ABD ile İran ortasında savaşı sonlandırmaya yönelik müzakerelerin tıkanmasıyla azalan mutabakat umudu; Washington’dan Tahran’a sunulan 14 unsurluk mutabakat zaptıyla tekrar artarken evvelki gece Hürmüz’de çıkan çatışma, ateşkesin ne kadar kırılgan olduğunu bir defa daha gösterdi. ABD Başkanı Donald Trump, perşembe gecesi geç saatlerde açılan karşılıklı ateşten sonra İran ortasında ateşkesin hala yürürlükte olduğunu söyledi. ABC’ye konuşan Trump, taarruzlar için “Ufak bir dokunuş, yalnızca biraz okşadık. Ateşkes devam ediyor ve yürürlükte. Misilleme akınları sırf bir aşk dokunuşuydu” tabirini kullandı.
ARAKÇİ: BOYUN EĞMEYECEĞİZ
İran Silahlı Kuvvetlerinin savaşı yürüten ünitesi Hatemül Enbiya Merkez Karargâhı Sözcüsü İbrahim Zülfikari, ABD ordusunun ateşkesi ihlal ederek bir İran petrol tankerine saldırdığını açıkladı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi sosyal medyadan yaptığı açıklamada “baskıya boyun eğmeyeceklerini” belirtti. Arakçi, “Ne vakit diplomatik bir tahlil mümkün olsa, ABD pervasız bir askeri maceraya girişiyor. Sebep ne olursa olsun, sonuç birebir: İranlılar asla baskıya boyun eğmiyor ve diplomasi her vakit kurban oluyor” tabirlerini kullandı. Bakanlık Sözcüsü İsmail Bekayi de X’teki paylaşımında, Trump’ın ‘aşk dokunuşu’ kelamını tiye alarak, “ABD’nin hücumları açgözlülük ve pervasızlığa dayanıyor. ‘Hafif bir tokat’ kanunsuzluğu örtbas edemez” dedi.
SALDIRILAR MİSİLLEMEYDİ
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), ABD ordusunun İran’ın Keşm Limanı ve Bender Abbas’a yönelik hava hücumlarına ait “İran’ın rastgele bir tahrik olmadan yaptığı taarruzlara karşı legal müdafaa amaçlı” gerçekleştirildiğini belirtti. Açıklamada “7 Mayıs’ta ABD donanmasına ilişkin güdümlü füze destroyerleri Hürmüz Boğazı’ndan geçerek Umman Körfezi’ne hakikat ilerlerken, ABD güçleri İran’ın rastgele bir tahrik olmadan yaptığı hücumları engelledi ve yasal müdafaa maksatlı ataklarla karşılık verdi” sözleri kullanıldı.
ANLAŞMA OLMAZSA ÇOK ACI ÇEKERLER
ABD Başkanı Donald Trump, Amerikan ordusunun İran’a ilişkin iki yere düzenlediği hava taarruzlarına karşın Tahran idaresi ile görüşmelerin sürdüğünü söyledi. İran’la muahedenin yakın olup olmadığı sorusuna, “Bu her an olabilir. Onların bu muahedeyi benden daha çok istediğine inanıyorum.” diye karşılık veren Trump, mutabakata yakın oldukları iletisini verdi: Muahedeyi acilen imzalasalar âlâ olur. Yoksa çok acı çekecekler.
RUBIO: KARŞILIK BEKLİYORUZ
Öte yandan İtalya’da temaslarını sürdüren ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran’a sunulan teklife cevap beklediklerini söyledi. “İran’dan yanıt gelmesi gerek. Umarım verdikleri yanıt bizi bir sürece sokar. Hürmüz’de trafiği denetim edecek sistem kurmaya çalıştıklarını duyurdular. Bu kabul edilemez” dedi. Bu arada Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da Arakçi ile telefonda görüştü. Görüşmede, müzakere süreci ele alındı.
CIA RAPORUNA NAZARAN İRAN EN AZ 4 AY DAYANIR
ABD’de Donald Trump idaresi İran’ın çökme noktasına geldiği ve muahede yapmak istedikleri tarafındaki söylemi tekrarlasa da Amerikan istihbaratının farklı bir kıymetlendirme yaptığı tez ediliyor. Washington Post gazetesinin haberine nazaran CIA’in Beyaz Saray’a sunduğu saha tahliline nazaran İran ABD’nin deniz ablukasına karşın dört aydan uzun müddet direnebilir. İstihbarat değerlendirmesine nazaran Tahran, ağır ABD-İsrail bombardımanına karşın balistik füze rampalarının yüzde 75’ini ve füze stoklarının yüzde 70’ini müdafaayı başardı. Ayrıyeten yeraltı depolarının neredeyse hepsini ve füze üretimini tekrar işler hale getirdi. WP’ye konuşan kaynaklar, İran’ın ekonomik durumunun da Trump idaresinin sunduğu kadar vahim olmadığını sav ediyor. İstihbarat tahliline nazaran İran, deniz nakliyatının yerini tam olarak dolduramasa da kara yolu kaçakçılığıyla ekonomik direncini daha da artırabilir.
TAHRAN’DAN ABLUKAYA KAÇAKÇILIK FORMÜLÜ
İran gemileri Hürmüz Boğazı’nın ötesine geçerek Asya’da da ABD donanması tarafından uygulanan ablukayı, gemiden gemiye kaçakçılık yaparak çözme yoluna girmiş. Washington Post’un uydu imajları ve gemi takip bilgileri üzerinden yaptığı tahlile nazaran, geçen ay Endonezya açıklarında 22 milyon varil İran ham petrolü bu yolla öteki gemilere aktarıldı. 16 Nisan’dan bu yana çekilen uydu manzaralarında ve Equasis gemi takip datalarında Çin’e giden rota üzerindeki Riau Takımadaları yakınlarında İran bayrağı taşıyan 13 tanker diğer boş gemilerle yan yana görüntülendi. WP’nin haberine nazaran abluka, Basra Körfezi’nden yeni İran petrolü çıkışını büyük ölçüde durdurmuş görünse de denizde halihazırda bulunan sevkiyatların Çin ve öteki pazarlara ulaşması İran’ın gelir akışını en azından süreksiz olarak sürdürmesine imkân tanıyor. İran’ın bu yolla ablukadan bu yana 2 milyar doların üzerinde petrol satışı yaptığı kestirim ediliyor.