Ateşkesin 3 evreli şifresi: İran’dan savaşı bitirecek atılım

İran’ın, savaşı sona erdirmek emeliyle bölgesel arabulucular üzerinden yeni bir teklif sunduğu tez edildi. Wall Street Journal’da yer alan habere nazaran, Tahran’ın teklifi üç evreden oluştu.

Habere nazaran İran, Hürmüz Boğazı’ndaki hücumları durdurma karşılığında savaşın büsbütün sona ermesini ve ABD’nin İran limanlarına uyguladığı ablukanın kaldırılmasını istedi

YENİ TEKLİFİ ERAKÇİ SUNDU

Habere göre İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin hafta sonu ilettiği teklifin, çatışmadaki çıkmazı aşmayı ve müzakereleri tekrar başlatmayı hedeflediği belirtildi.

Plan kapsamında İran’ın nükleer programına ait görüşmelerin süreksiz olarak askıya alınması öngörüldü.

ÜÇ EVRELİ BARIŞ PLANI

Yetkililere nazaran İran’ın son önerisi, üç evreli bir barış planı içerdi. Birinci etapta Tahran, ABD ve İsrail’in savaşı sona erdirmesini ve tekrar başlamayacağına dair garanti vermesini istedi.

İkinci etapta, arabulucuların Hürmüz Boğazı krizini çözmesi ve su yolunun idaresine ait uzlaşma sağlanması hedeflendi.

İran’ın, boğaz üzerindeki aktifliğini korumak istediği ve lakin bundan sonra nükleer program ile bölgedeki vekil güçlere sağlanan takviye üzere başlıklarda müzakereye açık olduğu söz edildi.

İSRAİLLİ UZMANDAN DİKKAT ÇEKEN ÇIKIŞ

İsrail Ulusal Güvenlik Çalışmaları Enstitüsü İran Programı Yöneticisi Raz Zimmt, bu formülün İran’ın nükleer programını kalıcı biçimde sona erdirme ihtimalinin düşük olduğunu savundu.

Zimmt, X hesabından yaptığı paylaşımda, “Savaşın sonunda çözülemeyen bir sorunun daha sonra çözülme ihtimali son derece düşüktür” sözlerini kullandı.

TRUMP MUTLU OLMADI

New York Times’a konuşan kaynaklara göre ABD Başkanı Donald Trump, danışmanlarına İran’ın teklifinden şad olmadığını söyledi. Haberde, Trump’ın bu teklifi kabul etmesinin savaşta zafer ilan etmesini zorlaştırabileceğini düşündüğü aktarıldı.

ABD idaresinin bilhassa İran’ın nükleer programına ait net taahhütler görmek istediği belirtildi.

WASHINGTON’UN EN BÜYÜK KOZU: HÜRMÜZ

CNN’e konuşan kaynaklar, ABD’li yetkililerin Hürmüz Boğazı’nın yine açılmasının, zenginleştirme konusu çözülmeden Washington’u kıymetli bir pazarlık kozundan yoksun bırakacağına inandığını belirtti.

Aynı haberde, Trump’ın ulusal güvenlik grubuyla İran teklifini görüştüğü ve karar sürecinin sürdüğü kaydedildi.

RUBIO’DAN SERT MESAJ

Fox News’e konuşan ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, temel problemin Hürmüz değil İran’ın nükleer silah edinmesini engellemek olduğunu söyledi.

Rubio, “Şüphesiz ki, şayet bu köktenci dini rejim iktidarda kalmaya devam ederse, gelecekte bir noktada nükleer silah edinmeye karar verecektir” dedi.

Ayrıca İranlıların vakit kazanmaya çalışan yetenekli müzakereciler olduğunu savunan Rubio, “Bunun yanlarına kalmasına müsaade veremeyiz” tabirlerini kullandı.

İRAN’DA BESİN ENDİŞESİ

New York Times’ın İranlı yetkililere dayandırdığı habere nazaran Tahran, mevcut durumun sürdürülemez olduğunu pahalandırıyor. Yetkililer, temel besin eserlerinin birkaç hafta içinde tükenebileceğinden tasa duyduklarını söyledi.

Haberde, hükümetin Pakistan ve Türkiye üzerinden kara nakliyatı ile Hazar Denizi üzerinden Rusya’dan sevkiyat dahil acil durum planlarını devreye aldığı belirtildi.

KRİTİK GÜNLER BAŞLADI

CNN’e nazaran arabulucular, her iki tarafa da muahede için baskı yaptı. Haberde, “Önümüzdeki birkaç gün diplomatik uğraşların gidişatı açısından son derece kritik” değerlendirmesine yer verildi.

ABD’nin 13 Nisan’dan bu yana İran limanlarına uyguladığı ablukanın ise taraflar ortasındaki evvelki görüşmelerin çökmesine yol açtığı hatırlatıldı.