Kuzgun ile Serçe. Bir tesadüfle başlayan, gerçek aşkın iki kahramanı. Gazeteci, muharrir Yenal Bilgici ilk romanı ‘Kuşlar İçin Ağaçlara Konma Kılavuzu’nda onların kıssasını mitolojiyle, sinemalarla, kitaplarla sarıp sarmalayarak anlatıyor. Kuzgun ağaca konmayı öğrenebilecek mi? Serçe yuvasından uçup gidecek mi? Hayatın büyüsü onların aşkını ayakta tutmaya yetecek mi? Romanın gizemini çözmeyi okurlara bırakıp Amsterdam’da yaşayan Bilgici’yle sohbete geçiyoruz.
◊Haruki Murakami’nin Türkçede ‘Koşmasaydım Yazamazdım’ adıyla yayımlanan bir kitabı vardır. Romanınızı bitirdiğimde aklıma gelen soru şu oldu; Yenal Bilgici yürümeseydi bu kitabı yazabilir miydi?
Murakami’nin o kitabını çok severim. Hem yürüme hem müellif olma kıssasıdır… Ben çok seviyorum yürümeyi. Şimdi yürümeye de uygun bir kentte yaşadığım için daha da çok… Yürümek bir defa zihni çalıştırmak demek. Bence birazcık ıskaladığımız bir his bu… Ayaklar da bir formda düşünüyor kendi hallerine bırakıldığında. Rotalara giriyorsun. Rotalar da düşünüyor, seni düşündürtüyor. Beşerle vakit bir biçimde birleşiyor ya da vakitle yer ve insan bir biçimde bir araya geliyor ve o seni daha dünyaya ilişkin kılıyor. Ve hayatınla ilgili kararlar vermiyorsun tahminen ancak hakikaten düşünmeye başlıyorsun. Bu bence bir muharrir için, yazmak için çok değerli bir şey.
En aktüel haberlere ve son dakika gelişmelerine Google üzerinden anında ulaşmak için bizi favorilerinize ekleyin.
kaynak olarak ekleyin
◊Yürüyüş rotalarınız var mıdır?
İstanbul bir rota cenneti aslında. Romanda da var kimileri. Serçe öğretiyor yürümeyi biraz Kuzgun’a. Kentle bir tempo içinde olmayı…
Tarihi Yarımada yüklü bir yürüme kıssası onlarınki. Benim en sevdiğim rota da o. Eminönü’nden girip Yeni Cami’nin yanından kıvrılarak Mahmutpaşa civarına yürümek. Oradan Kapalıçarşı’ya girip Nuruosmaniye Camisi’nden Sultanahmet’e yanlışsız gitmek… Sonra
tekrar Mercan’dan aşağı Eminönü’ne dönmek… Boğaz’ın bütün kıyılarını da bence bir İstanbullu baştan sona yürümeli.
◊İstanbul demişken romanda işlenen temalardan biri köklenmek. Yurtdışında yaşıyorsunuz. Sizin için manası nedir?
Bilirsin, bir yere gidersin, orada bir tarih oluşturursun. Aradan nesiller geçer ve denir ki; ‘Dedemin, nenemin toprağına ben de aitim. Atalarım burası için savaştı ya da burada bir şeyler kurdu. Ben de devam edeyim’. Bugünkü dünyada bunu argüman etmek biraz güç. Herkes biraz hareket halinde. Yeni bir dünya kuruluyor. İstemesek bile bunun ya failleriyiz, ya şahitleriyiz ya da ikisi birden. Köklenme durumu da değişiyor. Muharrir Oxana Timofeeva ‘Bir Vatan Nasıl Sevilir’ isimli kitabında bir örnek veriyor. Bozkırda uçuşan bir çalı topağı… Döner döner döner lakin tıpkı vakitte ne yapar? Tohumlarını bırakır. Kökleşme illa bu türlü çok sert bir halde toprağa tutunmak değil, tahminen bir bozkır çalısı üzere de tohum bırakabilmektir. Ben dostlarımla bir arada olduğum vakit köklenmiş olduğumu hissediyorum.
‘Aşk hepimizin meselesi’
◊İstanbul’a geldiğinizde konmayı hatırlıyor musunuz?
