Balinaların dili çözülebilir mi? Okyanusu “dinleyen” robot geliştirildi

Okyanusların derinliklerinde yaşayan ispermeçet balinaları, kilometrelerce uzağa ulaşabilen tıklama sesleriyle iletişim kuruyor.

Bu canlılar, yön bulmak ve avlanmak için klik sesleri üretirken, düzenli ses dizilerini de iletişim amacıyla kullanıyor.

Bilim insanları balinaların ses çıkardığını ilk kez 1957’de tespit etti. Ancak bu memelilerin 1,6 kilometreden daha derine dalabilmesi ve saatte yaklaşık 50 dakika su altında kalması, iletişimlerinin sürekli izlenmesini zorlaştırıyor.

BALİNALARI ”DİNLEYEN” ROBOT

Geliştirilen otonom su altı robotu, balinaları dört hidrofon yardımıyla dinliyor ve seslerin geldiği yöne doğru kendi kendine ilerliyor.

Projede yer alan David Gruber, robotun balinaların karakteristik seslerini algıladığında, sesin kaynağını belirleyip yönünü otomatik olarak değiştirdiğini söyledi.

“Glider” adı verilen bu robot, motor kullanmak yerine yüzdürme kuvvetini değiştirerek hareket ediyor. Daha ağır hale gelerek batıyor, hafifleyerek yükseliyor.

Geleneksel yöntemlerin aksine, bu robot verileri sonradan analiz etmek yerine anlık kararlar alabiliyor.

Yeni sistem, balinaları uzun süre boyunca kesintisiz takip edebiliyor. Bu sayede bilim insanları kısa süreli gözlemler yerine, aynı balina veya grubu üzerinde uzun vadeli inceleme yapabiliyor.

Araştırmacılar, bu yaklaşımın balinaların sosyal davranışlarını, koordinasyonlarını ve çevresel değişimlere verdikleri tepkileri daha iyi anlamayı sağlayacağını belirtiyor.

İNSAN KAYNAKLI GÜRÜLTÜLERE NASIL TEPKİ VERİYORLAR?

Elde edilecek verilerin, özellikle anne-yavru balinalar arasındaki etkileşimleri inceleyerek yavruların ses kalıplarını nasıl öğrendiğini ortaya koyabileceği ifade ediliyor.

Ayrıca sistem, balinaların insan kaynaklı gürültülere nasıl tepki verdiğini analiz etmeye de yardımcı olabilir. Bu da gemi trafiği, açık deniz inşaatları ve balıkçılık faaliyetlerinin etkilerini daha net ortaya koyabilir.

Araştırmacılar, elde edilecek verilerin gemi hızlarının düşürülmesi, rota değişiklikleri veya balıkçılık kısıtlamaları gibi daha hassas çevre politikalarının geliştirilmesine katkı sağlayabileceğini belirtiyor.

Buna rağmen sistemin bazı kısıtları bulunuyor. Robot, balinanın yönünü tespit edebilse de tam konumunu belirlemekte zorlanıyor. Ayrıca veri iletimi için birkaç saatte bir su yüzeyine çıkması gerekiyor.