ABD Ekonomik Analiz Ofisi verileri, ABD–Çin ticaretinde tarihi bir kırılmaya işaret etti. 2023 yılında ABD’nin Çin’den ithalatı yüzde 20 azalarak 427,2 milyar dolara düştü. Böylece Çin, 20 yıl aradan sonra ABD’nin en büyük ithalat kaynağı olma konumunu kaybetti.
Çin’in gerilemesiyle Meksika öne çıktı. 2023’te ABD’ye 475 milyar dolarlık ihracat yapan Meksika, Kanada’yı da geride bırakarak ABD’nin en büyük ticaret ortağı oldu. Texas’taki Laredo Limanı da uzun bir aradan sonra ülkenin en işlek ticaret kapısı haline geldi.
ABD’nin toplam ticaret hacmi 2023’te 5,1 trilyon dolar olarak gerçekleşti. Bu rakam, 2022’de kaydedilen 5,3 trilyon dolarlık rekorun ardından ikinci en yüksek yıl oldu. Ticaret açığı ise üst üste üçüncü yıl 1 trilyon doların üzerinde kalarak 1,1 trilyon dolar seviyesinde gerçekleşti.
GÜMRÜK VERGİLERİ VE STRATEJİK AYRIŞMA
Ekonomist Mark Zandi’ye göre bu tablo, ABD ile Çin arasındaki ekonomik ortaklığın çözülmeye başladığını gösteriyor. Trump döneminde başlatılan ve Biden döneminde de sürdürülen gümrük vergileri, Çin’den ithal edilen birçok üründe keskin düşüşe yol açtı. Vergi kapsamı dışında kalan ürünlerde ise ticaret artışı devam etti.
Dünya Ticaret Örgütü ekonomisti Ralph Ossa ise iki ülke arasındaki ticaretin tamamen çöktüğünü söylemenin abartılı olacağını belirtiyor. Ancak her iki ülkenin karşılıklı ticaret artış hızının, diğer ülkelerle yaptıkları ticarete kıyasla yüzde 30 daha yavaş olduğuna dikkat çekiyor.
Bazı ekonomistler, verilerin yanıltıcı olabileceğini savunuyor. Çinli firmaların üretimi üçüncü ülkelere kaydırarak ABD pazarına dolaylı giriş yaptığı belirtiliyor. ABD’li şirketlerin de gümrük duvarlarını aşmak için Çin mallarını üçüncü ülkeler üzerinden temin ettiği ifade ediliyor.
TEDARİK ZİNCİRİNDE YENİ MERKEZ: MEKSİKA VE GÜNEY KORE
Çin’in Rusya’ya Ukrayna savaşında verdiği destek, Washington’ın tedarik zincirini çeşitlendirme arayışını hızlandırdı. Bu değişimden en fazla yararlanan ülkelerden biri Meksika oldu.
Güney Koreli firmalar da ABD pazarında hızla büyüyor. Elektrikli araç bataryası üreticisi SK On, Georgia eyaletindeki 2,6 milyar dolarlık yatırımının ardından Tennessee ve Kentucky’de Hyundai ve Ford işbirliğiyle yeni tesisler kuruyor. Güney Kore’nin ABD’ye ihracatı, 20 yıl sonra ilk kez Çin’e yaptığı ihracatı geride bıraktı.
Uzmanlara göre küresel ticaret zincirinde yaşanan bu eksen kayması, sadece ekonomik değil aynı zamanda jeopolitik bir yeniden yapılanmaya işaret ediyor.