ABD basını muahedeyi duyurdu. “Trump’ın sonuncu onayı bekleniyor”

ABD basını, ABD ve İran heyetlerinin ateşkesi uzatmak ve İran’ın nükleer programı konusunda müzakereleri başlatmak için 60 günlük bir mutabakat zaptı üzerinde muahedeye vardıklarını duyurdu.

Amerikan Axios haber platformunda yer alan ve iki ABD’li yetkiliye dayandırılan habere nazaran, iki ülke ortasında bir mutabakata varıldı.

Habere nazaran, ABD’li ve İranlı müzakereciler ateşkesin uzatılması ve İran’ın nükleer programı konusunda müzakerelerin başlatılmasına yönelik 60 günlük bir mutabakat metni üzerinde muahedeye vardı, lakin Lider Trump şimdi buna en son bir onay vermedi.

Süreci kıymetlendiren yetkililer, kelam konusu mutabakat metni üzerinde salı günü uzlaşmanın sağlandığını ve iki ülke başkanlarının süreci değerlendirdiklerini söz etti.

Aynı yetkililer, İran’ın daha sonra kendilerine “anlaşmaya imza atmaya hazır oldukları” bildirisini ilettiklerini sav etti. ABD’li isimlerin bu savı, İran tarafından teyit edilmedi.

Söz konusu mutabakat metni imzalanırsa Hürmüz Boğazı rastgele bir kısıtlama olmaksızın ticari gemilerin geçişine açılacak.

Buna karşılık ABD de İran limanlarına yönelik uyguladığı deniz ablukasını kaldıracak.

ABD idaresinden şimdi bu tezlere ait resmi bir açıklama yapılmadı.

TRUMP’TAN UMMAN’A TEHDİT

ABD Başkanı Donald Trump’tan Hürmüz Boğazı’nın denetimi konusunda Umman’a tehdit geldi; “Umman da herkes üzere davranacak, yoksa onları bombalamak zorunda kalırız” dedi. Trump’ın açıklamalarının akabinde Tahran’dan Umman’a dayanak gecikmedi.

Hürmüz Boğazı’nın deniz trafiğine açılması, ABD-İran sınırındaki savaş sonrası temel uyuşmazlık konusu. Tarafların muahedeye yakın olduğu söylense de şimdi somut bir tahlile varılamadı.

Hatta Tahran idaresi, Umman’la Hürmüz Boğazı’ndan geçiş için yeni bir mekanizmayı görüştüklerini belirtti. Bu açıklama Trump’ın reaksiyonunu çekti; kabine toplantısında Umman’ı gaye aldı.

Trump, Umman’ı İran’la Hürmüz Boğazı’nın denetimini paylaşmaya yönelik rastgele bir muahedeye girmemesi konusunda uyardı; “Umman da herkes üzere davranacak, yoksa onları bombalamak zorunda kalırız” dedi.

Trump, tehdidi savurduktan kısa müddet sonraysa ABD’nin bu türlü bir adım atmak zorunda kalacağını düşünmediğini tabir etti.

TAHRAN’DAN UMMAN’A DESTEK

Trump’ın kelamlarının akabinde Tahran’dan Umman’a dayanak açıklaması geldi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, yazılı açıklama yaparak Trump’ın açıklamalarını kınadı.

Sözcü, ABD’nin, Birleşmiş Milletler üyesi bir devlete yönelik “yok etme” tehdidinin “kabul edilemez” olduğunu belirtti. Umman’ın bölgesel barış ve istikrara yönelik uzun yıllardır sürdürdüğü arabuluculuk gayretlerini hatırlattı.

Bu ortada Tahran idaresi son 24 saatte Boğaz’dan 26 geminin geçtiğini duyurdu. 2 gemininse durdurulduğunu açıkladı.

İran ile ABD ortasında mümkün bir mutabakat çerçevesinde Washington idaresinin İran’a yönelik deniz ablukasını kaldırmayı taahhüt ettiği, Tahran’ın da karşılığında Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemi geçişlerini bir ay içinde savaş öncesi düzeye döndürmeyi kabul ettiği öne sürülüyor.

