İstihbarattan Beyaz Saray’a ikaz: Netanyahu’ya dikkat edin

ABD istihbarat kurumları, Lübnan’daki savaşı sürdürmesi yönünde çok ağır bir iç siyasi baskı altında olan İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran ile kalıcı bir barış muahedesine varma uğraşlarını sabote edebileceği yönünde Beyaz Saray’ı uyardı. Üst seviye ABD’li kaynaklara dayandırılan tahlil raporlarına nazaran İsrail, taraflar arasında çarşamba günü imzalanan mutabakat zaptının temel koşullarından biri olan “Lübnan’daki çatışmaların sonlandırılması” maddesini açıkça göz ardı ederek Hizbullah’a yönelik askeri operasyonlarını ve güney Lübnan’daki işgalini dün de sürdürdü. İki müttefik arasındaki tansiyonu tepeye çıkaran bu kriz sebebiyle, cuma günü İsviçre’de başlaması planlanan ABD-İran teknik müzakerelerinin son diplomatik tıkanıklıklar nedeniyle ertelendiği aktarıldı.

YA TRUMP YA SEÇİM

ABD istihbaratının bu hafta deverana soktuğu saklı raporda, bu sonbaharda genel seçimlere gitmeye hazırlanan Netanyahu’nun siyasi geleceğinin, iç kamuoyuna odunsuz bir önder profili çizmesine bağlı olduğu vurgulanıyor. İsrail’de yapılan son anketler Yahudi nüfusun yüzde 70’inin Hizbullah’a karşı savaşın şiddetlenmesini desteklediğini ortaya koyarken, kuzey bölgelerinden tahliye edilen on binlerce İsrailli de hükümete askeri geri çekilmenin bir “yenilgi” olacağı yönünde baskı yapıyor. Trump’ın “Hizbullah temaslı biri bir binaya girdiğinde orayı yerle bir etmeyi bırakın” ihtarına karşın kabinesini ve seçmenini karşısına almak istemeyen Netanyahu ise Kudüs’te düzenlediği basın toplantısında, “Lübnan güvenlik tampon bölgesinde ne kadar gerekiyorsa o kadar kalacağız, Trump ile kimi bahislerde tıpkı fikirde değiliz” diyerek meydan okudu. Kabinenin aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir’in “Tüm Lübnan yanmalı” sözleri ise Washington ve milletlerarası arenada infial yarattı.

ORDUYA ‘ÇEKİLMEYİN’ TALİMATI

İsrail ordusunun güney Lübnan’da yaklaşık 518 km kare alanı işgal etmesi ve1 milyondan fazla Lübnanlıyı göçe zorlaması Washington’ın sabrını taşırdı. Global ekonomik krizi önlemek ismine Hürmüz Boğazı’nı tekrar ticarete açmayı ve İran’la bir uzlaşı sağlamayı birinci önceliği yapan Trump idaresi, İsrail’e yönelik tonunu sertleştirirken İsrail basını, Netanyahu’nun orduya dün geç saatlerde “Lübnan’a atakları durdurun” talimatı verdiğini lakin “işgal edilen bölgelerden çekilmeyin” buyruğunu verdiğini sav etti. İsrail’de hükümetten ya da ordudan hususa ait şimdi resmi açıklama yapılmadı. Öte yandan İsrail ordusunun ABD-İran mutabakatına karşın dün düzenlediği hücumlarda hayatını kaybedenlerin sayısı 32’ye çıktı.

?

VANCE’TEN TEL AVİV’E İKİNCİ SALVO

İSRAİL’den İran ile yapılan muahededen ötürü ABD’de Trump idaresine yöneltilen tenkitlere evvelki gün sert karşılıklar veren ABD Lider Yardımcısı JD Vance, Tel Aviv’i amaç almayı sürdürdü. ABD’li muharrir ve podcast yayıncısı Allie Beth Stuckey’nin programına katılan Vance, İsrail’in Amerikan siyasetini etkilemeye çalıştığını söyledi. Vance, ABD’nin çıkarlarının “her zaman” İsrail’in çıkarlarıyla tıpkı doğrultuda olduğu görüşüne katılmadığını vurgulayarak ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran’la çatışmaların nasıl sonlandırılacağı konusunda İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile kimi uyuşmazlıkları olduğunu aktardı.

