“Son yıllarda kolorektal kanserinin görülme sıklığı 50 yaş altı genç nüfusta artış gösteriyor. 50 yaş altındaki %6-10’luk kolorektal kanser sıklığı 1990 ve 2013 yılları ortasında ikiye katlanmış, son devirde ise artarak devam ediyor. Genç yaşlarda teşhis alan kolorektal kanser hastasının artışını da giderek büyüyen bir tehlike olarak kıymetlendiriyoruz. Genç popülasyonlarda kolorektal kanser için rutin tarama eksikliği nedeniyle daha geç evrelerde teşhis konulması ve gençlerde daha farklı seyredebilen tümör davranışları bu durumda tesirli olabiliyor” diyen Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Ahmet Rencüzoğulları kolektral kanserler hakkında hayati bilgiler paylaştı.
KIRMIZI ET, OBEZİTE, LİFTEN YOKSUL BESLENME… İŞTE RİSK FAKTÖRLERİ
Değiştirilebilen risk faktörleri içerisinde fazla ölçüde kırmızı ve işlenmiş et tüketimi, liften yoksul beslenme, obezite, yetersiz fizikî aktivite, alkol ve sigara kullanımı yer alırken, değiştirilemeyen risk faktörleri içerisinde yaş, genetik hastalıklar, aile hikayesi, inflamatuvar bağırsak hastalığının varlığı (ülseratif kolit ve Crohn hastalığı) ve batına yönelik evvelce radyasyon maruziyeti yer alıyor.
Bu açıdan bakıldığında, çağdaş hayat şeklinin beraberinde getirdiği beslenme alışkanlıklarındaki değişimler ve yetersizleşen fizikî aktivite, kolon kanseri riskini artıran değerli ögeler ortasında bedellendiriliyor.
HANGİ BELİRTİLER CİDDİYE ALINMALI?
Kolorektal kanser erken evrelerde sıklıkla hiç belirti vermeyebilir ya da hafif semptomlarla seyredebilir. Dikkat edilmesi gereken belirtiler ortasında şunları sıralayabiliriz:
– Fark edilmeyen kapalı kanamalara bağlı halsizlik ve yorgunluk üzere anemi bulguları
– Bağırsak alışkanlığında değişiklikler (özellikle kabızlık)
– Makattan kanama
– Dışkılama sonrası rahatlayamama,
– İnce dışkılama,
– Karın ağrısı
– Kilo kaybı
Bu belirtiler kolorektal kansere özgün olmamakla birlikte, uyarıcı nitelikte şikayetlerdir, ciddiye alınmalıdır.
KOLONOSKOPİ NİTEKİM KORKULACAK YA DA AĞRILI BİR SÜREÇ Mİ?
Toplumda kolonoskopiye yönelik birtakım telaşlar olsa da süreç çoklukla sedasyon altında gerçekleştirildiği için ağrı hissedilmeden tamamlanıyor. Süreç öncesinde bağırsak paklığı için hazırlık süreci vardır ve özel bir diyet uygulanır. Süreç sonrasında ise hastalar kısa bir müşahede müddetinin akabinde günlük hayatlarına kısa vakitte dönebiliyor.
Kolon kanseri taramalarında temel hedef, kanser öncülü lezyonların tespiti yahut mevcut kanseri büsbütün tedavi edilebilecek kadar erken evrelerde tespit edebilmektir. Bu bakımdan, başta kolonoskopi ve gaitada bâtın kan testi olmak üzere, tarama programlarına ahenk epeyce büyük bir değere sahiptir.
ERKEN TEŞHİSİN DEĞERİ NEDİR?
Kolorektal kanserlere bağlı vefatları azaltmanın en tesirli yolu, erken teşhistir. Bu nedenle, başta kolonoskopi olmak üzere, tarama programlarına sistemli olarak uyulması büyük kıymet taşıyor. Tarama sayesinde kanser öncülü polipler şimdi kansere dönüşmeden tespit edilerek ve çıkarılarak temizlenmesi yahut kanserin çok daha erken evrelerde tespit edilmesi mümkün olacaktır.
Bu bakımdan ‘Kolon Kanseri Farkındalık Ayı’ üzere devirler tarama programlarının yaygınlaştırılması, toplumun belirtiler konusunda bilgilendirilmesi ve bilhassa aile hikayesi ya da genetik yatkınlığı bulunan yüksek riskli bireylerin tespit edilmesi için farkındalık oluşturulması açısından ehemmiyet taşıyor.
BAĞIRSAK SIHHATİNİ KORUMAK İÇİN GÜNLÜK HAYATTA NELER YAPILABİLİR?
Bağırsak sıhhatini korumak hem günlük ömür konforumuz hem de kolorektal kanserden korunma açısından büyük değer taşıyor. Bu noktada temel yaklaşım, sağlıklı hayat alışkanlıklarını benimsemek ve nizamlı taramaları ihmal etmemektir.
Sebze, meyve, tam tahıllar, kuru baklagiller ve yağlı tohumlar üzere lif açısından güçlü besinlerle beslenmek, işlenmiş ve kırmızı et tüketimini sınırlamak, sistemli fizikî aktivite yapmak, sağlıklı kiloyu korumak, kâfi su tüketmek, sigara ve çok alkol kullanımından kaçınmak riski azaltmada değerli rol oynuyor.
Bununla birlikte, 45 yaşından itibaren (risk kümesinde olan bireylerde daha erken yaşta) nizamlı tarama programlarına katılmak, erken teşhis sayesinde hayat kurtarıcı olabiliyor.