İsrail ve Lübnan, Hizbullah ile İsrail güçleri arasındaki çatışmaları sona erdirmeyi amaçlayan müzakerelerin akabinde, dün Washington’da bir çerçeve anlaşması imzaladı.
Her iki taraf da imzalanan belgeyi sonuncu bir tahlilden fazla başlangıç kademesinde bir adım olarak kıymetlendirdi.
Lübnan’ın Washington Büyükelçisi Nada Moawad ve İsrailli mevkidaşı Yechiel Leiter, ABD Dışişleri Bakanlığında düzenlenen merasimle üçlü evraka imza attı.
Tören sırasında muahedenin ayrıntılarına ait sonlu bilgi paylaşıldı.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, muahedenin, Hizbullah’ın silahsızlanmaması durumunda İsrail kuvvetlerine Lübnan’ın güneyini işgal altında tutmaya devam etme yetkisi verdiğini açıkladı.
İmza merasiminden evvel konuşan ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, “Bugün hiç elbet güçlü fakat kıymetli, elzem ve gerekli olacak bir seyahatin birinci adımını attık” tabirlerini kullandı.
Rubio, daha sonra yaptığı yazılı açıklamada, ABD’nin muahedenin uygulanmasını kolaylaştırmak hedefiyle üçlü bir “Lübnan Askeri Koordinasyon Grubu” kurulmasına dayanak vereceğini belirtti.
Bakan ayrıyeten, Washington’ın Birleşmiş Milletler (BM) ile koordineli olarak acil 100 milyon dolarlık insani yardım da dahil olmak üzere bölgeye kıymetli kaynaklar aktaracağını taahhüt etti.
Rubio, ABD’nin mevcut yetki ve bütçe tahsisleri kapsamında sağlayacağı 30 milyon dolardan fazla fonla, Lübnan Silahlı Kuvvetlerinin “Lübnan topraklarında egemenliği daha aktif biçimde tesis etme” yeteneğini artırma niyetini yinelediğini kaydetti.
İsrail ile Hizbullah arasındaki savaş, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik gerçekleştirdiği taarruzlardan günler sonra, silahlı kümenin 2 Mart’ta İsrail’e ateş açmasıyla başlamıştı.
Hizbullah’ın hücumları üzerine İsrail’in başlattığı hava ve kara operasyonlarında Lübnan’da 4 binden fazla kişi hayatını kaybetti, 1 milyondan fazla insan ise yerinden oldu.
Lübnan Büyükelçisi Moawad da bu mutabakatı, Lübnan’ın egemenliğini tekrar tesis etme yolunda atılmış bir “ilk adım” olarak nitelendirdi. İsrail Büyükelçisi Leiter ise imza sonrası yaptığı açıklamada, “İran devre dışı, Hizbullah devre dışı; İsrail ve Lübnan arasında barışa giden yol ise devrede” formunda konuştu.
İsrail Başbakanı Netanyahu yaptığı açıklamada, muahedenin Lübnan ordusunun “toprakların denetimini ele almak için örgütlenmeye başlamasına” da imkan tanıyacağını belirtti.
Netanyahu, bu sürecin öncelikle İsrail askerlerinin savaş sırasında işgal ettiği alanlardan çekileceği iki “pilot bölge” ile başlayacağını kaydetti.
İsrail, kelam konusu toprakları, Hizbullah’ın İsrail’in kuzeyine yönelik taarruzlarını engellemek için kurulan bir “güvenlik bölgesi” yahut “tampon bölge” olarak tanımlıyor.
Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun ise muahedenin, Lübnanlıların “tamamen özgürleştirilmiş” topraklara ve tekrar inşa edilmiş meskenlerine, egemenliklerinde “hiçbir ortak” olmadan dönmelerini sağlaması gerektiğini söz etti.
Çatışmaların bu devrinde İsrail tarafında en az 32 asker ve 4 sivil hayatını kaybetti.
Hizbullah askeri kayıplarına ait resmi bir bilgi açıklamadı.
Bir ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilisi, perşembe günü Reuters’a yaptığı açıklamada, İsrail’in işgal ettiği kimi bölgelerden çekilmeyi kabul ettiğini belirtmiş, fakat bu argüman İsrailli ve Lübnanlı yetkililer tarafından yalanlanmıştı.
Bu hafta müzakereler yine başlamadan evvel, İsrail ve Hizbullah, İsrail askerlerinin Lübnan’ın güneyindeki varlığını sürdürmesi şartıyla ateşi kesme konusunda mutabakata varmıştı.
Ateşkes kararına karşın bölgede şiddet olayları devam etti. İsrail ordusu, cuma günü yaptığı açıklamada, işgal altında tuttuğu bölgelerin yakınında faaliyet gösterdiğini tez ettiği 7 Hizbullah üyesinin vurularak öldürüldüğünü duyurdu.
İmza merasiminin akabinde gazetecilere konuşan Leiter, “Lübnan ordusunun Hizbullah’ı tasfiye etme ve silahsızlandırma konusundaki performansına bağlı olarak, ek pilot bölgelerle sürece devam edeceğiz ve nihayetinde milletlerarası alanda tanınan, inançlı ve üzerinde mutabık kalınan bir hudut belirleyeceğiz” dedi.
