun şu ki, bakteri seçmezler.
Dr. Kinross, “Bağırsak inanılmaz derecede sofistike bir sistemdir. Bir antibiyotik aldığınızda, yalnızca enfeksiyona neden olan bakteriyi öldürmekle kalmaz, orada yaşayan başka birçok faydalı mikrobu da yok eder” dedi.
Sonuç, mikrobiyomda büyük bir bozulmadır. Bağırsak bakterilerinde 10.000 kat azalma görülebilir. Bu mikropların birçok bağışıklığı düzenlemek, besinleri metabolize etmek ve enfeksiyonlara karşı korunmak için hayati kıymet taşır. Kıymetli organizmalar kaybolduğunda, dirençli ve ziyanlı mikroplar bağırsağa yerleşebilir.
Bazı insanların mikrobiyomu eski haline dönse de yaklaşık üçte birimizde yalnızca tıp sayısı değil, bakterilerin işleyiş biçimi de kalıcı olarak değişir.
Dr. Kinross, “Bu değişimler çoklukla ‘sessizdir’, yani belirtiler yıllar boyunca ortaya çıkmayabilir” diye ekledi.
ANTİBİYOTİK KULLANIRKEN BAĞIRSAĞINIZI MUHAFAZANIN YOLLARI
Dr. Kinross, “Antibiyotiklere hakikaten gereksiniminiz varsa kesinlikle alın, lakin birebir vakitte bir bağırsak muhafaza planını devreye sokun” tavsiyesinde bulundu.
1- Antibiyotiğe nitekim gereksiniminiz var mı?
Antibiyotikler viral hastalıklarda yani grip ve soğuk algınlığında işe yaramaz. Araştırmalar, antibiyotik reçetelerinin yüzde 20’sinden fazlasının gereksiz olduğunu gösteriyor. En güzel korunma yolu, hiç muhtaçlık duymamaktır; bu noktada aşılanma, viral enfeksiyonları önleyerek sonrasında gelişebilecek ikincil bakteriyel riskleri azaltır.
2- Reçetenizi denetim edin
Bazı antibiyotikler bağırsağa daha çok ziyan verir.
– Dar spektrumlu antibiyotikler: Belli bir bakteriyi amaçlar.
– Geniş spektrumlu antibiyotikler: Faydalı olanlar da dahil çok daha geniş bir mikrop yelpazesini yok eder. Mümkünse hekiminize daha dar spektrumlu bir seçeneğin uygun olup olmadığını sorun.
3- Şekerli besinlerden kaçının
Şeker, yağ ve çok işlenmiş besinler ziyanlı mikropları besler. Araştırmalar, bu üslup beslenen şahıslarda antibiyotiklerin daha az tesirli olduğunu ve yan tesirlerin daha fazla görüldüğünü gösteriyor.
4- Lif ve fermente besinlere tartı verin
Lif, faydalı bakteriler için yakıttır. Zerzevat, tam tahıl, baklagil ve kuruyemiş tüketin. Ayrıyeten günde 2-3 porsiyon kefir, kimçi yahut lahana turşusu üzere fermente besinler tüketmek mikrobiyom çeşitliliğini artırır.
5- Probiyotik kullanın
Antibiyotik tedavisi sırasında probiyotik almak, antibiyotiğe bağlı ishal riskini yaklaşık %51 oranında azaltabilir.
Antibiyotiğin probiyotiği yok etmemesi için, ilacı aldıktan birkaç saat evvel yahut sonra tüketin.
6- Prebiyotiklerle destekleyin
Sarımsak, yulaf, pırasa, kuşkonmaz, enginar ve muz üzere besinler faydalı bakterileri besleyen prebiyotikler açısından zengindir. Gerekirse inülin üzere toz prebiyotik destekleri de kullanılabilir.
7- Alkolü kesin
Alkol hem birtakım antibiyotiklerle etkileşime girerek sizi hasta eder hem de kendisi ‘antimikrobiyal’ özellik taşıdığı için mikrobiyoma ek gerilim yükler.
8- Tabiata çıkın
Toprak, bitkiler ve pak hava faydalı mikroplarla doludur. Bahçeyle uğraşmak yahut yeşil alanlarda vakit geçirmek, dirençli bir bağırsak yapısı oluşturmanıza yardımcı olur.
9- Uygun uyuyun
Uyku nizamının bozulması bağışıklığı ve bağırsak sıhhatini direkt tesirler. Güzelleşme sürecinde her gece 7-9 saat uyumaya ihtimam gösterin.
ANTİBİYOTİK SONRASI BAĞIRSAKLARI TEKRAR İNŞA ETMEK
İyi haber şu ki; tıpkı bir ekosistem üzere bağırsak mikrobiyomu da güzelleşebilir.
Lifli ve fermente besinlere devam edin. Antrenman yapmayı ihmal etmeyin; haftada 150 dakikalık fizikî aktivitenin mikrobiyal çeşitliliği artırdığı kanıtlanmıştır.
Ayrıca tekrarlayan antibiyotik kullanımından kaçının. Antidepresanlar ve birtakım ağrı kesiciler de mikrobiyomu etkileyebilir; bu nedenle kullandığınız ilaçları minimumda tutmak için hekiminizle bağlantıda kalın.