Güneş Sistemi’nden üç kat yaşlı olabilir. Yıldızlararası kuyruklu yıldız bilim insanlarını şaşırttı

Gök bilimciler, geçen yıl Güneş’in yakınından geçen yıldızlararası kuyruklu yıldız 3I/ATLAS’ın, Güneş Sistemi’nde bugüne kadar gözlemlenen en sıra dışı cisimlerden biri olabileceğini bildirdi.

Nature mecmuasında yayımlanan yeni araştırmaya nazaran, 3I/ATLAS’ın yaşı 12 milyar yıla kadar çıkabilir. Güneş Sistemi’nin yaklaşık 4,5 milyar yıl evvel oluştuğu düşünülüyor.

NASA Goddard Uzay Uçuş Merkezi’nden araştırmanın başyazarı Martin Cordiner, cismin “Güneş Sistemi’nde gözlemlenmiş en eski nesne” olabileceğini söyledi. Lakin araştırmacılar, kuyruklu yıldızın olağan dışı kimyasal yapısına dair öteki açıklamaların da mümkün olduğunu belirtti.

3I/ATLAS, insanlık tarafından şimdiye kadar gözlemlenen üçüncü yıldızlararası cisim olarak kayıtlara geçti. Kuyruklu yıldız, geçen yıl temmuz ayında keşfedilmişti. Araştırma, James Webb Uzay Teleskobu ve Şili’deki ALMA Gözlemevi tarafından yapılan ölçümlere dayanıyor. Bilim insanları, kuyruklu yıldızdaki izotop oranlarını inceleyerek cismin Güneş Sistemi’ndeki hiçbir gök cismine benzemeyen bir kimyasal bileşime sahip olduğunu tespit etti.

NASA’ya nazaran 3I/ATLAS, Güneş Sistemi’ndeki kuyruklu yıldızlara kıyasla yaklaşık 30 kat daha fazla döteryum içeriyor. Ağır suyla ilişkilendirilen bir hidrojen çeşidi olan döteryumun bu kadar yüksek oranda bulunması, cismin çok soğuk bir ortamda oluştuğuna işaret ediyor.

Cordiner, bu seviyede ağır su bolluğunun lakin çok soğuk şartlarda ortaya çıkabileceğini belirtti. Araştırmacılara nazaran kuyruklu yıldızın oluştuğu ortamın sıcaklığı eksi 243 derece civarında olabilir.

3I/ATLAS’ın Samanyolu’nun tam olarak neresinden geldiği bilinmiyor. Fakat bilim insanları, yıldızlararası cisimlerin de Güneş Sistemi’ndeki kuyruklu yıldızlara benzeri biçimde, yeni gezegenlerin oluşumu sırasında uzaya savrulmuş olabileceğini düşünüyor.

Herhangi bir yıldıza bağlı olmayan 3I/ATLAS’ın, milyarlarca yıl boyunca galaksi içinde çok geniş yörüngelerde dolaştığı iddia ediliyor.

Araştırmacılar, kuyruklu yıldızın kimyasal yapısında beklenen birtakım zenginleşme izlerinin görülmemesinin, cismin yıldız oluşum bölgelerine yakın bir ortamda meydana gelmiş olabileceğini gösterdiğini belirtiyor.

Cordiner’e nazaran 3I/ATLAS, yaklaşık 10 milyar yıl evvel yıldız oluşumunun yoğun olduğu “kozmik öğle” periyodundan kalma bir kalıntı da olabilir.

Daha evvel gözlemlenen yıldızlararası cisimler 1I/‘Oumuamua ve 2I/Borisov, bu seviyede detaylı izotop ölçümü yapılabilecek kadar parlak değildi. Bu sebeple 3I/ATLAS, bilim beşerlerine Güneş Sistemi dışından gelen maddelerin yapısını incelemek için eşsiz bir fırsat sundu.

Kuyruklu yıldız keşfedildikten sonra kimi tezler da gündeme gelmişti. Harvard Üniversitesi’nden Avi Loeb, cismin bir uzay aracı olabileceğini öne sürmüş, fakat NASA bu ihtimali reddetmişti. Dünya dışı ömür araştırmaları yürüten SETI Enstitüsü de kuyruklu yıldızda dünya dışı teknolojiye dair rastgele bir ispat bulunmadığını açıklamıştı.

SETI’nin Breakthrough Listen teşebbüsünden Oxford Üniversitesi araştırmacısı Steve Croft, yapılan tüm müşahedelerin cismin doğal bir astrofizik obje olduğunu gösterdiğini söyledi.

Bilim beşerlerine nazaran 3I/ATLAS artık Güneş Sistemi’nden uzaklaşıyor ve bir daha geri dönmeyecek. Bu sebeple gelecekte yapılacak müşahedeler giderek zorlaşacak. Fakat gök bilimciler, Şili’deki yeni Vera C. Rubin Gözlemevi sayesinde önümüzdeki yıllarda çok daha fazla yıldızlararası cismin keşfedilebileceğini düşünüyor. Cordiner, “Bu, heyecan verici yeni bir alanın yalnızca başlangıcı. Bu cisimler ve galaksimiz hakkında bize söyleyebilecekleri şeyler konusunda öğrenecek çok şeyimiz var.” dedi.