ABD Başkanı, sık sık Hürmüz Boğazı’nın herkese açık olacağını ve kimse tarafından denetim edilmeyeceğini vurguluyor.

İRAN BASINI TASLAK METNİNİ YAYINLADI

İran Devlet Televizyonu ABD ile imzalanması beklenen mutabakat zaptının taslak metnini yayınladı. Taslak mutabakat zaptına nazaran ABD askeri güçlerinin İran yakınlarından çekileceği ve Hürmüz’de uygulanan deniz ablukasının kaldırılacağı belirtildi.

Buna karşılık İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen ticari transit gemi sayısını bir ay içinde savaş öncesi düzeylere geri getirmeyi taahhüt ettiği, bu taslak muahedeye askeri gemilerin dahil edilmediği tabir edildi.

İran devlet televizyonu ayrıyeten Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemi trafiğinin idaresi ve güzergahının, İran tarafından Umman ile işbirliği içinde ele alınacağını, 60 gün içinde sonuncu bir muahedeye varılırsa, bu mutabakat bağlayıcı bir BM Güvenlik Kurulu kararı formunda onaylanacağını tabir etti.

Öte yandan İran basını bu taslağın şimdi katılaşmadığını, İran’ın somut bir doğrulama olmadan hiçbir adım atmayacağı vurgulandı.

BEYAZ SARAY, İRAN MEDYASINI YALANLADI

Beyaz Saray, İran medyası tarafından servis edilen mutabakat zaptı hakkında haberlerin gerçek olmadığını ve “tamamen uydurma” olduğunu açıkladı.

Bayaz Saray, İran ile müzakerelerin âlâ gittiğini ve Lider Trump’ın çizgilerinin çok net olduğunu açıkladı.

BENDER ABBAS’TA PATLAMA SESLERİ

Pazarlıklar ve karşılıklı ataklar devam ederken bir yandan da Hürmüz etrafında askeri hareketlilik devam ediyor. Evvelki gün 4 İran İhtilal Muhafızları askerinin hayatını kaybettiği çatışmanın meydana geldiği Bender Abbas kentinin doğusunda, kaynağı şimdi belirlenemeyen 3 patlama sesi duyuldu.

İran devlet televizyonunun haberinde, “Saat 01.30 civarında, Bender Abbas’ın doğusundan 3 patlama sesi duyuldu.” tabirlerine yer verildi. Bender Abbas’ın hava savunma sistemlerinin de kısa müddetliğine devreye girdiği aktarılırken seslerin tam yeri ve kaynağının şimdi bilinmediği ve belirlenmesi için çalışmaların sürdüğü kaydedildi.

ABD ORDUSU: İRAN AMAÇLARI VURULDU

ABD ordusundan Reuters Haber Ajansı’na konuşan yetkililer, İran’da orduya ilişkin Hürmüz Boğazı’nda tehdit oluşturan maksatların vurulduğunu söyledi. ABD ordusu İran dronlarını düşürdüğünü duyurdu.

YENİ YAPTIRIM KARARI

ABD Hazine Bakanlığı ise, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı yönetmek için kurduğu “Basra Körfezi Otoritesi”ni yaptırım listesine ekledi.

KUVEYT’E HAVA SALDIRISI

ABD saldırısının akabinde Kuveyt de havadan gaye alındı. Kuveyt ordusu, hava savunma sistemlerinin füze ve insansız hava aracı (İHA) taarruzlarını önlemeye çalıştığını açıkladı. Ordunun toplumsal medya hesaplarından yapılan açıklamada, duyulabilecek patlama seslerinin hava savunma sistemlerinin atakların önlemesinden kaynaklandığı belirtildi, vatandaşlara güvenlik talimatlarına uyma daveti yapıldı. Açıklamada, hücumların kaynağına yahut niteliğine ait detaylı bilgi verilmedi.

İran İhtilal Muhafızları Ordusu ise ülke ismi vermedi lakin Bender Abbas’taki akına karşılık bölgedeki bir ABD hava üssünü amaç aldığını duyurdu.