Yıl 1964, Amerika’nın Florida eyaleti, iki günlük bir şempanze… Biliminsanları Jane Temerlin ve eşi Maurice Temerlin onu ‘insanlaştırmak’ için sahiplenirler. Birinci yıllarında çatal-bıçak kullanmak, mecmualara bakmak üzere huylar edinse de nihayetinde o bir şempanzedir… Temerlin’lerin deneyinden yola çıkarak kurgulanan; Gamze Hoş, Tanıl Formül ve Çağıl Kaya’nın oynadığı ‘Lucy’ 28. Yapı Kredi Afife Tiyatro Ödülleri’nde Yılın En Başarılı Oyunu mükafatını aldı. Oyunun dramaturgu Aslı Ceren Bozatlı’ysa Cevat Fehmi Başkut Özel Ödülü’nü kazandı. Grupla bir araya geldik; oyundan ve insanın tabiatla münasebetinden bahsettik.
◊28. Yapı Kredi Afife Tiyatro Ödülleri’nden iki mükafatla döndünüz. Neler hissediyorsunuz?
Aslı Ceren Bozatlı: Afife’nin bağımsız bir tiyatronun oyununu fark etmesi, ortak üretim anlayışının önünü açacak ve insanları cesaretlendirecek üzere geliyor. “Afife bu türlü oyunları da görüyormuş” dedirtebildiysek bu bizi çok memnun eder.
En aktüel haberlere ve son dakika gelişmelerine Google üzerinden anında ulaşmak için bizi favorilerinize ekleyin.
kaynak olarak ekleyin
◊Oyunun izleyiciyi düşündürmeye yönelik bir kurgusu var…
Aslı Ceren Bozatlı: Eğer yalnızca Lucy’nin hayatını anlatan bir biyografi kurgulasaydık bu kadar güçlü tartışmalar yaratabilir miydik emin değilim. Seyirciyi kıssanın içine dahil etmemiz, soruları hem kendimize, hem biliminsanlarına hem de seyirciye yöneltmemiz kıymetliydi.
Çağıl Kaya: Sanatsal üretimin büyük ölçüde birbirimizi manaya eforu olduğunu düşünüyorum. Lakin burada diğer bir çeşidi anlamaya çalışıyoruz. Seyircinin de misal bir tecrübe yaşadığını düşünüyorum.
Gamze Hoş: İnsan fakat kendi cebelleştiği soruları diğerlerine da sorabiliyor. Seyirciye alan açmak en önemsediğimiz şeylerden biriydi.
◊İnsanın tabiat üzerinde kurduğu tahakkümü sorguluyorsunuz…
Aslı Ceren Bozatlı: Temel problemlerden biri dünyanın bize ilişkin olduğunu düşünmemiz. Ancak bunu güç üzerinden açıklayamıyorsun. Zira tabiatta seni çarçabuk yere serebilecek güçlü çok hayvan var. Buna karşın onlar muhtaçlıkları kadar hareket ediyorlar. Ekosistemi bozmak üzere bir kaygıları yok. Biz güzelimize gitmeyen bir canlıyı gördüğümüz anda “Burası benim alanım, benim bahçem” diyerek onu ortadan kaldırmayı yasal görebiliyoruz.
Çağıl Kaya: İnsan konfor alanından bakmaya çok meyilli. Hak haktır. Ancak bayan hakkı, çocuk hakkı, hayvan hakkı diye ayırıyoruz; bunu sistem dayatıyor. Kuralları koyan biziz. O kuralların dışına çıkanlara “Bu hududu geçemezsin” diyoruz.
Gamze Hoş: Hayvanları birer canlı olarak değil, bir meta ya da kaynak olarak görüyoruz. Bir canlıyı ne kadar nesneleştirirsek kendimizi o kadar özne pozisyonuna yerleştiriyoruz ve üstelik ondan yararlanma hakkını da kendimizde görüyoruz.
Tanıl Metot: Ben ‘Lucy’yle çalışmaya başladığım birinci periyotta çok üzülüyordum. Sonra bu his öfkeye dönüşüyor ve seni harekete geçirmeye başlıyor. Zira bu dünyayı öbür canlılarla paylaşmak zorundayız. Bunun sorumluluğunu üstlenmemiz gerekiyor.
◊Sevgi, muhafaza, sahiplenme ve özgürlük arasındaki hudut sizce nerede başlıyor, nerede bitiyor?
Aslı Ceren Bozatlı: Jamie ve Morris büyük ihtimalle vicdanını “Sahiplenmesek aslında laboratuvara gönderilecekti” diyerek rahatlatıyordu. Fakat bir gri alanın içinde kalıyorlar. Bir taraftan “Biz biliminsanıyız” diyorlar, başka taraftan
Lucy’ye “Kızımız” diyorlar.
Gamze Hoş: Bana nazaran birini seviyorsan ona ziyan vermezsin. Ancak birden fazla vakit karşımızdakini olduğu üzere kabul etmek yerine onu kendi sonlarımızın içine sığdırmaya çalışıyoruz. “Seni seviyorum ancak benim istediğim üzere davran.” Lucy örneğinde de bunu görüyoruz. Şempanze olmasıyla, doğasıyla ilgilenmiyoruz. Bizim istediğimiz üzere davranmasını bekliyoruz.