ABD ve İsrail’in İran’a hafta sonunda başlattığı saldırılar sonrasında bugün açılan piyasalarda petrol fiyatları fırladı. Ortadoğu’daki gelişmeler Türkiye’yi de etkiledi, Borsa İstanbul haftaya düşüş ile başladı, altın fiyatları arttı, dolar kuru da yükselişe geçti.
ABD ve İsrail, son aylarda artan gerilimin ardından Cumartesi günü İran’ı hava saldırılarıyla vurmaya başladı. Dinî lider Ayetullah Ali Hamaney başta olmak üzere birçok üst düzey İranlı isim saldırılarda öldürüldü. İran da İsrail ve Körfez ülkelerindeki ABD üslerine füze ve insan hava araçlarıyla misillme saldırılarına başladı.
Saldırılar devam ederken bugün açılan piyasalarda brent petrol, kısa süreliğine yaklaşık yüzde 14, Batı Teksas türü (WTI) ham petrol ise yaklaşık yüzde 12 oranında yükseldi.
Her gün küresel petrol sevkiyatlarının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nın da saldırılar sonrası fiilen kapatılması arz endişelerini artırdı.
Brent petrol fiyatları, İran’ın nükleer programını kısıtlamayı amaçlayan müzakerelerde sonuç alınamaması nedeniyle ABD Başkanı Donald Trump’ın bir saldırı emri vereceği yönünde artan endişeler nedeniyle geçen hafta yükselmişti.
Danimarka yatırım bankası Saxo Markets’ten Charu Chanana, bloğunda “Yüksek petrol fiyatları devam ederse, manşet enflasyonun daha yapışkan olma riskini artırır ve enflasyon rakamlarının iyileşme hızını yavaşlatabilir” diye yazdı.
Hürmüz Boğazı, Trump’ın “Aşil Topuğu” olabilir mi?
İran, Hürmüz Boğazı’nı resmen kapatmamış olsa da “rejimin bekçisi” olarak değerlendirilen Devrim Muhafızları boğazdan geçilmemesi konusunda uyarıyor.
İngiltere Deniz Ticaret Örgütü (UKMTO), Pazar günü en az iki geminin vurulduğunu, birinin Umman kıyılarında, diğerinin ise Birleşik Arap Emirlikleri açıklarında olduğunu bildirdi.
İran devlet televizyonu ise bir petrol tankerinin Hürmüz Boğazı’ndan “yasa dışı geçmeye çalıştıktan sonra vurulduğunu ve battığını” aktardı.
Birçok nakliye şirketi de filolarının boğazdan geçişini askıya aldıklarını doğrulamıştı.
Deniz taşımacılığı ve enerji piyasaları için veri sağlayan teknoloji şirketi Kpler’in Ortadoğu ve OPEC+ araştırmaları başkanı Amena Bakr, ham petrolün fiyatının 90 dolara ulaşabileceği öngörüsünü dile getirdi.
Teorik olarak petrol ithal eden ülkeler rezervlere sahip. Ekonomik Kalkınma ve İş Birliği Örgütü (OECD) üyeleri de 90 günlük petrol stoğu tutmakla yükümlü. Ancak buna rağmen fiyatların 100 doların üzerine çıkması ihtimali göz ardı edilemiyor.
Hürmüz Boğazı.Fotoğraf: picture alliance/dpa
Bakr, Hürmüz Boğazı’nın fillen kapalı kalmaya devam etmesi durumunda “stratejik rezervlerdeki yedek kapasitenin açığı kapatamayacağını, bunun çok büyük bir açık” olduğuna dikkati çekti.
Kpler’den bir başka analist Michelle Brouhard ise yüksek petrol fiyatlarını “Trump’ın Aşil Topuğu” olarak niteledi.
Antik Yunan mitolojisinden gelen “Aşil Topuğu” deyimi bir kişinin en zayıf noktasına işaret ediyor.
Brouhard, ABD’deki Kasım 2026 seçimleri yaklaşırken seçmenlerine düşük fiyatlar vaat eden Trump’ı geri adım atmaya zorlamak için İran’ın ham petrol fiyatlarını yüksek tutmaya çalışacağı görüşünü dile getirdi.
Öte yandan İran’ın, sıvılaştırılmış doğalgaz ihracatçısı (LNG) olan Katar’ı misilleme olarak vurmasının ardından LNG fiyatları da arttı.
Fransa’daki IESEG İşletme Okulu’ndan ekonomist Eric Dor, yükselen enerji fiyatları, artan nakliye maliyetleri ve hava taşımacılığı gelir kaybının “büyüme üzerinde zararlı bir etkiye” sahip olabileceğini söyledi.
Dor, AFP’ye verdiği demeçte “Üç gün sürerse ciddi değil. Ancak daha uzun bir süre devam ederse, ek bir durgunluk etkisi yaratacaktır” diye konuştu.
Merkez Bankası ve Borsa İstanbul’dan piyasalara önlem
Ortadoğu’daki gelişmeler üzerine Borsa İstanbul ise haftaya sert düşüşle başladı. BIST 100 endeksi, günü yüzde 5,32 azalışla 12.987,42 puandan açtı.
Merkez Bankası ve Borsa İstanbul, çatışmalar devam ederken piyasalarda paniği dizginlemek ve olası döviz talebinin önüne geçmek amacıyla bir dizi karar açıkladı.
Merkez Bankası, bir hafta vadeli repo ihalelerine ara verdiğini duyurdu. Böylece “dolaşımdaki TL’nin azaltılarak TL’nin cazibesinin artırılmasının hedeflendiği” belirtildi.
Fotoğraf: Mustafa Kaya/Xinhua/IMAGO
Açıklamada ayrıca döviz piyasasının “Sağlıklı işleyişini desteklemek ve kur oynaklığını sınırlamak amacıyla” TL uzlaşmalı vadeli döviz satım işlemlerine başlanacağı ve kararın döviz likiditesinin dengelenmesi amacını taşıdığı vurgulandı.
Borsa İstanbul’da ise 6 Mart’a kadar açığa satış yasağı getirildi. Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) açıklamasında, “Algoritmik işlemleri sınırlamak adına kaldıraç oranlarının azaltıldığı ve işlem hacmi konusunda da adım atıldığı” bildirildi.
Altın ve dolar yükseldi
Kritik zamanlarda önemli bir yatırım aracı olarak değerlendirilen altın, yüzde 2 oranında yükselirken, dolar da güvenli limanlara olan ilgiden dolayı artış gösterdi.
Türkiye’de saat 11.00 itibariyle dolar/TL 43,96’dan, gram altın ise 7 bin 640 liradan işlem görüyor.
Asya genelinde hisse senetleri düştü
Asya genelinde hisse senedi piyasaları düşüştü. Tokyo, Hong Kong, Singapur, Mumbai, Bangkok, Wellington ve Taipei’nin tamamı büyük düşüşler kaydetti.
ABD vadeli işlemleri yüzde 1’den fazla geriledi. Buna rağmen Şanghay hafif bir yükseliş gösterirken, Sidney yatay seyretti.
AFP,ANKA / SÇ,JD