?

İSVİÇRE’DE KARŞILIKLI DENETİM GÖRÜŞMESİ

ABD ve İran’ın hafta içi uzlaşıya vardığı mutabakat zaptının akabinde, iki ülke arasındaki kapsamlı müzakere süreci için de start verildi. Bilhassa İran cephesinden gelen sinyaller müzakere sürecinin de aşılması gerektiği pürüzler barındırdığına işaret ediyor. Evvelki akşam ise açıklama yapan İran Dışişleri Sözcüsü İsmail Bekayi, müzakerelerin başlaması için mutabakat zaptının 1, 4, 5, 10 ve 11’inci maddelerinin uygulanması ve uygulamanın devam etmesi gerektiğini vurguladı. Bekayi dün yaptığı açıklamada ise, “geçici muahede kapsamındaki taahhütlerin takibini yapmak ve ABD’nin yükümlülüklerini yerine getirmesini talep etmek üzere” bir heyetin İsviçre’ye seyahat edeceğini duyurdu. Bekayi’nin işaret ettiği maddeler Lübnan’daki savaşın durması, Hürmüz Boğazı’na ait düzenlemeler, İran’ın petrol ihracatı muafiyeti ve Tahran’ın dondurulmuş varlıklarının hür bırakılmasını kapsıyor.

VANCE UMUTLU

Öte yandan ateşkesin sekteye uğramaması için diplomatik teşebbüsler devam ediyor. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Genelkurmay Başkanı Asım Münir görüşmelere arabuluculuk yapmak için bugün İsviçre’ye geldi.

Beyaz Saray ofisi de Amerikan heyetine liderlik edecek olan  Lider Yardımcısı JD Vance’in  bugün İsviçre’de İran ile görüşmelere katılacağını bildirdi. Vance, Washington’da uçağa binmeden evvel “nükleer sorunlar ve Lübnan ateşkesi” konusunda ümitli olduğunu söyledi.  Daha evvel yaptığı açıklamada ABD Başkanı Donald Trump’ın Temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared  Kushner’in görüşmeler için İsviçre’de olduğunu ve toplantının bugün başlamasının beklendiğini kaydetmişti. Öte yandan görüşmelerde İran heyetini Meclis Lideri Muhammed Bakır Kalibaf ve Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi temsil ediyor. 

TAHRAN HÜRMÜZ’Ü TEKRAR KAPATTI

Savaşın başından bu yana gündemin zirvesinde yer alan ve mutabakatın akabinde açılan Hürmüz Boğazı dün yeniden kapandı. Tahran idaresi İsrail’in Lübnan’ın güneyine yönelik taarruzlarının mutabakatın ihlali olduğunu belirterek, bu sebeple Hürmüz Boğazı’nı gemi trafiğine kapattığını açıkladı. İhtilal Muhafızları Ordusu Donanması’nın bölgedeki gemilere boğaza yaklaşmamaları yönünde ikaz bildirisi gönderdiği bildirildi.

Diğer yandan ABD Başkanı Trump, Hürmüz’ün kapanmasına dair açıklama yapmazken geçiş fiyatı tartışmalarına değindi. Toplumsal medyada “60 günlük ateşkes müddeti boyunca Hürmüz Boğazı’nda geçiş fiyatı olmayacak” tabirini kullanan Trump, İran ile muahede olmaması durumunda, Ortadoğu’ya sağlanan yardımlar sebebiyle ABD bir fiyat getirmedikçe, sürecin sonunda da Boğaz’dan fiyat alınmayacağını kaydetti.