İsrail yanlış cet mı oynadı? ‘Yere çakılmanın eşiğinde’

İsrail’in İran’a karşı ABD ile başlattığı savaşta alandaki tablo kadar, ülke içindeki tartışmalar dikkat çekti. Son günlerde İsrail medyasında ortaya çıkan yeni telaffuzlar, “yenilmezlik” algısının sarsıldığını ve birinci defa “yenilgi ihtimalinin” açıkça konuşulmaya başlandığını gösterdi.

İSRAİL MEDYASINDA DİKKAT ÇEKEN DEĞİŞİM

İran’a yönelik taarruzların başladığı birinci günlerde İsrail’de hâkim olan coşku, yerini kuşkulara ve sorgulamalara bıraktı. İsrail basınında, “elde edilen askeri başarılara” karşın daha temkinli ve eleştirel bir lisan öne çıktı.

El Cezire’de yer alan habere nazaran Yedioth Ahronoth müellifi Yossi Yehoşua, 25 Mart tarihli yazısında, Başbakan Binyamin Netanyahu ile Mossad Başkanı David Barnea arasında İran rejimini çökertme planlarının başarısızlığı nedeniyle yaşanan tansiyonu ayrıntılarıyla aktardı.

New York Times ise Barnea’nın Ocak ayında ABD’ye, rejim değişikliği sonrası ayaklanma planı sunduğunu yazdı. Bu teşebbüsün, Netanyahu’nun bilgisi dışında gerçekleşmiş olamayacağına dikkat çekildi.

İSRAİL YANLIŞ MI HESAPLADI?

İran’ın hücumlarındaki aktiflik ve mühimmat kapasitesi, İsrail tarafında önemli tasa yarattı.

İsrail kamuoyunda, bahse ait şu sorular yer aldı:

• ABD takviyesine karşın maksatlara ulaşmak mümkün mü?
• İran’ın “uzun soluklu savaş” stratejisi daha mı tesirli?
• Füze savunma sistemleri ne kadar dayanabilir?

SAVAŞ BAŞLARKEN COŞKU HAKİMDİ

İsrail ve ABD, savaşa güçlü bir uyumla girdi. Yetkililer, Netanyahu ile ABD Başkanı Donald Trump arasında yapılan ağır görüşmeleri “benzeri görülmemiş” ve “tarihi” olarak nitelendirmişti.

İki ülke, İran’a karşı geniş çaplı bombardıman düzenlemiş ve İran’ın askeri ve siyasi maksatların yanı sıra güç altyapısı da vurulmuştu.

İRAN’DAN BEKLENENDEN SERT YANIT

İran’ın misilleme kapasitesi beklentileri aştı. İsrail’e yönelik günlük taarruzlar, savaşın seyrini değiştiren en kıymetli ögelerden biri oldu.

Dimona’daki nükleer tesis, Hayfa rafinerisi ve Ben Gurion Havalimanı üzere stratejik noktalar gaye alındı. İsrail halkı haftalardır sığınaklara koşarken, son günlerde alarm sıklığı daha da arttı.

HİZBULLAH CEPHESİ HESAPLARI BOZDU

İsrail’in Lübnan’daki Hizbullah’a yönelik öngörüleri de gerçekleşmedi. 2024’te ağır darbe aldığı düşünülen Hizbullah, tekrar faal bir cephe haline geldi.

Kuzey İsrail’de lokal yöneticilerin hükümete yaptığı yardım davetleri kamuoyunda geniş yankı buldu.

EKONOMİ DARALDI, HAYAT DURMA NOKTASINDA

Savaşın ekonomik tesirleri İsrail’de ağır oldu. Okullar ve birçok işletme kapalı kalırken, İsrail iktisadında önemli daralma yaşandı.

Buna karşın ülke genelinde savaş dayanağının yüksek olduğu ve muhalefetin de hükümetle yarışacak ölçüde sert bir çizgi izlediği belirtildi.

İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir’in güvenlik kabinesine yaptığı ihtar, kriz algısını daha da derinleştirdi. Zamir, bilhassa işçi eksikliğine dikkat çekerek ordunun “kendi içine çökeceği” riskine işaret etti.

GAZZE’DEN SONRA YENİ BİR ÇIKMAZ MI?

İsrail’in Gazze’de yürüttüğü operasyonların akabinde Hamas’ın hâlâ ayakta olması, askeri stratejinin sorgulanmasına yol açtı.

Aynı durumun İran ve Lübnan cephelerinde de yaşanabileceği kaygısı giderek güçlendi.

İSRAİL’DE “KISIR DÖNGÜ”

Analize nazaran İsrail’in temel sorunu, askeri muvaffakiyete odaklanırken siyasi tahlil üretmemesi. Bu durum, sürecin bir “kısır döngüye” girmesine neden oldu.

Bazı analistler ise İsrail’in, artık kısa vadeli operasyonlar yerine uzun soluklu çatışmalara hazırlandığı değerlendirmesinde bulundu. Analistler bu yaklaşımı, “Büyük İsrail” maksadıyla irtibatlı olarak yorumladı.

Analistler, tepeye çıkmaya çalışan İsrailin, askeri gücüne çok güvenerek riskli bir sürece girmiş ve yere çakılmanın eşiğinde olabileceğini söyledi.

ABD FAKTÖRÜ: EN BÜYÜK BELİRSİZLİK

Savaşın en kritik ögelerinden biri ise ABD’nin rolü. Washington’un istediği an geri çekilebileceği ve İsrail’i yalnız bırakabileceği değerlendirmesinde bulunan analistlere nazaran, ABD’ye artan bağımlılık ve global dengelerdeki değişim, tabloyu daha da karmaşık hale getirdi.