Evet, birinci kez göçmenim. Öncesinde 18 yıl İskenderun’da yaşadım. İstanbul’a da üniversite için gittim. Öğrenciyken İskenderun’a döndüğümde öteki âlemlerde gezip tekrar bir huzur bulma duygusu geliyordu. İstanbul’da da geliyor ancak bir fark var. Artık İstanbul’da bir meskenim yok. Aslında biraz evvel verdiğim cevapla temaslı İstanbul’da bir konutum var. Zira birçok dostum var. Onların konutlarında kalıyorum geldiğimde. Bir yandan da gönüllerinde kalıyorum. Sanırım bu, kendini huzurda, rahatta hissettiğin bir insanın gönlüne tekrar konup onun yanında teklifsiz, rastgele bir onaya gereksinim duymadan, kendin de onaylanmak üzere
bir sıkıntıya düşmeden bir arada yaşayabilme hali.
◊Roman hayatınızdan izler taşıyor mu?
Otobiyografik bir tarafı yok lakin alışılmış ki daima düşündüğüm, daima uğraştığım bahisler var. Romandaki Matbaa kafamdaki gazetenin idealize edilmiş versiyonu. Matbaa neyle uğraşıyor? İnsan öyküsüyle uğraşıyor. Olağanın inanılmaz olma haliyle uğraşıyor. Daha doğrusu evvel bu türlü bir hayal kuruyor. Sonra bu hayalin aslında o kadar değerli olmayabileceği üzerine de düşünüyor. İstanbul her vakit içimde taşıdığım bir husus. Hoşluğuyla, belalarıyla, kaygılarıyla ve bütün o büyüleyici haliyle… Mitoloji de kitabın bir diğer konusu. Aşk esasen hepimizin sıkıntısı.
◊Romanda aşktan bahsederken ‘Anlar kalpleri birbirine bağlar’ diyorsunuz…
Hayatın bir sinema şeridi üzere geçtiğine inanmıyorum çok. Ben daima fragmanlar biçiminde hatırlıyorum hayatı. Hayatımızın anların bir toplamı olduğunu düşünüyorum ve kimi anların da içine çok fazla şey sığabildiğini düşünüyorum. Cemal Süreya’nın dizesi üzere: “An ki fıskiyesi sonsuzluğun…” Yani sonsuz imkan, imkân… Lakin o anı fark etmek sahiden çok güç. İşte mesela, insan sahiden âşık olduğunda fark edebiliyor…
◊Kitaptan bir soruyu size yöneltmek istiyorum. Dünyanın büyüsü giderek kayboluyor mu?
Evet, kayboluyor diye karşılık verebilirim. Zira hayatın ritmini belirleyen birtakım tesadüfleri, müsabakaları, açık zihinle yaşamamız gereken anları artık hayatımızdan giderek çıkarıyoruz. Bu hisleri biz biraz öteki bir düzleme transfer ettik. Ve o düzlemde bu hislerin çalışması o kadar da tesirli değil. Birçok insan konuttan çalışıyor, bu yüzden birçok müsabaka anı ortadan kalkıyor. Bir gazeteci için çırak olarak yetişme, biriyle göz göze gelip ona âşık olma imkânı ortadan kalkıyor. ‘Tesadüfün Böylesi’ diye bir sinema vardı. Paralel evrenlerde nasıl yaşanabileceğini gösteriyordu. Güya bize yalnızca tek bir cihan kaldı. O cihan de birazcık bu türlü sıkıcı bir cihan üzere geliyor bana. Çok insan “Yeni hayatın da bir sürü imkânı var” diyebilir. Ben ona inanmıyorum. İnsanlığın bugüne getirdiği hayatın imkânı daha çok açıkçası. Ve çabucak de vazgeçilmesi gereken bir hayat değil bu.
‘Dünya seyretmeye paha gerçekten’
◊Kuzgun’a annesi ‘Seyret oğlum. Dünya seyretmeye değer” diyor. Sizin oğlunuza (Deniz,10) öğütleriniz oluyor mu hayatla ilgili?
Dünya, hayat, mevt, Tanrı fikri hakkında yavaş yavaş konuşmaya başlıyoruz, zira o yaşları yeni geldi. Natürel ona roman kahramanı üzere laflar etmek istemiyorum ancak bu lafı söylemek isterim. Söyledim zati. Dünya seyretmeye paha hakikaten. Çok çılgın ve acımasız da bir yer fakat bunlardan ibaret değil.