ABD ve İsrail geçen cumartesi günü İran’a yönelik kapsamlı bir hava saldırısıyla ülkenin ruhani lideri Ali Hamaney’in yanı sıra çok sayıda üst seviye yetkiliyi öldürdü ve Ortadoğu’da yeni bir savaş başlattı. Çatışmaların başlamasından evvel de Beyaz Saray ve ABD Savunma Bakanlığı’ndan (Pentagon) birçok danışmanın Trump’ı mümkün belirsizlikler konusunda uyardığı lakin Trump’ın eksi tarafları görmek yerine “büyük risk büyük kazanım” yaklaşımıyla kumar oynadığı belirtiliyor. ABD’nin stratejik maksatlar ve planlamaya dair savaş öncesinde dahi görülen belirsizlik, çatışmaların başlamasının akabinde Trump’ın çok sayıdaki çelişkili açıklamasıyla daha da barizleşti.
DANIŞMANLAR HAKLI MIYDI
Savaş öncesi Amerikan basınına yansıyan ve mümkün operasyonun Washington idaresi için yaratabileceği askeri, jeopolitik ve iç siyaset riskleri şimdi birinci üç gün içinde danışmanların çekincelerinin haksız olmadığını ortaya koydu. ABD çatışmalarda 3 askerini kaybederken, Trump evvelki akşam yaptığı açıklamada “daha fazla asker kaybedebiliriz” dedi. Washington Post’un haberine nazaran Pentagon’da çatışmanın uzayarak denetimden çıkabileceği ve hava savunma stoklarının zorlanabileceği tasasının arttığı belirtiliyor. İran’ın Körfez ülkelerindeki ABD üslerini amaç almasının diplomatik kriz sarmalına yol açması, Hürmüz Boğazı’nda yaşanacak krizin global güç piyasalarına tesiri ve kasım ayında yapılacak Kongre ara seçimleri öncesinde operasyonlara halk takviyesinin çok düşük olduğunu gösteren anketler, sürecin Washington idaresi açısından daha karmaşık hale gelebileceğini gösteriyor.
ÇELİŞKİLİ AÇIKLAMALAR
Trump’ın kısa aralıklarla yaptığı çelişkili açıklamalar da uzmanlara nazaran Beyaz Saray’ın “plansızlığını” gösteriyor. Trump, cumartesi günü rejim liderliğinin amaç alınmasının çabucak akabinde Axios’a verdiği demeçte savaşın “uzun sürebileceğini ya da iki-üç gün içinde bitirilebileceğini” söyledi. Sonraki sabah The Atlantic’e konuşan ABD Başkanı, bir gün önce rejimin devrilmesi daveti yapmasına karşın “Konuşmaya hazırım, onlar da konuşmak istiyor” diyerek diplomasiye açık olduğunu tabir etti. Birebir gün öğlenden sonra Daily Mail’e verdiği röportajda ise operasyonun “En başından beri dört haftalık bir süreç” olarak planlandığını söyledi.
‘ADAYLARI BİLE ÖLDÜRDÜK’
Pazar akşamı New York Times’a konuşan Trump, İran’ı yönetecek “üç çok âlâ adayları olduğunu” belirtti, sürecin nasıl gelişeceğine dair evvel “ordu ve polis teslim olacak” dedi, sonra Venezuela modelini önerdi. Kısa müddet sonra ABC News’e yaptığı açıklamada ise birinci hücumun “çok başarılı olduğunu, düşündükleri adayların birçoklarını ortadan kaldırdığını” söyledi ve “Artık düşündüğümüz isimler olmayacak, zira hepsi öldü” sözlerini kullandı. Birebir gün içinde farklı platformlara verilen bu demeçlerle Trump, savaşın müddeti ve sonuncu amacı konusunda net bir çerçeve ortaya koymadı.
EN BÜYÜK KUMARI İRAN HALKI
Trump’ın en büyük bahsinin ise İran halkının sokağa çıkma ihtimali olduğu bedellendiriliyor. Lider, birinci açıklamasında İranlılara “Bombalar düşerken evlerinizde kalın, biz işimizi bitirdiğimizde idaresi devralın” daveti yaptı. Fakat uzmanlar, İran İhtilal Muhafızları’nın yaklaşık 180 bin kişilik gücü ve rejimin geçmişte protestoları sert biçimde bastırma kapasitesi göz önüne alındığında, geniş çaplı bir ayaklanmanın otomatik olarak rejim değişikliğiyle sonuçlanmayacağını belirtiyor.
TRUMP KARADAN GİRMEYİ DIŞLAMIYOR
ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik hücumlarda “kara birliklerinin” kullanılma mümkünlüğünü dışlamadığını ima etti. Amerikan New York Post gazetesine açıklamalarda bulunan ABD Başkanı, hafta sonu İsrail ile İran’a karşı başlattıkları askeri akınların son durumuna değindi. İran’a taarruzlarda beklenen “kara birliklerinin” kullanılması ihtimaline “Çekincem yok” cevabını veren Trump, “Muhtemelen gereksinim duymazlar’ ya da ‘gerekliyse’ diyorum” sözünü kullandı.
‘4 HAFTADAN KISA SÜREBİLİR’
İran’a yönelik taarruzlarda “Tahran idaresinin üst seviye yetkililerinden onlarcasını ortadan kaldırarak planlanandan çok daha ileride” olduklarını ileri süren Trump, daha evvel taarruzların “yaklaşık 4 hafta” süreceğini varsayım ettiğini söylemesine rağmen, birinci basamakta “4 hafta kestirim edildiğini fakat bir günde başardıklarını” belirtti. Bu mühletin kısaltılabileceğini belirten Trump, “Oldukça süratli ilerleyecek. Liderlik açısından tam vaktinde, hatta çok ilerisindeyiz” diye konuştu. Trump, akın kararını, geçen hafta Cenevre’deki “son görüşmelerden sonra” aldıklarını ve bu kararda “İran’ın gizlice nükleer projeler üzerinde çalıştığı istihbaratının” tesirli olduğunu lisana getirdi.
‘BÜYÜK DALGA ŞİMDİ GELMEDİ’
Trump, CNN televizyonuna telefonla verdiği röportajda da, ABD ordusunun İran’ı “yerle bir ettiğini” savunarak, İran’a ataklarda “büyük dalganın” şimdi gelmediğini bildirdi.
Öte yandan ABD’de “İran’a saldırılara” yönelik Amerikalıların birçoklarının onu desteklediğine inandığını belirten Trump, “Anketlerin çok düzgün olduğunu düşünüyorum lakin anketler umurumda değil” dedi. Bu ortada ABD’de Reuters-Ipsos tarafından gerçekleştirilen ve ABD genelinde bin 282 yetişkinin katıldığı bir anket, Amerikalıların sırf dörtte birinin İran ataklarını desteklediğini ortaya koydu.