ABD Lider Yardımcısı’ndan Hürmüz ve Lübnan iletisi

ABD Lider Yardımcısı JD Vance, İran ile yürütülen nükleer görüşmelerde kıymetli ilerleme kaydedildiğini belirterek, İran’ın Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı müfettişlerini tekrar davet etmeyi kabul ettiğini açıkladı.

Vance, nükleer müfettişlerin ne vakit vazifeye başlayacağına ait soruya, “Muhtemelen bu hafta, hatta bugün itibarıyla” cevabını verdi.

ABD Lider Yardımcısı, nükleer müfettişler ve Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu ile uyumun kısa müddette başlamasını beklediklerini söyledi.

Nihai muahedenin başarılı olması için güçlü bir temel attıklarını tabir eden Vance, teknik düzeydeki müzakerelerin önümüzdeki haftalar ve günlerde devam edeceğini bildirdi.

Hürmüz Boğazı’na da değinen Vance, boğazın açık olduğunu vurguladı.

ABD Lider Yardımcısı, Lübnan’a ait değerlendirmesinde gerekli uyumun sağlandığından emin olmak istediklerini belirtti.

Bölgesel bir ateşkes dilek ettiklerini kaydeden Vance, Hizbullah’ın İsrail’e yönelik akınlarını durdurmasını istediklerini tabir etti.

Vance, rastgele bir durumda tarafların birbiriyle bağlantı halinde olmasının önünün açıldığını da kelamlarına ekledi.

ABD Lider Yardımcısı, Trump’ın cevap vermemesinin ve kayıtları düzeltmemesinin beklenemeyeceğini de belirtti.

Öte yandan Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, İran ile ABD arasında İsviçre’de yürütülen görüşmelerin muvaffakiyetle tamamlandığını duyurdu.

Şerif, görüşmelerin olumlu ve yapan bir atmosferde geçtiğini belirterek cüret verici ilerleme kaydedildiğini söyledi.

Şerif, Tahran ile Washington arasında son mutabakata yönelik 60 günlük yol haritası üzerinde mutabakata varıldığını ve siyasi nezaret sağlamak üzere üst seviye bir komite kurulduğunu açıkladı.

Pakistan Başbakanı, ayrıyeten yeni teknik görüşmelerin başlatılması konusunda da mutabık kalındığını belirtti.

İran Dışişleri Bakanlığı ve müzakere heyeti Sözcüsü İsmail Bekayi de müzakere grubunun 18 saat süren görüşmelerin akabinde Tahran’a döndüğünü bildirdi.

Bekayi, mutabakat zaptı kararlarının uygulanmasına yönelik teknik çalışma kümelerinin oluşturulduğunu kaydetti.

Bekayi, kesin muahedeye varmak üzere müzakerelerin başlamasının mutabakat zaptının 1, 4, 5, 10 ve 11. maddelerinin uygulanmasına bağlı ve koşullu olduğunu yineledi.

Katar ve Pakistan, İsviçre’de gerçekleşen ABD-İran görüşmelerinin tamamlandığına ait ortak yazılı açıklama yapmıştı. Açıklamada, mutabakat zaptı çerçevesinde yürütülen üst seviye görüşmelerin birinci oturumunun sona erdiği belirtilerek görüşmelere olumlu ve yapan bir atmosferin hakim olduğu vurgulanmıştı.

Katarlı ve Pakistanlı arabulucular, önümüzdeki teknik görüşmeler için bir sistem oluşturulması da dahil olmak üzere taraflar arasında cüret verici ilerleme kaydedildiğine işaret etmişti.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Pakistan ve Katar’ın yorulmak bilmez arabuluculuğunun Lübnan’daki savaşın sona erdirilmesi yönünde büyük ilerleme sağladığını belirtti.

Arakçi, petrol ve petrokimya ihracatına yönelik yaptırımların askıya alındığını, deniz ablukasının kaldırıldığını, dondurulan varlıkların bir kısmının hür bırakıldığını ve İran’da büyük yine inşa ve ekonomik kalkınma planının yürürlüğe girdiğini söyledi.

Arakçi, “İlk gerçek imtihan, Lübnan’daki çatışmaların sona erdirilmesine ait kısımdır” dedi.

Bununla bir arada Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Avn, ülkesinin hâkim bir devlet olduğunu belirterek, savaşın sona erdirilmesine katkı sağlayacak her türlü yardıma açık olduklarını lakin iç işlerine müdahaleyi kabul etmediklerini söyledi.

