İngiltere Çalışma ve Ticaret Bakanı Peter Kyle, Greater Manchester Belediye Lideri Andy Burnham’ın parlamentoya seçilerek muhtemel bir liderlik yarışının önünü açmasının akabinde, Başbakan Keir Starmer’ın önündeki siyasi gerçekleri ve zorlukları değerlendirdiğini açıkladı.
Bugün televizyon kanallarına açıklamalarda bulunan Kyle, Starmer’ın pazartesi günü istifa edeceğine inanmasını gerektirecek bir durum olmadığını belirtmekle birlikte, Başbakan’ın pozisyonunun tehdit altında olmadığını düşünmenin gerçek dışı olacağını söz etti.
Sky News’e verdiği demeçte Kyle, “Bugün, Keir’i tanıdığım öbür tüm günlerde olduğu üzere, kendisi dışarıda sıkı bir formda çalışıyor. Birebir vakitte, önümüzdeki siyasi gerçekler, zorluklar ve fırsatlar üzerinde düşünebileceği bir alan yaratmaya çalışıyor” dedi.
Kyle, Başbakanlık Ofisi Downing Street’in son periyotta yinelediği “Starmer’ın her türlü liderlik meydan okumasına karşı gayret edeceği” yönündeki söylemi ise tekrarlamadı.
Starmer’ın parti içindeki pozisyonuna yönelik aylardır süren baskı, cuma günü Greater Manchester Belediye Başkanı Andy Burnham’ın ara seçimlerde parlamentodan koltuk kazanmasıyla yeni bir boyut kazandı.
Bu gelişme, Burnham’a resmi bir liderlik çabası başlatma hakkı tanıyor.
İşçi Partisi’nin mayıs ayında yapılan mahallî seçimlerde uğradığı ağır kayıplar Starmer’a yönelik takviyenin azaldığını ortaya koymuştu.
Parti üyeleri arasında yapılan anketler de muhtemel bir liderlik yarışını Burnham’ın kazanacağına işaret ediyor.
The Observer ve The Telegraph gazetelerinde yer alan haberlerde, Starmer’ın geleceğini resmi kır konutu Chequers’ta eşiyle birlikte değerlendirdiği ve kesin kararını vermeye hazırlandığı öne sürüldü.
Reuters’a konuşan kıdemli İşçi Partisi kaynakları, en erken pazartesi günü net bir açıklama yapılabileceğini belirtti.
Gazetelere konuşan ve Starmer’ın yakın etrafında yer alan bir kaynak ise, Başbakan’ın mevcut durumu gördüğünü, misyonda kalarak kaosu durdurmanın artık mümkün olmadığını düşündüğünü ve ayrılmayı bir vazife olarak kabul ettiğini argüman etti.
Bir başka üst seviye yetkili ise Starmer’ın takviyesini kaybetmesi sebebiyle güç bir periyottan geçtiğini ve “oyunun bittiğini” kabul ederek siyasi mirasını nasıl koruyacağını düşündüğünü öne sürdü.
Hükümet kaynakları ise tezlere karşı çıkarak Başbakan’ın idare vazifesine odaklanmaya devam ettiğini bildirdi.
Çalışma Bakanı Kyle, Starmer ile cuma günü uzun ve samimi bir görüşme gerçekleştirdiğini, bu görüşmede Başbakan’ın bir kere bile ferdî çıkarlarını sormadığını, her vakit ülkenin menfaatlerini ön planda tuttuğunu lisana getirdi.
Kyle ayrıyeten, Starmer’ın G7 Doruğu marjında Hindistan Başbakanı Narendra Modi ile yaptığı görüşmeler sayesinde iki ülke arasında kuvvetli bir ticaret mutabakatının hayata geçirildiğini hatırlatarak, milletlerarası saygınlığı olmayan bir önderin bu cins muvaffakiyetler elde edemeyeceğini vurguladı.
Ancak Kyle, gelecekte yapılacak bir parti içi liderlik seçiminde Starmer’ı destekleyip desteklemeyeceğine yönelik soruları yanıtlamaktan kaçındı.
Hükümetteki kriz, Savunma Bakanı John Healey’nin istifasıyla şiddetlenmişti.
Healey, Başbakan’a yazdığı mektupta, önerilen bütçenin savunma yatırımlarını karşılamaya yetmediğini ve askeri harcamaları 2035 yılına kadar gayrisafi yurtiçi hasılanın yüzde 3,5’ine çıkarma taahhüdünü yerine getiremeyeceğini belirterek misyonundan ayrılmıştı.
Healey’nin ardından Silahlı Kuvvetler Bakanı Al Carns da istifa etmişti. Savunma idaresindeki bu iki kritik istifa, G7 ve NATO dorukları öncesinde kabinedeki tansiyonu artırdı.
Muhalefet de hükümete yönelik eleştirilerini yoğunlaştırdı. Muhafazakar Parti Başkanı Kemi Badenoch, kabinenin hür düşüşte olduğunu belirterek Starmer’ı siyasi nüfuzunu yitirmiş başkanlar için kullanılan “topal ördek” ifadesiyle nitelendirdi.
Reform UK partisi temsilcileri ise Starmer için “zombi başbakan” nitelemesinde bulundu.
İşçi Partisi içindeki öteki potansiyel lider adaylarından Sağlık Bakanı Wes Streeting’i destekleyen eski bakan Jess Phillips de BBC’ye yaptığı açıklamada, “Yolun sonuna gelinmiş üzere hissettiriyor” diyerek Starmer’ın misyondan ayrılışının mümkün olduğunca onurlu olması gerektiğini söz etti.
Daha evvel yapılan açıklamalarda Starmer, liderlik koltuğu için resmi bir meydan okuma yapılması halinde yarışa katılacağını belirtmişti.
İşçi Partisi kurallarına nazaran, resmi bir liderlik yarışı başlatabilmek için parlamentodaki İşçi Partisi milletvekillerinin beşte birine denk gelen 81 üyenin dayanağının toplanması gerekiyor.
Starmer, 12 Haziran’da yaptığı son açıklamada ise ülkeyi yeni bir liderlik seçimi kaosuna sürüklemek istemediğini ve misyonuna devam edeceğini bildirmişti.