ABD Tahran’dan ‘tek ses’ bekliyor… Trump’tan ‘bekle-gör’ stratejisi

ABD ile İran ortasında Pakistan arabuluculuğunda yapılması planlanan kritik müzakereler daha başlamadan ‘askıda kalırken’, ABD Başkanı Donald Trump’ın; İran’ın Pakistan’a heyet göndermeyeceğini duyurmasının akabinde ateşkesi uzatma kararı alması Washington’un ‘bekle-gör politikası’ olarak değerlendirildi. Wall Street Journal gazetesine nazaran Trump, Tahran idaresinin görüşmelere katılmayacağının nihaileşmesinin akabinde yakın takımını Beyaz Saray’daki ‘Durum Odası’nda topladı. Toplantıda Trump’a, İran idaresinin yekpare olmadığı, Tahran’daki sertlik yanlısı kümelerin liderin taleplerine boyun eğmeyeceği aktarıldı. Yetkililere nazaran Trump, savaşı tekrar başlatmayı sorgulasa da düşen kamuoyu dayanağı sebebiyle temkinli davranarak ateşkesi uzattı ve İran somut bir teklif sunana kadar baskıyı süresiz sürdürme kararı aldı.

VANCE’İN UÇAĞI TÜM GÜN BEKLEDİ

Washington’da evvelki gün Lider Yardımcısı JD Vance’in Pakistan’ın başşehri İslamabad’a giderek İranlı yetkililerle görüşmesi ve yazılı bir mutabakat sağlaması bekleniyordu. Lakin gün ilerledikçe planlar altüst oldu. Vance’i taşıyacak Air Force Two uçağı Washington yakınlarında hazır bekletilirken, İran tarafının son anda geri adım atmasıyla ziyaret evvel askıya alındı, akabinde süresiz ertelendi. Habere nazaran İran tarafı, Pakistanlı yetkililere evvel olumlu sinyal verdi lakin kısa müddet sonra ABD’nin deniz ablukasının kaldırılmasını kural koşarak geri adım attı.

ÜÇ-BEŞ GÜN EK MÜDDET

The New York Post gazetesi, Pakistanlı kaynaklara dayandırdığı haberinde Tahran ile Washington ortasında müzakerelerin ikinci tipinin gerçekleştirilmesine ait 36 ila 72 saat içinde düzgün haber gelebileceğini öne sürdü. Post, sözkonusu iddiayı Lider Trump’a sordu. Trump, verdiği cevapta “Bu mümkün!” tabirini kullandı. Axios haber sitesine konuşan Trump idaresinden bir yetkili de İranlıların işlerini yoluna koyabilmeleri için üç ila beş gün ortasında vakit tanıdıklarını belirterek sözkonusu ateşkesin süresiz olmayacağını sav etti. ABD’li yetkililer, diplomatik tahlilin hâlâ mümkün olduğunu düşünse de İran’da karar alabilecek tek bir otoritenin bulunmamasından telaş ediyor. Tahran’daki güç çabasının, bilhassa İran İhtilal Muhafızları içindeki sertlik yanlısı kanadın daha evvel müzakere edilen koşulları reddetmesiyle daha da derinleştiği belirtiliyor. İran İrtibat Lider Yardımcısı Mehdi Tabatabayi ise ülkedeki bölünme savlarını reddetti.

ZAMAN KİMİN ALEYHİNE İŞLİYOR

İsrail devlet televizyonu KAN süreksiz ateşkesi uzatma kararı aldığını açıklayan Trump’ın İran ile pazar gününe kadar yalnızca müzakere etmek değil, bir mutabakata varmak istediğini sav etti. The Economist’te kaleme alınan bir tahlilde ise Trump idaresinin İran’a karşı yürüttüğü hava operasyonlarında süratli bir sonuç almayı beklerken; kültürel dinamikleri ve direnç kapasitesini göz arkası etmesi nedeniyle stratejik bir kör noktaya düştüğünü yazdı. Öte yandan Trump, yaptığı bir öteki paylaşımda, İran’ın mali olarak çöktüğünü, nakit derdi çektiğini ve Hürmüz Boğazı’nın kapalı olması nedeniyle günde 500 milyon dolar kaybettiğini öne sürdü. İran Tarım Bakanı Gulamrıza Nuri ise güçlü yerli üretim ve alternatif ithalat yollarına sahip olduklarını belirterek, ABD’nin deniz ablukasının ülkenin temel mal ve besin tedarik kabiliyetini çok az etkilediğini argüman etti. İran medyası da ülkede tarım eserleri ve temel tüketim mallarının yaklaşık yüzde 85’i yurt içinde üretildiğini aktardı.

HÜRMÜZ’DE TANSİYON DÜŞMÜYOR… İRAN 2 GEMİYE EL KOYDU

ABD Başkanı Trump’ın diplomasiye daha fazla vakit tanımak hedefiyle İran ile ateşkesi uzatmasının akabinde, ikili abluka altındaki Hürmüz Boğazı’nda tansiyon tekrar yükseldi. İngiltere Deniz Ticareti Operasyonları, dün üç konteyner gemisinin silahlı akına uğradığını açıkladı. Açıklamaya nazaran İran İhtilal Muhafızları’na ilişkin bir savaş botu, Umman’ın yaklaşık 27 kilometre kuzeydoğusunda seyreden Lübnan bayraklı konteyner gemisi olan Epaminondas’a yaklaşarak ateş açtı. Geminin köprü kısmı isabet eden roket güdümlü el bombaları nedeniyle hasar aldı. Panama bayraklı MSC Francesca da İran’ın yaklaşık 14 kilometre batısında ateş altında kaldı. Gemide hasar meydana gelmediği belirtildi. Panama bayraklı bir öbür konteyner gemisi Euphoria ise Boğaz’dan çıkış tarafında seyrettiği sırada İran açıklarında maksat alındı. İran basınında geminin karaya oturduğu öne sürüldü.

DEVRİM MUHAFIZLARI DUYURDU

Tasnim Haber Ajansı’na nazaran İhtilal Muhafızları akınları üstlenerek Francesca ve Epaminondas gemilerini ele geçirdiğini açıkladı. İki geminin de “gerekli müsaadeler olmadan faaliyet gösterdiği ve seyrüsefer sistemlerine müdahalede bulunarak deniz güvenliğini tehlikeye attığı” öne sürüldü. Öte yandan açıklamada Francesca gemisinin İsrail ile temaslı olduğu sav edildi. ABD, hafta başında İran bayraklı “Touska” isimli yük gemisine el koymuştu. Tahran sözkonusu operasyona misilleme ile cevap vereceğini açıklamıştı.