Lübnan Cumhurbaşkanlığının toplumsal medya hesabından yapılan açıklamaya nazaran Avn, Rum Katolik Birliği heyetini kabulünde yaptığı konuşmada, “Yardım ile iç işlerine müdahale arasında ayrım yapıyoruz. Biz hâkim bir ülkeyiz ve bizim ismimize hiç kimse müzakere yürütemez” tabirlerini kullandı.

Devletin tüm vatandaşların garantisi olduğunu vurgulayan Avn, mezheplerin değil devletin herkesi koruduğunu savundu. Avn, tüm Lübnanlıları temsil eden güçlü ve tek bir devlet dışında öbür bir seçenek bulunmadığını, bu amaç doğrultusunda çalışmaların sürdüğünü kaydetti.

Siyasi rekabetin doğal ve yasal olduğunu lisana getiren Avn, bunun devlet kurumlarının işleyişini engelleyecek bir araca dönüştürülmemesi gerektiğini belirtti. Fikir ayrılığının demokratik bir hak olduğuna işaret eden Avn, “Farklı kanılara sahip olmak kutsaldır lakin bilhassa ülkenin içinden geçtiği mevcut şartlarda Lübnanlılar arasında ayrışmaya müsaade verilmemelidir” dedi.

Yolsuzlukla uğraşın temel koşullarına da değinen Avn, yolsuzluğun ortadan kaldırılmasının en tesirli yolunun elektronik devlet uygulamalarının yaygınlaştırılması ile faal ve bağımsız bir yargı sisteminin oluşturulması olduğunu belirtti.

Lübnan Cumhurbaşkanlığı, Avn’ın ABD Lider Yardımcısı JD Vance, ABD Lideri’nin Kıdemli Danışmanı Jared Kushner ve Katar Başbakanı Pir Muhammed bin Abdurrahman bin Casim ile bir telefon görüşmesi gerçekleştirdiğini duyurdu. Görüşmede Lübnan’da ateşkesin sağlamlaştırılması, İsrail’in askeri tırmanışının durdurulması ve bu doğrultuda atılması gereken adımlar ile bu hedefle bir hücre oluşturulması ihtimali ele alındı.

İran’ın Washington’a ateşkes ve İsrail’in Lübnan’ın güneyinden çekilmesi gerektiği yönündeki baskılarına paralel olarak İsrail ordusu bugün sabah saatlerinde askeri varlığını azaltma operasyonuna başladı.

İsrail Yayın Kurumu’nun haberine göre, ABD Başkanı Donald Trump İsrail’den Lübnan’ın güneyinden “kısmi” çekilme talep ederken, İran tarafı ve Hizbullah tam çekilme konusunda ısrar ediyor.

Kurumun haberinde, işgal ordusunun sabah 06.00 prestijiyle “cephe sınırı bölgelerine” yönelik kısıtlamaları kaldırdığı belirtilerek Trump idaresinin mavi sınırın Lübnan toprakları içindeki derinliğini azaltmaya çalıştığı aktarıldı.

Haaretz gazetesine konuşan İsrailli bir kaynak, İsrail ve Lübnan takımlarının bu haftaki görüşmelerde sorumluluğu Lübnan ordusuna devredilecek pilot bölgeleri belirleyeceğini söyledi.

Kaynak, İsrail ordusunun mavi sınırdan kısmen çekilmek zorunda kalacağını da kelamlarına ekledi.

Aynı kaynak, Lübnan ordusunun yoğun Amerikan nezareti altında vazife yapacağını ve halihazırda İsrail ordusunun denetiminde olmayan bölgelerin sorumluluğunu da üstleneceğini belirterek, ABD’nin İsrail ordusunun Lübnan’daki varlığının sürmesi gerektiği yönündeki İsrail tavrına anlayış gösterdiğini söz etti.

Kaynak, İsrail ile Lübnan hükümeti arasındaki görüşmelerin Amerikan arabuluculuğuyla Salı ile Perşembe günleri arasında Washington’da yapılacağını ve büyükelçiler ile diplomatik ve askeri seviyede temsilcilerin iştirakiyle gerçekleşeceğini aktardı.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Bekayi, görüşmelerin sonuçlarından birinin İran ve ABD ile istişare halinde kaleme alınan arabulucuların ortak açıklaması olduğunu belirtti.

Mutabakat zaptı kararlarının uygulanmasını denetlemek üzere bir üst komite kurulmasının açıklamanın ana eksenlerinden birini oluşturduğunu kaydeden Bekayi, Lübnan’da mutabakat zaptının birinci maddesinin uygulanmasını izlemek için bir düzenek oluşturulacağını söyledi.