Ortadoğu’da ‘İran halkına özgürlük’ vaadiyle körüklediği kriz 75’inci gününe girerken ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Lideri Şi Cinping’le gerçekleştireceği iki günlük tepe için mahallî saatle dün akşam saatlerinde Pekin’e ulaştı. Trump, havalimanında Çin Devlet Lider Yardımcısı Han Zheng tarafından uçak merdivenlerinin başında karşılandı. 300 Çinli genç tarafından ABD ve Çin bayraklarıyla ve tezahüratlarla selamlanan Trump, yaklaşık 15 saat süren uçak seyahatinin akabinde Pekin’deki birinci gecesini özel güvenlik tedbirleri altında istirahat ederek geçirdi. ABD basınına nazaran bugün Tienanmen Meydanı’nda kendisi için düzenlenecek merasime katılması beklenen Amerikan lideri, ardından ‘yakın dostu’ Şi ile ikili ve heyetler ortası görüşmeler gerçekleştirecek. Yarın da Çin uygarlığının sembolü tarihi Cennet (Gök) Tapınağı’nı ziyaret edecek olan Trump, akşam ise onuruna verilecek yemeğe katılacak.
BEKLENTİ DÜŞÜK
İran savaşı, ender elementler, ticaret, yapay zekâ ve Tayvan sorunu üzere başlıkların ele alınmasının beklendiği tepe, onlarca yıldır rekabet halinde olan Washington ve Pekin’in birbirine itimat duyduğu bir yakınlaşmadan çok; krizlerin denetimden çıkmasını önlemeye yönelik bir temas niteliği taşıyor. Beyaz Saray’dan ayrılırken “Biz iki üstün gücüz” diyen Trump, Çin’in İran üzerindeki tesirini kullanmasını ve kendisini ‘savaştan kurtarmasını’ bekliyor. Trump’a kıyasla kartları elinde tutan Lider Şi ise Washington’dan ticaret tarifeleri ve Tayvan siyaseti konusunda geri adım bekliyor. Fakat sözkonusu taleplerin her iki tarafın da kırmızı çizgisi olması nedeniyle tam manasıyla tahlile kavuşması sıkıntı görünüyor. Uzmanlar, bu çerçevede tepenin asıl tartısının somut mutabakatlardan fazla ‘rekabete karşın istikrar sağlanabileceğini’ simgeleyen sembollerde ve verilen iletilerde olacağını belirtiyor.
‘UYUM’ ARAYIŞI
Trump’ın programında saha ziyareti olarak Cennet (Gök) Tapınağı’nın seçilmesi tam da bu nedenle tesadüf değil. 15’inci yüzyılda inşa edilen ve Ming ve Qing hanedanı imparatorları tarafından dini ritüeller için ziyaret edilen tapınak, klasik Çin inancında yeryüzündeki dünyevi nizam ile ilahi sistem ortasında ahenk arayışını yansıtıyor. Uzmanlar, Çin tarafının bu ziyaret ile “iki büyük gücün ahenk içinde dünya barışı için uğraş sarf etmesi gerektiğine yönelik bir bildiri vermeyi amaçladığını” belirtiyor. ABD’de muhafazakârların manevî manalar yüklediği suikast teşebbüslerinden kurtulan ve adeta ‘kahramana’ dönüşen Trump’ın bu çeşit ziyaretlere değer verdiği biliniyor.
HEYET DE İLETİ TAŞIYOR
Trump’ın ortalarında Tesla CEO’su Elon Musk ve NVIDIA CEO’su Jensen Huang’ın da yer aldığı Pekin heyetinde Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Savunma Bakanı Pete Hegseth de yer aldı. Çin’in Uygur siyasetleri ve Hong Kong uygulamalarına yönelik sert tenkitleri nedeniyle 2020’de Pekin idaresinin yaptırım listesine alınan Rubio’nun Çin’e giriş yapabilmesi için soyadının Çince yazımında kullanılan karakterlerin değiştirildiği belirtildi. Hegseth’in 1972’den bu yana bir ABD liderine Çin ziyaretinde eşlik eden ilk savunma bakanı olması ise, Washington’un Pekin’e askeri rekabet başlığını da hatırlatma isteğinin bir göstergesi olarak yorumlandı. Her halükârda bu kritik doruğun global dengelerin seyri bakımından belirleyici olması bekleniyor.
RUBİO ÇİN’E MADURO EŞOFMANI İLE GİTTİ
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, dün Çin seyahati sırasında Air Force One’da tercih ettiği kombinle dikkat çekti. Beyaz Saray İrtibat Yöneticisi Steven Cheung tarafından toplumsal medyada fotoğraflarda Rubio’nun Nike marka gri bir eşofman kadrosu giydiği görüldü. Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’nun ABD tarafından alıkonulduğu sırada üzerinde bulunan gri eşofmanla özdeşleştirilen Rubio’nun eşofmanı toplumsal medyada binlerce defa görüntülendi. Beyaz Saray’ın X hesabından da Rubio ve Maduro’nun kıyafetini art geriye gösteren bir paylaşım yapıldı. Rubio’nun uçağa grup elbiseyle binmesine karşın uçuş sırasında bu kıyafeti tercih etmesi ise bunun Çin’e yönelik sembolik bir bildiri taşıyıp taşımadığı istikametindeki tartışmaları da beraberinde getirdi.