Üniversiteli iki genç 1994’te Bolkar Dağları’nda kayboldu (Alpaslan Üniversal ve Muzaffer Gerçeker). 14 gün süren ve sonuçsuz kalan arama çalışmasının akabinde bir küme dağcı bir ortaya geldi ve 14 Mart 1996’da Arama Kurtarma Derneği (AKUT) resmen kuruldu. 1999 Marmara depremindeki çalışmalarıyla hafızalarımıza kazındılar. Kıssaları her vakit alkışlardan ibaret olmadı; vakit zaman tenkit oklarının da gayesi haline geldiler. Uykuları kaçan, yıpranan, ayrılan gönüllüleri de oldu, “Ben varım” deme-
ye devam edenleri de. ‘Devam’ diyenlerden biri de Serhat Akbel. 23 yıl evvel AKUT’a üye olan ve ocak ayında AKUT’un yönetim kurulu lideri seçilen Serhat Akbel’le buluştuk; 30 yılı ve yeni gayelerini konuştuk.
◊ AKUT’la ne vakit tanıştınız?
2003’te, 17 yaşımdaydım. 18 yaşıma basar basmaz üyelik süreçleri yapıldı. 23 yıldır buradayım. İzcilik yapmaya küçük yaşlarda başladım; ortaokul ve lisede çok daha aktiftim. AKUT’un kurucu takımlarında, 1999 zelzelesinde çalışan izci ağabeylerimiz, ablalarımız vardı. Onlar rol model oldu.
◊ 23 yılda neler değişti?
Bu artık benim için gönüllülükten öte bir hayat hali. Artık genel lider olarak buradayım. Çok gurur verici lakin bir o kadar yorucu. Her gittiğiniz bölgede insanların koşarak çıktığı yere siz koşarak yardım etmek için gidiyorsunuz. Alışılmış AKUT da bu periyot içinde çok önemli kurumsal bir yapıya dönüştü. İçinde farklı tertipler var. Örneğin AKUT Enstitüsü bizim bilgiyi üreten kısmımız. Fabrikaların, birçok büyük şirketin acil durum planlarını, risk tahlillerini yapıyoruz, arama kurtarma gruplarını yetiştiriyoruz. Oradan kazanılan kaynakla da AKUT’un sürdürülebilirliğini sağlıyoruz. AKUT Enstitüsü İran’da, Suriye’de, Pakistan’da, Hindistan’da, Tayvan’da ve dünyanın çeşitli yerlerinde projeler yönetmiş, arama kurtarma grupları yetiştirmiş, Avrupa’nın birçok ülkesiyle işbirlikleri yapmış bir marka.
◊ AKUT 30 yılda neler yaptı?
3 bin 68 gönüllüye ulaştık. 5 bin 380 operasyona katıldık ve 5 bin 119 canlıyı kurtardık. Türkiye genelinde 30 operasyonel grubumuz var. 6 bin 443 Afet Bilinçlendirme Semineri’yle 1 milyon 16 bin şahsa ulaştık. 30 yılda 20-30 bin kişinin yolu AKUT’tan geçti. Her istekli arama kurtarma işçisi değil elbette. Sıcak bölgede misyon alabilmek için 2 ila 5 yıllık eğitimden geçmek gerekiyor. Zira arama kurtarma, önemli eğitim, takım ahengi ve hazırlık gerektiriyor. Fizikî olduğu kadar ruhsal olarak da zorlayıcı. Büyük operasyonlardan sonra yıpranan ve orta vermek zorunda kalan gönüllülerimiz oluyor.
◊ Yeni lider olarak öncelikli planlarınız neler?
Hedefimiz AKUT’un daha da büyümesini sağlamak. Kriz tarafında aslında aktifiz. 30’uncu yılımızla birlikte işin risk idaresi tarafında yani toplumsal farkındalık konusunda daha faal olacağız.
◊ Memleketler arası tarafta maksatlarınız neler?
Birleşmiş Milletler bünyesinde INSARAG (Uluslararası Arama ve Kurtarma Müracaat Grubu) var ve biz Türkiye’de birinci sınıflandırılmış takımız. Avrupa Sivil Savunma Mekanizması’nın entegre takımları içindeyiz. Asya’da, Filipinler başta olmak üzere çeşitli ülkelerde çalışmalar yürütüyoruz. Tayvan’la işbirliğimizin özel bir manası var. 1999’da bizimle birebir devirde büyük bir zelzele yaşadı. Tayvan’da 7,6 üzere sarsıntılar oluyor ve önemli yıkımlar yaşanmıyor. Dünyadaki eğitimleri, örnekleri gözlemleyip ülkemize uyarlamaya çalışıyoruz.
‘Robotik bacak çalışmaları yapıyoruz’
◊ Yapay zekâyla çok şey değişti. Arama kurtarma operasyonlarında ne üzere yenilikler oldu?
1999’da enkazlarda açılan küçük deliklerden, sopanın ucuna yerleştirilmiş aynayla içeri bakmaya çalışılırdı. Bugün kamera ve hatta radar teknolojileri var. Beden ısısını, betonun ardında canlı olup olmadığını tespit edebilecek teknolojilerle ilgili çalışılıyor. Biz de testlerini yapıyoruz. Drone’lar ve insansız hava araçları bilhassa açık alan arazi aramalarında bizim için hayati rol almaya başladı. Evvel köpekleri çok faal kullanırdık. Artık arama yapmasını istediğiniz koordinatları giriyorsunuz, drone kaldırıyorsunuz. Bizim de geliştiricilerinden biri olduğumuz yazılımla ‘sarı tişörtü, kırmızı pantolonu var’ üzere özellikleri yazılıma giriyorsunuz ve drone anlık olarak tarama yapıyor. İstanbul Teknik Üniversitesi, AFAD, İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve Etraf Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın yaptığı çalışmalar var. Operasyona çıkış mühletleri ve ekipmanlarla ilgili de daima bir gelişim var. Topraktaki gönüllülerin yükünü azaltacak robotik bacak takviyeleriyle ilgili çalışmalar da yapıyoruz.