Macaristan’da 8 milyondan fazla kayıtlı seçmen dün yeni hükümeti belirlemek için sandık başına gitti. Başbakan Viktor Orban’ın 16 yıllık iktidarına son veren parlamento seçimlerinde kazanan Saygı ve Özgürlük Partisi (Tisza) önderi Peter Magyar oldu.
TSİ 00.30 prestijiyle Macaristan Ulusal Seçim Ofisinin (NVI) datalarına nazaran sandıkların yaklaşık yüzde 72’si açıldı. Birinci sonuçlara nazaran Tisza yüzde 53 oy oranıyla önde giderken, Orban liderliğindeki Fidesz yüzde 38 düzeyinde kaldı.
Yerel saatle 06.00’da başlayan oy verme süreci 19.00’da sona erdi. Macaristan Ulusal Seçim Ofisi’nin datalarına nazaran saat 18.30 prestijiyle seçime iştirak oranı yüzde 77,80 olarak kaydedildi. Ülke tarihinin en kritik oylamalarından biri olan dünkü seçimde ABD Başkanı Donald Trump ve Rusya Devlet Lideri Vladimir Putin ile ittifak halindeki çok sağcı hareketin güçlü ismi Victor Orban’ın 16 yıllık iktidarı sona erdi.
199 sandalyeli parlamentoda Tisza 138 milletvekili kazanarak tek başına iktidar çoğunluğunu elde ederken, Fidesz 54 sandalye, barajı aşması beklenen Mi Hazank ise 7 milletvekili çıkarıyor. Mecliste hükümet kurabilmek için en az 100, anayasal çoğunluk için ise 133 sandalye gerekiyor.
ORBAN’DAN TEBRİK
İlk sonuçların akabinde Magyar toplumsal medya hesabından yaptığı paylaşımda “Teşekkürler Macaristan” diye yazdı. Alman Spiegel dergisi de Orban’ın yenilgiyi kabul ettiğini, Magyar’ı telefonla arayarak zaferinden ötürü kutladığını aktardı. Orban Budapeşte’te destekçilerine seslenişinde sonuçları “acı verici” olarak nitelendirerek “Seçim sonuçları şimdi katılaşmamış olsa da net. Bizim için acı verici, lakin kesin” sözlerini kullandı.
REKOR SEVİYEDE KATILIM
Orban periyodunun sonunu getiren oylama, ülkenin kader seçimi olarak görülüyordu. Seçime iştirak da buna paralel halde rekor seviyede oldu. Sandıkların kapanmasına yarım saat kala, yaklaşık 8 milyon seçmenin yüzde 77’si oy kullanmıştı. Bu, Macaristan’da 1990’daki demokratik dönüşümden bu yana görülmemiş düzeyde bir iştirak oranı oldu.
TEBRİK TELEFONLARI YAĞDI
Sonuçların muhakkak olmasının ardından Avrupa Komisyonu Başkanı Von der Leyen, “Avrupa’nın kalbi bu gece Macaristan’da daha güçlü atıyor” mesajını paylaştı.
ABD Başkanı Donald Trump, seçimden birkaç gün evvel önce toplumsal medya hesaplarından “Viktor Orban’a oy verin” diye dayanağını ortaya koymuştu.
PETER MAGYAR KİMDİR
The Guardian’a nazaran çocukluğunda odasının duvarında Orban’ın posteri olan Magyar, yıllar sonra idolünü deviren isim oldu. 2002 yılında Orban’ın milliyetçi-popülist Fidesz partisine üye olarak siyasete birinci adımı attı. Partide geçirdiği uzun yılların akabinde 2024’te Orban hükümetinin, bir çocuk yurdundaki cinsel istismar skandalını örtbas etmeye yardım etmekten hatalı bulunan bir adamı affettiğinin ortaya çıkmasının akabinde partiden ayrıldığını açıkladı. Magyar’ın Macar YouTube kanalı Partizan’a verdiği ve ayrılığını açıkladığı röportajı 9 milyonluk ülkede 2 milyon izlenerek, 45 yaşındaki siyasetçiyi bir gecede muhalefet başkanı yaptı. Bu noktadan sonra Tisza partisi ile hükümet aksisi hareketin başına geçen Magyar, partisiyle 2024’te Avrupa Parlamentosu’na seçildi. İç siyasette büyük ölçüde ekonomik problemlere ve yolsuzluk argümanlarına odaklanan Magyar, Yolsuzlukla Mücadele Bakanlığı kurmayı, olağanüstü hali kaldırmayı ve bağımsız yayıncılık için devlet radyo ve televizyonları tekrar yapılandırmayı hedefliyor. Dış siyasette ise Orban’a kıyasla daha istikrarlı bir çizgi izleyen Magyar, AB’yle bağlar olağanlaştırmayı ve dondurulan fonları özgür bırakılmasını hedefliyor. Ayrıyeten Moskova yanlısı Orban’ın tersine 2035 yılına kadar ucuz Rus gücüne olan bağımlılığı sona erdireceğine kelam veriyor.