Diğer taraftan, yanlısı Al Mayadeen televizyonunun aktardığına nazaran, Hizbullah’ın Lübnan parlamentosundaki Milletvekili Hassan Fadlallah, Lübnan makamlarının ABD dayanağıyla “bir iç savaşa sürüklenmedikleri sürece” bu muahedeyi uygulama gücüne sahip olamayacaklarını belirtti.
Fadlallah, Hizbullah’ın Lübnan makamları tarafından atılacak her türlü adıma karşı koyacağını ve silahlarına daha sıkı sarılacağını vurgulayarak, kümenin muhalefetinin “ciddi” olduğunu ve yetkililerin alandaki taahhütlerini yerine getirmesine müsaade vermeyeceklerini tabir etti.
Lübnan devlet medyasının aktardığına nazaran, İsrail kuvvetleri cuma günü Lübnan’ın güneyindeki Mansouri kasabasına havadan broşürler atarak bölge sakinlerinden burayı terk etmelerini istedi.
Bu gelişme, İsrail ile Hizbullah arasında yürürlüğe giren son ateşkesten bu yana yapılan birinci tahliye uyarısı oldu.
Üst seviye bir Lübnanlı askeri yetkili, İsrail’in son devirde Mansouri’yi kendi işgal bölgesine dahil ettiğini söyledi.
Yetkili, Lübnanlı çiftçilerin kasabaya girip çıkmaya devam ettiğini fakat burada yerleşik olarak yaşamadıklarını aktardı.
İsrail askeri sözcüsü ise ordunun sivil nüfusa yönelik bir “hatırlatma” yayımladığını belirterek, “Bu bölge, İsrail askerlerinin faaliyet gösterdiği güvenlik bölgesi sonları içindedir. Bu, sivillerin ziyan görmemesi için bölgede bulunmamaları gerektiğine dair bir hatırlatmadır” dedi.
ABD Dışişleri Bakanlığı, bugün ABD, Lübnan ve İsrail arasında imzalanan “Üçlü Çerçeve” mutabakatının resmi maddelerini yayımladı.
Belgede, İsrail ve Lübnan hükümetlerinin, ABD’nin takviyesiyle “kalıcı bir barış ve güvenliği sağlama yönündeki ortak amaçlarını teyit ettikleri” belirtildi.
Metne nazaran, Lübnan ve İsrail çatışmayı sona erdirmeyi, her iki ülkenin de egemenliğini ve güvenliğini garanti altına almayı ve barışçıl komşuluk alakaları kurmayı amaçlıyor.
Belgede, “İsrail ve Lübnan, her birinin barış içinde var olma hakkını ve iki hâkim komşu devlet olarak güvenlik içinde yaşama isteğini teyit eder” sözü yer aldı.
Anlaşma kapsamında İsrail ve Lübnan, “çatışmaya kesin olarak son verme, sebeplerini ortadan kaldırma ve aralarındaki savaş durumunu resmi olarak bitirme niyetlerini” beyan etti.
İki tarafın da tüm askıda kalan problemlerin kapsamlı tahlili için geri dönülemez bir ilerleme kaydetmeyi amaçladığı vurgulandı.
Ayrıca taraflar, Lübnan ordusunun fiili egemenliğini yine tesis edeceği karşılıklı ve sıralı bir sürece bağlı kalmayı taahhüt etti.
Bu kapsamda, Lübnan’daki devlet dışı silahlı kümelerin silahsızlandırılması ve bunlara ilişkin altyapının tasfiye edilmesinin doğrulanması öngörülüyor.
Anlaşmaya nazaran, Lübnan ordusu pilot bölgelerde tam ve faal güvenlik sorumluluğunu kademeli olarak üstlenecek. Lübnan hükümeti, devletin güç kullanma inhisarını yine kurmak ve doğrulanabilir, eksiksiz bir silahsızlanmayı sağlamak için çalışacak.
Beyrut idaresi, bu maksat doğrultusunda memleketler arası ortaklardan dayanak talep ederek, Lübnan’ın savunması ve güvenliğinden sadece kendi resmi güvenlik güçlerinin sorumlu olduğunu teyit etti.
Mutabakat uyarınca, mutabakatın eksiksiz uygulanmasını denetlemek gayesiyle ABD’nin iştiraki ve dayanağıyla bir “Lübnan-İsrail Askeri Koordinasyon Grubu” kurulacak.
Lübnan hükümeti, ordunun askeri ve güvenlik denetimini yaymasını sağlayacak performans odaklı ve sıkı bir programı uygulamayı üstlenecek.
Metinde ayrıyeten, Lübnan’daki devlet dışı silahlı kümelere finansman akışının engellenmesi için gerekli yasal önlemlerin alınması ve kapsamlı bir barış anlaşması taslağı hazırlamak üzere çalışma kümeleri oluşturulması kararlaştırıldı.
Belgede, güney Lübnan’da güvenliğin yine sağlanmasının, sivillerin geri dönüşünün ve İsrail yerleşimlerinin güvenliğinin temin edilmesinin barışın gerekliliklerinden olduğu belirtilirken; Washington’ın, Lübnan hükümetine yine imar ve ekonomik kalkınma süreçlerinde takviye olmak maksadıyla milletlerarası ortaklarını harekete geçireceği söz edildi.